Cạnh tranh chiến lược gia tăng, khủng hoảng năng lượng kéo dài và các rủi ro toàn cầu tiếp tục mở rộng

Khủng hoảng Hormuz tiếp tục gây áp lực lên chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu

Eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm địa - chính trị quan trọng nhất thế giới khi hoạt động vận tải dầu mỏ qua khu vực này vẫn diễn ra trong trạng thái bất ổn. Sau nhiều tháng căng thẳng giữa Mỹ và Iran, lượng tàu chở dầu và khí hóa lỏng bắt đầu có dấu hiệu phục hồi nhẹ, tuy nhiên các chuyên gia cảnh báo việc khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải có thể phải kéo dài tới năm 2027.

Ngày 21-5-2026, Reuters dẫn lời Giám đốc điều hành ADNOC Sultan Al Jaber cho biết, dòng chảy dầu mỏ qua Hormuz khó có thể trở lại mức bình thường trước quý I hoặc quý II-2027, ngay cả khi xung đột kết thúc ngay lập tức.

Theo ông, việc Iran kiểm soát thực tế eo biển Hormuz đã tạo ra cú sốc năng lượng lớn nhất nhiều năm gần đây, làm giá dầu, chi phí vận tải và lạm phát toàn cầu gia tăng mạnh. Song song đó, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng đang đẩy nhanh việc xây dựng tuyến đường ống mới nhằm giảm phụ thuộc vào Hormuz.

Ngày 20-5, Reuters cho biết dự án đường ống West-East Pipeline đã hoàn thành khoảng 50% và dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2027. Đây được xem là nỗ lực chiến lược nhằm giảm rủi ro đối với xuất khẩu dầu của vùng Vịnh trong dài hạn.

Ngoài vấn đề năng lượng, giới chuyên gia còn cảnh báo căng thẳng tại Hormuz đang mở rộng sang cả hạ tầng số. Nhật báo tiếng Pháp Le Monde ngày 22-5-2026 cho biết, Iran đang xem xét áp thuế đối với các tuyến cáp quang biển đi qua khu vực này, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn dữ liệu và viễn thông toàn cầu.

Các nền kinh tế lớn tiếp tục thận trọng trước nguy cơ lạm phát kéo dài

Trong bối cảnh giá năng lượng và chi phí logistics tiếp tục duy trì ở mức cao, nhiều tổ chức tài chính quốc tế bắt đầu điều chỉnh dự báo tăng trưởng toàn cầu cho nửa cuối năm 2026.

Reuters và The Guardian đều ghi nhận việc các ngân hàng trung ương lớn, bao gồm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), tiếp tục duy trì quan điểm thận trọng đối với việc điều chỉnh lãi suất.

Giới đầu tư hiện lo ngại rằng nếu khủng hoảng năng lượng kéo dài, lạm phát có thể quay trở lại mạnh hơn dự kiến. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp vận tải và sản xuất tại châu Âu bắt đầu ghi nhận chi phí đầu vào gia tăng trở lại do ảnh hưởng từ giá dầu và gián đoạn chuỗi cung ứng.

Các chuyên gia kinh tế cảnh báo, kinh tế toàn cầu có nguy cơ bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm nhưng lạm phát vẫn ở mức cao -một kịch bản tương tự stagflation (đình trệ kinh tế kèm lạm phát) trước đây.

Ukraina gia tăng tấn công UAV, chiến tranh công nghệ tiếp tục leo thang

Chiến sự Ukraina trong tuần qua tiếp tục diễn biến phức tạp khi cả Nga và Ukraina đều gia tăng sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) tầm xa nhằm vào cơ sở hạ tầng quân sự và năng lượng của nhau.

Các cuộc tấn công liên tiếp khiến nhiều khu vực tại miền Đông Ukraina và phía Tây nước Nga duy trì tình trạng báo động kéo dài. Ngày 22-5-2026, BBC đưa tin Ukraina đã triển khai một trong những đợt tấn công UAV lớn nhất kể từ đầu năm nhằm vào các kho nhiên liệu và cơ sở hậu cần phía Nga.

Trong khi đó, Moscow cũng gia tăng các cuộc không kích nhằm vào hạ tầng năng lượng của Kyiv và Kharkiv. Giới phân tích quân sự châu Âu nhận định cuộc xung đột hiện đang bước sâu vào giai đoạn “chiến tranh công nghệ”, nơi năng lực UAV, tác chiến điện tử và khả năng duy trì hậu cần giữ vai trò quyết định trên chiến trường.

Điều này đồng thời làm gia tăng áp lực an ninh đối với toàn bộ châu Âu, khi nhiều quốc gia Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục tăng chi tiêu quốc phòng và hỗ trợ quân sự cho Kyiv.

WHO tiếp tục cảnh báo nguy cơ dịch bệnh xuyên biên giới

Bên cạnh các vấn đề địa-chính trị và kinh tế, giới chức y tế quốc tế trong tuần qua tiếp tục duy trì cảnh giác cao đối với các bệnh truyền nhiễm có nguy cơ lây lan xuyên biên giới.

