Bữa ăn Công đoàn ở Thái Nguyên: Ấm lòng công nhân, khẳng định vai trò “người bạn đồng hành”

Từ chủ trương chung đến dấu ấn “Bữa cơm Công đoàn” trên đất Thái Nguyên

Chương trình “Bữa cơm Công đoàn” được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phát động từ năm 2024 như một hoạt động mang tính phúc lợi trực tiếp, chăm lo từ nhu cầu cơ bản nhất là bữa ăn của đoàn viên, người lao động.

Hướng dẫn triển khai của Tổng Liên đoàn nêu rõ, mục tiêu không chỉ là hỗ trợ tài chính cho bữa ăn ca, mà còn tạo không gian để cán bộ công đoàn, người sử dụng lao động và công nhân được ngồi lại với nhau, lắng nghe và thấu hiểu nhau nhiều hơn.

Bám sát chủ trương đó, Liên đoàn Lao động tỉnh Thái Nguyên đã sớm ban hành các văn bản hướng dẫn riêng cho địa phương. Năm 2025, Liên đoàn Lao động tỉnh ban hành Hướng dẫn số 01 về việc tổ chức “Bữa cơm Công đoàn” trên địa bàn, quy định rõ nguyên tắc nguồn kinh phí, đối tượng ưu tiên và mức hỗ trợ.

Giá trị mỗi bữa ăn được tính trên suất ăn hằng ngày, cộng thêm phần hỗ trợ từ tài chính công đoàn (tối đa 50.000 đồng/suất) và nguồn xã hội hóa từ doanh nghiệp, đối tác, nhà tài trợ.

Không chỉ dừng ở văn bản, Liên đoàn Lao động tỉnh còn chủ động phát động cao điểm “Bữa cơm Công đoàn” gắn với các sự kiện chính trị, kỷ niệm lớn như 96 năm Ngày thành lập Công đoàn Việt Nam (28-7-1929 – 28-7-2025), 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9. Chỉ sau một thời gian ngắn phát động, chương trình đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong toàn tỉnh.

Đến tháng 9-2025, toàn tỉnh Thái Nguyên có 101 công đoàn cơ sở tổ chức thành công “Bữa cơm Công đoàn” cho hơn 73.000 đoàn viên, người lao động, mỗi suất ăn có trị giá từ 50.000 đồng trở lên.

Điều làm người lao động nhớ nhất từ những “Bữa cơm Công đoàn” chính là cảm giác “được quan tâm” ngay tại nơi mình lao động hằng ngày. Công nhân ở các khu công nghiệp như Điềm Thụy, Sông Công, Phú Bình chia sẻ rằng bữa cơm hôm đó “giống như bữa cơm gia đình”, bởi lần hiếm hoi họ được ăn cùng lãnh đạo doanh nghiệp và cán bộ công đoàn, có thời gian trò chuyện, hỏi han một cách bình dị.

Để có được một bữa cơm như vậy, phía sau là sự chuẩn bị công phu. Công đoàn cơ sở phải trao đổi với doanh nghiệp để sắp xếp ca kíp, bố trí thời gian, bảo đảm sản xuất không bị gián đoạn nhưng người lao động vẫn có đủ thời gian ăn uống, trò chuyện. Thực đơn được lựa chọn kỹ, thay đổi so với ngày thường: thêm món xào, món tráng miệng, đôi khi có cả những món mà công nhân ít có điều kiện ăn trong bữa ca.

Hướng dẫn của Liên đoàn Lao động tỉnh Thái Nguyên cũng yêu cầu ưu tiên tổ chức “Bữa cơm Công đoàn” cho những đơn vị có đông công nhân lao động trực tiếp, doanh nghiệp ở khu công nghiệp, các ngành nghề tiềm ẩn nguy cơ tai nạn lao động, môi trường làm việc nặng nhọc… Điều này cho thấy cách tiếp cận có trọng tâm, tránh tình trạng phong trào mang tính hình thức, làm cho có.

Ở một số đơn vị, “Bữa cơm Công đoàn” còn được lồng ghép với các hoạt động như: kết nạp đoàn viên mới, sinh nhật tập thể, tặng quà cho người lao động khó khăn, bốc thăm trúng thưởng… Bữa ăn vì thế không chỉ là “suất cơm ngon hơn một chút”, mà trở thành một ngày hội thu nhỏ, nơi mỗi người lao động đều có cơ hội được gọi tên, được nhìn nhận và tôn vinh.

Với doanh nghiệp, khi cùng ngồi chung bàn với công nhân, lãnh đạo cũng có thêm một “kênh thông tin mềm”. Những câu chuyện tưởng chừng nhỏ nhặt như suất ăn hơi ít rau, giờ ăn ca quá sát giờ tăng ca, khu nhà ăn bí bách, nóng nực,… nếu được giải quyết kịp thời có thể giúp giảm đáng kể những bức xúc âm ỉ vốn là mầm mống của xung đột lao động, đình công, nghỉ việc hàng loạt. Đây chính là “giá trị cộng thêm” mà công đoàn đem lại cho cả hai phía: người lao động và người sử dụng lao động.

