Ấn Độ thúc đẩy hợp tác kinh tế với các đối tác châu Âu

Đối tác kinh tế trọng điểm của Ấn Độ

Liên minh châu Âu (EU) hiện giữ vị trí đối tác kinh tế hàng đầu của Ấn Độ, cả về thương mại và đầu tư. Năm 2025, kim ngạch thương mại EU - Ấn Độ cán mốc 120 tỷ euro (tăng hơn 30% so với giai đoạn 2020 - 2022).

Cơ cấu thương mại giữa hai bên mang tính bổ trợ tương đối rõ rệt; trong đó, Ấn Độ xuất khẩu sang EU các mặt hàng như dược phẩm, dệt may, sản phẩm công nghệ thông tin, hóa chất và hàng nông sản chế biến; còn EU xuất khẩu sang Ấn Độ máy móc, thiết bị công nghiệp, phương tiện vận tải, công nghệ cao và các sản phẩm hóa chất chuyên dụng.

Bên cạnh thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, đặc biệt là các lĩnh vực công nghệ thông tin, tài chính, vận tải, tư vấn và dịch vụ chuyên môn, ngày càng đóng vai trò quan trọng, góp phần mở rộng chiều sâu và chất lượng của quan hệ kinh tế song phương.

Không chỉ là đối tác thương mại lớn, EU còn là khu vực có đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) hàng đầu vào Ấn Độ. Điều này phản ánh mức độ tin cậy cao của các nhà đầu tư châu Âu đối với môi trường kinh tế, tiềm năng thị trường và triển vọng tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế Ấn Độ.

Hiện nay, khoảng 6.000 doanh nghiệp châu Âu đang hoạt động tại thị trường Ấn Độ, trên nhiều lĩnh vực then chốt, như sản xuất công nghiệp, năng lượng, công nghệ cao, dược phẩm, hạ tầng, logistics và dịch vụ. Hoạt động của các doanh nghiệp này không chỉ tạo ra hàng triệu việc làm, mà còn góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao trình độ quản trị, cải thiện năng suất lao động và tăng cường khả năng hội nhập của Ấn Độ vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Có thể nói, quan hệ kinh tế Ấn Độ - EU mang ý nghĩa chiến lược và toàn diện, vượt ra ngoài khuôn khổ trao đổi thương mại thuần túy để trở thành mối quan hệ hợp tác sâu rộng về đầu tư, công nghệ, phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo. Đây chính là nền tảng quan trọng để hai bên tiếp tục thúc đẩy các sáng kiến hợp tác mới, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế quốc tế đang cấu trúc lại mạnh mẽ và yêu cầu ngày càng cao về bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng cũng như tăng trưởng xanh.

Bước tiến trong đàm phán thương mại tự do

Một trong những trụ cột quan trọng nhất trong hợp tác kinh tế giữa Ấn Độ và EU hiện nay là tiến trình đàm phán hiệp định thương mại tự do (FTA), được kỳ vọng tạo ra khuôn khổ thể chế toàn diện và ổn định cho quan hệ kinh tế song phương trong dài hạn.

Sau giai đoạn gián đoạn, các cuộc đàm phán FTA Ấn Độ - EU đã được khởi động lại và thúc đẩy mạnh mẽ thông qua nhiều vòng đối thoại cấp cao tổ chức tại thành phố Brussels (Bỉ) và Thủ đô New Delhi (Ấn Độ), cho thấy quyết tâm chính trị của cả hai phía trong việc sớm đạt được một thỏa thuận cân bằng và cùng có lợi.

Về nội dung, đàm phán giữa Ấn Độ và EU tập trung vào việc thu hẹp những khác biệt trong các lĩnh vực then chốt, bao gồm tiếp cận thị trường hàng hóa, tự do hóa thương mại dịch vụ, bảo hộ đầu tư, sở hữu trí tuệ, mua sắm chính phủ, cũng như các tiêu chuẩn về lao động và môi trường.

Đây là những vấn đề có mức độ nhạy cảm cao, đòi hỏi sự dung hòa lợi ích giữa một nền kinh tế đang phát triển nhanh như Ấn Độ và một khối liên minh kinh tế phát triển với hệ thống quy định chặt chẽ như EU. Do đó, tiến trình đàm phán được triển khai theo hướng từng bước, dựa trên các nguyên tắc linh hoạt, tôn trọng khác biệt về trình độ phát triển và ưu tiên chính sách của mỗi bên.