Sau các ca nghi nhiễm Hantavirus được ghi nhận tại Mỹ và châu Âu trong thời gian gần đây, nhiều cơ quan y tế tiếp tục khuyến cáo người dân hạn chế tiếp xúc với môi trường có nguy cơ chứa loài gặm nhấm mang mầm bệnh.

Theo CNN, giới chức y tế Mỹ hiện vẫn theo dõi hàng chục trường hợp có triệu chứng liên quan đến Hantavirus tại các bang miền Tây nước này.

Các chuyên gia y tế nhận định dù nguy cơ bùng phát đại dịch diện rộng hiện chưa cao, sự xuất hiện của các ổ dịch cục bộ tiếp tục cho thấy thế giới vẫn đối mặt với nhiều rủi ro y tế mới trong bối cảnh hoạt động du lịch và di chuyển quốc tế phục hồi mạnh sau đại dịch COVID-19.

Châu Âu gia tăng cảnh báo về an ninh hạ tầng số và nguy cơ tấn công mạng

Tuần qua, nhiều quốc gia châu Âu tiếp tục nâng mức cảnh báo đối với các nguy cơ tấn công mạng nhằm vào hạ tầng công cộng và hệ thống dữ liệu chiến lược.

Các cơ quan an ninh mạng khu vực cho rằng căng thẳng địa-chính trị kéo dài đang khiến các cuộc tấn công số ngày càng mang tính tổ chức và có liên hệ chặt chẽ với cạnh tranh giữa các quốc gia.

Đáng chú ý, Ủy ban châu Âu (EC) trong tuần qua tiếp tục điều tra vụ xâm nhập nhằm vào nền tảng dữ liệu Europa.eu – hệ thống thông tin điện tử chính thức của Liên minh châu Âu (EU).

Theo TechRadar và nhiều cơ quan truyền thông châu Âu, vụ việc làm dấy lên lo ngại về mức độ an toàn của các hạ tầng số công cộng trong bối cảnh châu Âu ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu và dịch vụ trực tuyến.

Song song với đó, nhiều báo cáo an ninh mạng tại châu Á và châu Âu cũng ghi nhận số lượng các cuộc tấn công phishing và DDoS nhằm vào hệ thống tài chính, cơ quan chính phủ và doanh nghiệp công nghệ tiếp tục gia tăng trong năm 2026.

Giới chuyên gia nhận định an ninh mạng hiện không còn là vấn đề kỹ thuật đơn thuần, mà đã trở thành một phần quan trọng của an ninh quốc gia và cạnh tranh chiến lược toàn cầu.

Mỹ và Trung Quốc tiếp tục duy trì đối thoại giữa cạnh tranh chiến lược

Quan hệ Mỹ – Trung trong tuần qua tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn của dư luận quốc tế khi 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới duy trì các kênh đối thoại trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng rõ rệt.

Theo Reuters, các cuộc tiếp xúc giữa quan chức cấp cao 2 nước trong tuần qua tập trung vào các vấn đề thương mại, công nghệ, chuỗi cung ứng và an ninh khu vực.

Dù chưa đạt được bước đột phá lớn, giới quan sát cho rằng việc Washington và Bắc Kinh tiếp tục duy trì đối thoại có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa 2 cường quốc.

Nhiều chuyên gia nhận định quan hệ Mỹ – Trung trong giai đoạn hiện nay sẽ tiếp tục mang tính “vừa cạnh tranh vừa kiểm soát”, khi cả hai bên đều tìm cách bảo vệ lợi ích chiến lược nhưng vẫn cần duy trì ổn định kinh tế toàn cầu.

Kết luận

Nhìn lại tuần từ 18 - 24-5-2026, có thể thấy bức tranh thế giới tiếp tục phủ bởi nhiều gam màu căng thẳng và khó lường. Từ khủng hoảng năng lượng tại eo biển Hormuz, chiến sự Ukraina cho tới các vấn đề liên quan đến an ninh mạng và dịch bệnh, nhiều rủi ro toàn cầu đang diễn ra cùng lúc và tác động qua lại lẫn nhau mạnh hơn trước.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia lớn đang buộc phải thay đổi cách tiếp cận về an ninh, kinh tế và chuỗi cung ứng để thích nghi với môi trường quốc tế ngày càng bất ổn.

Không chỉ dừng ở cạnh tranh quân sự hay thương mại, cuộc cạnh tranh chiến lược hiện nay còn mở rộng sang công nghệ, dữ liệu và y tế - những lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp tới ổn định và phát triển lâu dài của nhiều quốc gia.

Những diễn biến trong tuần qua cũng cho thấy thế giới đang bước vào giai đoạn mà một cuộc khủng hoảng ở bất kỳ khu vực nào cũng có thể nhanh chóng tạo ra tác động dây chuyền trên phạm vi toàn cầu./.