Cái tên

Lòng vòng một hồi quanh những điểm nhất định phải đến khi ghé thăm Đại học Oxford - trường đại học danh giá khắp thế giới, chứ không riêng gì “xứ sở sương mù” Anh Quốc - tôi mới giật mình để ý, không thấy một cổng trường, tấm biển đề tên trường nào choán ngợp, hoành tráng, đập ngay vào mắt khi đến trường cả.

Các trường ở chung với nhà dân trong khu phố, không như một làng đại học tách biệt. Điều này thì tôi không lạ lẫm, vì cũng từng vài lần ghé thăm các trường đại học ở một số nơi, đã từng học 2 tuần ở Đại học Indiana, đã ghé thăm và học 2 buổi tại Đại học Harvard (Mỹ) hồi cuối năm 2019.

Rồi cả những trường khác ở châu Âu, như Nga, Đức, Thụy Điển mà tôi may mắn được tham gia các khóa học ngắn ngày, những buổi tham quan, trao đổi nghiệp vụ trong những chuyến đi công tác cũng vậy.

Cũng tò mò vì điều lạ lẫm này, tôi hỏi anh hướng dẫn viên người Việt đã có nhiều năm kinh nghiệm dẫn du khách nước mình đi tham quan Đại học Oxford. Anh bảo rằng, phải hỏi sinh viên, giảng viên mới biết địa điểm gắn biển tên trường, vì nó rất nhỏ.

Anh hướng dẫn viên cũng nói rằng, thực ra chúng ta hay gọi là Đại học Oxford, nhưng không có trường đại học nào mang tên Oxford cả, mà là Viện Đại học Oxford, được cho là có hoạt động giảng dạy bắt đầu từ năm 1096 - sớm nhất ở Anh Quốc.

Viện Đại học Oxford bao gồm 45 cơ sở hoạt động tự quản, trong đó có 39 trường đại học thành viên (colleges) và 6 hội trường thường trực tư nhân (permanent private halls).

Chỉ non một buổi ghé thăm Viện Đại học Oxford, dẫu chỉ là “cưỡi ngựa xem hoa” đúng nghĩa, nhưng ngoài sự tận thấy những công trình kiến trúc tinh xảo, những tòa nhà cổ kính, những khuôn viên rộng lớn, các khu vườn xinh đẹp..., chúng tôi còn vỡ ra những điều bé nhỏ mà hết sức ý nghĩa, không chỉ trong việc giáo dục, học tập.

Với 39 trường đại học thành viên, Viện Đại học Oxford là cơ sở giáo dục có nhiều trường thuộc tốp đầu thế giới. Không chỉ đứng đầu thế giới về số lượng các trường đại học thành viên, Viện Đại học Oxford còn nhiều năm liền dẫn đầu Bảng xếp hạng các trường đại học thế giới của Times Higher Education (THE) - một trong số những hệ thống xếp hạng uy tín nhất toàn thế giới, cung cấp cái nhìn toàn diện về chất lượng giảng dạy, nghiên cứu và danh tiếng của các tổ chức giáo dục - vượt trên cả Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và Đại học Havard (đều của Mỹ).

Danh tiếng lẫy lừng nhất thế giới là thế, ấy vậy mà phải hỏi sinh viên, những người bản địa, phải để ý thật kỹ mới phát hiện ra tấm biển nhỏ nhắn, xinh xắn ghi tên trường. Thậm chí, đôi khi là may mắn thì thấy.

Như hôm tôi vô tình đợi mọi người cùng đoàn mua đồ lưu niệm, bất chợt đứng tựa vào bức tường, ngay cạnh đó là tấm biển có đề tên “Greenes College Oxford” - trường tư thục chuyên đào tạo bậc dự bị đại học và luyện thi A-level, chương trình luyện thi lại, ôn tập ngắn hạn và hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ xét tuyển vào các trường đại học hàng đầu tại Oxford.

Những bộ nhận diện thương hiệu là rất cần thiết, trong đó có những tấm biển đề tên trường, những cánh cổng vào trường... Nhưng sự nhận diện trong tâm thức, trong trí nhớ, trong sự ngưỡng mộ, tự hào thì có khi không cần những to lớn, hào nhoáng, hình thức.

Tên trường là vậy, tên người chắc cũng không khác là mấy. Tên người, mỗi khi được nhắc đến, được nhớ đến, được thán phục, kính trọng nhiều khi cũng đâu phải là vì những chức vụ, học hàm, học vị...

Tên người, ở trong lòng người, một cách trang trọng, mới thực sự là đáng giá, là giá trị không thể bán mua, đánh đổi./.