Đáng chú ý, trong quá trình đàm phán, cả Ấn Độ và EU đều nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ các nhóm kinh tế dễ bị tổn thương, nhất là nông dân và doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs). Đối với Ấn Độ, đây là lực lượng đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm sinh kế, ổn định xã hội và tăng trưởng bao trùm; trong khi đối với EU, SMEs là nền tảng của cấu trúc kinh tế và đổi mới sáng tạo. Việc đưa các cơ chế bảo vệ phù hợp vào FTA, nhằm hạn chế tác động tiêu cực của tự do hóa quá nhanh, được xem là điều kiện then chốt để bảo đảm tính khả thi và bền vững của hiệp định.

Theo tuyên bố chính thức, hai bên nỗ lực đẩy nhanh hoàn tất các chương trình nghị sự với mục tiêu có thể đạt được thỏa thuận trong thời gian ngắn. FTA Ấn Độ - EU được ký kết sẽ mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận thị trường, giảm dần các rào cản thuế quan và phi thuế quan, thúc đẩy lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ và dòng vốn đầu tư, đồng thời tăng cường liên kết chuỗi cung ứng giữa 2 nền kinh tế lớn.

Một số thỏa thuận hợp tác kinh tế

Bên cạnh tiến trình đàm phán FTA với EU, Ấn Độ chủ động thúc đẩy và mở rộng các thỏa thuận hợp tác kinh tế song phương với nhiều quốc gia châu Âu, qua đó từng bước hình thành mạng lưới hợp tác đa tầng và mang tính chiến lược dài hạn.

Các thỏa thuận này không chỉ tập trung vào thương mại, mà còn mở rộng sang các lĩnh vực công nghiệp, công nghệ, năng lượng và phát triển nguồn nhân lực - những trụ cột then chốt của tăng trưởng bền vững.

Trong số đối tác châu Âu, Đức được xem là cầu nối kinh tế quan trọng giữa Ấn Độ và khu vực châu Âu, nhờ vai trò đầu tầu công nghiệp của nền kinh tế lớn nhất EU. Hai nước đã ký kết nhiều biên bản ghi nhớ và thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn, như sản xuất quốc phòng, cơ khí - chế tạo, công nghiệp và các công nghệ tiên tiến.

Đặc biệt, hợp tác trong đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật được coi là điểm nhấn quan trọng, nhằm kết nối thế mạnh của mô hình đào tạo nghề kép của Đức với nhu cầu lớn về lao động kỹ năng cao của Ấn Độ.

Bên cạnh đó, các lĩnh vực y tế, giáo dục, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo được đưa vào chương trình hợp tác, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Ấn Độ. Ngoài ra, hợp tác năng lượng và khoáng sản chiến lược giữa Ấn Độ và Đức, cũng như với một số quốc gia châu Âu khác, đang được thúc đẩy mạnh mẽ trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Song song với hợp tác song phương, Hiệp định Hợp tác kinh tế và thương mại (TEPA) giữa Ấn Độ và Hiệp hội Thương mại tự do châu Âu (EFTA, bao gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein) là bước tiến quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa quan hệ kinh tế của Ấn Độ tại châu Âu. TEPA không chỉ cam kết mở cửa thị trường hàng hóa và dịch vụ, mà còn bao gồm các điều khoản về đầu tư, bảo hộ sở hữu trí tuệ, hợp tác công nghiệp và phát triển bền vững.

Đáng chú ý, hiệp định gắn liền với cam kết đầu tư trị giá hàng tỷ USD trong dài hạn, hướng vào các lĩnh vực như công nghệ cao, dược phẩm, tài chính, sản xuất xanh và đổi mới sáng tạo, đồng thời tạo thêm nhiều việc làm chất lượng cao tại Ấn Độ.

Nhìn tổng thể, các thỏa thuận hợp tác kinh tế giữa Ấn Độ và các quốc gia châu Âu đóng vai trò bổ trợ và tạo nền tảng thực tiễn cho tiến trình hội nhập sâu rộng hơn, bao gồm cả FTA Ấn Độ - EU trong tương lai. Những cam kết này thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương, góp phần hình thành môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và hấp dẫn, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp của cả hai phía tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Trong bối cảnh kinh tế quốc tế hiện nay, với những thách thức về tăng trưởng và cạnh tranh địa - kinh tế, việc Ấn Độ chủ động thúc đẩy hợp tác kinh tế với các đối tác châu Âu là bước đi chiến lược quan trọng, khẳng định quan hệ “đối tác cùng tiến” trong hệ thống kinh tế toàn cầu thế kỷ XXI./.