Bắc Ninh: Đối thoại xã hội - nền tảng giữ ổn định quan hệ lao động

Đối thoại gắn với tiền lương, tăng ca và thu nhập thực tế của công nhân

Bắc Ninh bước vào năm 2025 với quy mô công nghiệp tiếp tục mở rộng, lực lượng lao động trong các doanh nghiệp trên địa bàn đạt khoảng 802.000 người, bình quân mỗi năm tăng thêm gần 60.000 lao động.

Tốc độ tăng trưởng nhanh mang lại cơ hội việc làm lớn, song cũng đặt ra sức ép không nhỏ đối với quan hệ lao động, đặc biệt trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vẫn chịu ảnh hưởng từ chu kỳ suy giảm đơn hàng giai đoạn 2023 - 2024.

Trong môi trường đó, quan hệ lao động không còn là câu chuyện riêng giữa doanh nghiệp và người lao động, mà trở thành một chỉ báo quan trọng phản ánh mức độ ổn định và sức hấp dẫn của địa phương trong thu hút đầu tư.

Đối thoại xã hội là cơ chế để các bên trao đổi bình đẳng, minh bạch và có trách nhiệm, vì thế, được Bắc Ninh xác định là giải pháp nền tảng để giữ ổn định từ bên trong.

Giai đoạn 2023 - 2025, 100% số doanh nghiệp nhà nước và khoảng 84,7% số doanh nghiệp ngoài nhà nước có tổ chức công đoàn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đã tổ chức đối thoại với người lao động; đồng thời 84,7% số công đoàn cơ sở ký kết thỏa ước lao động tập thể. Những con số này cho thấy đối thoại xã hội ở Bắc Ninh không chỉ tồn tại trên giấy tờ, mà đã trở thành một thực hành tương đối phổ biến trong đời sống doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý là đối thoại tại Bắc Ninh không diễn ra một cách chung chung, mà gắn trực tiếp với những vấn đề “sát sườn” nhất của công nhân: tiền lương, tăng ca và thu nhập thực tế.

Đầu năm 2025, tổng hợp từ báo cáo của hơn 1.300 doanh nghiệp, chiếm khoảng 80% lực lượng lao động toàn tỉnh, mức lương bình quân của người lao động tại Bắc Ninh đạt gần 10 triệu đồng/người/tháng. Đây là mức thu nhập tương đối cao so với mặt bằng nhiều địa phương, nhưng cũng phản ánh rõ sự phân hóa giữa các doanh nghiệp, đặc biệt trong khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Chính sự phân hóa này, nếu không được giải thích và tham vấn kịp thời, rất dễ trở thành nguồn cơn của sự bất ổn. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp tại Bắc Ninh đã chủ động đưa các con số về lương, cơ cấu thu nhập và kế hoạch tăng ca vào bàn đối thoại, nhằm giúp người lao động hiểu rõ tình hình sản xuất - kinh doanh và khả năng chi trả thực tế của doanh nghiệp.

Trong năm 2025, để giữ chân lao động khi đơn hàng chưa phục hồi hoàn toàn, nhiều doanh nghiệp điện tử đã nâng lương cơ bản lên khoảng 5,8 triệu đồng/tháng, đồng thời bổ sung các khoản phụ cấp như đi lại, nhà ở, thưởng sản xuất và thưởng gắn bó.

Nhờ đó, thu nhập trung bình của công nhân có thể đạt khoảng 13 triệu đồng/tháng, ngay cả khi số giờ tăng ca bị điều chỉnh. Những chính sách này thường được hình thành thông qua đối thoại với công đoàn và người lao động, thay vì quyết định một chiều.

Không chỉ lương và tăng ca, thưởng tết cũng là nội dung đối thoại nhạy cảm nhưng mang tính quyết định đối với tâm lý công nhân. Trong kế hoạch thưởng Tết Nguyên đán 2026 tại Bắc Ninh, mức thưởng bình quân đạt gần 8 triệu đồng/người, trong khi mức thưởng cao nhất lên tới 400 triệu đồng/người, chủ yếu thuộc về doanh nghiệp FDI.

Việc công khai sớm các nguyên tắc và mức thưởng thông qua đối thoại giúp hạn chế tâm lý so sánh cảm tính, giảm nguy cơ phát sinh bức xúc tập thể vào thời điểm cuối năm.

Đối thoại xã hội - “van điều tiết” của quan hệ lao động và môi trường đầu tư

Từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh, có thể thấy đối thoại xã hội đang đóng vai trò như một “van điều tiết” quan trọng của quan hệ lao động. Khi các thay đổi về lương, tăng ca, thưởng hay tổ chức sản xuất được đưa ra thảo luận sớm, người lao động có cơ hội hiểu bối cảnh, chia sẻ khó khăn và cùng doanh nghiệp tìm giải pháp phù hợp. Ngược lại, thiếu đối thoại thường dẫn tới tình trạng thông tin đứt gãy, tin đồn lan nhanh và phản ứng dây chuyền trong tập thể lao động.

Ở tầm rộng hơn, đối thoại xã hội còn góp phần củng cố môi trường đầu tư bền vững. Các nhà đầu tư, đặc biệt là doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, ngày càng coi trọng tiêu chí ổn định quan hệ lao động và cơ chế tham vấn người lao động.

Một địa phương duy trì tốt việc đối thoại xã hội không chỉ giảm nguy cơ tranh chấp, đình công, mà còn tạo dựng hình ảnh môi trường sản xuất an toàn, minh bạch và có khả năng dự báo.

Theo đánh giá của các chuyên gia lao động, đối thoại xã hội hiệu quả giúp giảm tranh chấp, nâng cao năng suất và tăng mức độ gắn bó của người lao động, từ đó hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu phát triển bền vững. Đối với Bắc Ninh - một trung tâm công nghiệp lớn ở miền Bắc - đây là lợi thế cạnh tranh không nhỏ trong bối cảnh các địa phương đều nỗ lực thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng.

Nhìn từ năm 2025, có thể khẳng định đối thoại xã hội tại tỉnh Bắc Ninh đã vượt khỏi khuôn khổ “nghĩa vụ pháp lý” để trở thành một phần của quản trị doanh nghiệp và quản trị địa phương. Khi các con số về lương, tăng ca và thưởng được đưa ra bàn thảo công khai; khi công đoàn thực sự làm cầu nối và khi doanh nghiệp coi đối thoại là nhu cầu nội tại, quan hệ lao động sẽ vận hành ổn định hơn, ít xung đột hơn và đủ sức thích ứng với biến động kinh tế./.