Vai trò công đoàn: Từ bữa cơm ấm đến nền quan hệ lao động bền vững

Để triển khai một chương trình có quy mô hàng chục nghìn người tham gia, Công đoàn Thái Nguyên phải làm tốt 2 việc cùng lúc: chăm lo trực tiếp đời sống đoàn viên và xây dựng, củng cố tổ chức Công đoàn. Các báo cáo gần đây cho thấy, Liên đoàn Lao động tỉnh không chỉ dừng ở “Bữa cơm Công đoàn” mà còn tổ chức nhiều hoạt động như Ngày hội hiến máu tình nguyện, thăm hỏi người lao động khó khăn, hỗ trợ “Mái ấm Công đoàn”, tặng quà dịp tết, Tháng Công nhân…, qua đó góp phần xây dựng hình ảnh công đoàn là “điểm tựa kết nối và sẻ chia”.

Trong bức tranh chung đó, “Bữa cơm Công đoàn” được xem như một “điểm nhấn mới”, bởi nó giúp công đoàn chạm tới những nhu cầu tưởng như rất đời thường nhưng lại có ý nghĩa lớn với công nhân, nhất là ở các khu công nghiệp - nơi người lao động dành phần lớn thời gian trong ngày tại nhà máy, xa gia đình, ít điều kiện nấu nướng. Một bữa cơm ngon, đầy đặn, có mặt lãnh đạo doanh nghiệp và cán bộ công đoàn ngồi cùng, nhiều khi có giá trị “xoa dịu” cả những mệt mỏi kéo dài sau chuỗi ngày tăng ca.

Riêng chương trình “Bữa cơm Công đoàn” đã huy động gần 3 tỷ đồng từ nguồn công đoàn và xã hội hóa. Trong đó, ngoài khoản hỗ trợ trực tiếp vào suất ăn, Liên đoàn Lao động tỉnh còn trao tặng 175 suất quà với tổng trị giá 122,5 triệu đồng cho đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn. Những con số này phản ánh nỗ lực cụ thể, chứ không chỉ dừng ở khẩu hiệu “chăm lo đời sống người lao động”.

Không chỉ trên địa bàn doanh nghiệp, mô hình “Bữa cơm Công đoàn” còn được triển khai tới các cơ sở giáo dục, đơn vị sự nghiệp. Tại Trường Trung học cơ sở Bản Ngoại (xã Phú Thịnh), công đoàn nhà trường đã tổ chức “Bữa cơm Công đoàn” theo Hướng dẫn số 21 của Liên đoàn Lao động tỉnh, tạo không khí gắn kết giữa cán bộ, giáo viên, nhân viên; qua đó, không chỉ những người làm việc trong các khu công nghiệp mà cả khối giáo dục, y tế, hành chính sự nghiệp đều cảm nhận được sự đồng hành của công đoàn.

Khi chương trình “Bữa cơm Công đoàn” được thực hiện đồng bộ, có trọng tâm, sẽ góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ đúng như mục tiêu mà các văn bản của Tổng Liên đoàn và Liên đoàn Lao động tỉnh đã xác định.

Ở những nơi công nhân cảm nhận được sự quan tâm thực chất, tỷ lệ nghỉ việc tự ý, xung đột lao động thường có xu hướng giảm; ngược lại, tinh thần gắn bó, ý thức kỷ luật, năng suất lao động lại tăng lên.

Vai trò của Công đoàn Thái Nguyên, vì thế, không chỉ là “người đi vận động doanh nghiệp chi thêm tiền ăn” mà là người thiết kế và dẫn dắt cơ chế phúc lợi: từ việc huy động nguồn lực tài chính, ban hành hướng dẫn thống nhất toàn tỉnh, đến việc giám sát, khuyến khích các công đoàn cơ sở tổ chức sáng tạo, phù hợp từng đặc thù đơn vị.

Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng, áp lực công việc lớn, đời sống công nhân ở nhiều nơi vẫn còn không ít khó khăn, một chương trình như “Bữa cơm Công đoàn” không thể giải quyết tất cả. Nhưng nó gửi đi một thông điệp rõ ràng: công đoàn không đứng ngoài những lo toan đời sống hàng ngày của người lao động, mà sẵn sàng cùng doanh nghiệp chia sẻ từ những điều nhỏ nhất từ một đĩa rau thêm, một bữa ăn đủ món, một cuộc trò chuyện thẳng thắn ngay trong nhà ăn ca.

Thái Nguyên là một trong những địa phương có lực lượng công nhân, người lao động đông đảo, với nhiều khu công nghiệp trọng điểm ở phía Bắc. Việc triển khai thành công chương trình “Bữa cơm Công đoàn” trong thời gian ngắn cho thấy tiềm năng để mô hình này tiếp tục được nhân rộng, đi vào chiều sâu.

Quan trọng hơn, nó góp phần khẳng định hình ảnh Công đoàn Thái Nguyên như một “người bạn đồng hành tin cậy”, hiện diện không chỉ trên các diễn đàn hội nghị hay văn bản, mà ngay trên mâm cơm mỗi buổi trưa của công nhân lao động./.