Chơi mới để lợi danh
Khi xưa, ông D. Trump chủ định xóa sổ NAFTA để có được USMCA làm một biểu tượng cho chủ thuyết “Nước Mỹ trước hết”. Bây giờ, ông D. Trump biện minh cho việc không gia hạn USMCA cũng bằng chủ thuyết này.
Mỹ vừa thông báo cho Canada và Mexico biết về quyết định của phía Mỹ không gia hạn hiệu lực của Hiệp định thương mại giữa Mỹ, Mexico và Canada (USMCA) được ba bên ký kết hồi năm 2020 thay thế Thỏa thuận thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) có hiệu lực từ năm 1994.
Ở nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ trước, ông Donald Trump coi việc thay thế NAFTA bằng USMCA là một trong những thành quả cầm quyền quan trọng nhất.
Trong USMCA có quy định sau 6 năm, tức là năm nay, ba bên phải quyết định có gia hạn USMCA thêm 16 năm nữa sau khi nó hết hạn vào năm 2036 hay không.
Nếu có một bên không đồng ý gia hạn, như Mỹ hiện tại, các bên sẽ phải tiến hành đàm phán về thỏa thuận thương mại mới để thay thế USMCA; còn nếu không, USMCA tự khắc hết hiệu lực vào năm 2036.
Khi xưa, ông D. Trump chủ định xóa sổ NAFTA để có được USMCA làm một biểu tượng cho chủ thuyết “Nước Mỹ trước hết”. Bây giờ, ông D. Trump biện minh cho việc không gia hạn USMCA cũng bằng chủ thuyết này.
Sau 6 năm, USMCA đã trở nên bất lợi đối với cá nhân ông D. Trump vì không giúp nước Mỹ thu hẹp mức độ thâm hụt trong cán cân thương mại với 2 nước láng giềng và cản trở ông tiến hành cuộc thương chiến thuế quan bảo hộ thương mại với tất các đối tác kinh tế, thương mại của Mỹ trên thế giới.
USMCA còn kiềm chế ông D. Trump ở chừng mực nhất định trong việc gây áp lực đối với 2 nước láng giềng trong nhiều chuyện quan hệ song phương khác nữa.
Cho nên, ông D. Trump muốn bỏ USMCA để chơi cuộc chơi mới với Canada và Mexico, mà điều cốt lõi ở đây là ông D. Trump chỉ tận lợi cái danh của cuộc chơi chứ không cần quan tâm nhiều đến diễn biến và kết quả của cuộc chơi.
Nếu ba bên đạt được thỏa thuận mới thay thế USMCA, phía Mỹ cũng phải nhượng bộ, thỏa hiệp với Canada và Mexico, chứ không thể ép buộc được 2 nước này chấp nhận mọi điều kiện, yêu cầu của Mỹ.
Nếu bộ ba bất đồng thì đằng nào USMCA cũng còn hiệu lực thêm 10 năm tới. Đến khi đó, ông D. Trump đâu còn trị vì nước Mỹ nữa.
Điều quan trọng hiện tại đối với ông D. Trump không phải một hiệp ước mới thay thế USMCA mà là hủy bỏ USMCA để có cớ và cách gây và gia tăng áp lực đối với Canada, Mexico; để khuếch trương hiệu ứng dân túy của khẩu hiệu “Nước Mỹ trước hết”, tranh thủ cử tri Mỹ cho Đảng Cộng hòa trước hết trong cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ giữa nhiệm kỳ sắp tới./.
