Tỉnh Khánh Hòa tập trung nguồn lực đầu tư các công trình trọng điểm, mở đường cho không gian phát triển mới

Hạ tầng chiến lược - nền tảng kiến tạo diện mạo phát triển mới

Trong chiến lược phát triển của mỗi địa phương, kết cấu hạ tầng luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa là điều kiện vật chất bảo đảm các hoạt động kinh tế - xã hội, vừa tạo ra không gian và dư địa cho những động lực tăng trưởng mới.

Đối với tỉnh Khánh Hòa, yêu cầu đầu tư hạ tầng càng trở nên cấp thiết khi tỉnh bước vào giai đoạn phát triển mới sau hợp nhất với tỉnh Ninh Thuận (cũ), với quy mô không gian rộng hơn, tiềm năng kinh tế đa dạng hơn và yêu cầu liên kết giữa các khu vực ngày càng cao.

Tỉnh Khánh Hòa sau sáp nhập sở hữu vị trí chiến lược trên trục giao thông Bắc - Nam, có đường bờ biển dài, hệ thống cảng biển, sân bay quốc tế, các khu kinh tế, khu công nghiệp và những vùng có tiềm năng lớn về du lịch, năng lượng.

Việc kết nối các lợi thế này thành một chỉnh thể thống nhất đòi hỏi hệ thống hạ tầng phải được đầu tư đồng bộ, có tính liên thông và khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển trong dài hạn.

Đặc biệt, sau hợp nhất, không gian phát triển của tỉnh không còn giới hạn trong các trung tâm kinh tế truyền thống ở phía Bắc mà mở rộng đến cả khu vực phía Nam, nơi có những lợi thế riêng về năng lượng tái tạo, cảng biển, nông nghiệp và du lịch văn hóa.

Định hướng điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Khánh Hòa thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác lập mô hình phát triển gồm 3 cực tăng trưởng và các hành lang kết nối Bắc - Nam, Đông - Tây.

Theo đó, khu vực phía Bắc lấy Khu kinh tế Vân Phong làm hạt nhân phát triển công nghiệp, cảng biển và logistics; khu vực trung tâm Nha Trang - Cam Lâm - Cam Ranh phát triển các chức năng đô thị, dịch vụ, du lịch, hàng không và đổi mới sáng tạo; khu vực phía Nam Phan Rang - Cà Ná được định hướng trở thành cực tăng trưởng mới gắn với kinh tế biển, năng lượng sạch, công nghiệp và logistics.

Trong cấu trúc phát triển này, các công trình trọng điểm không đơn thuần là những dự án xây dựng riêng lẻ mà là những mắt xích tạo nên mạng lưới hạ tầng chiến lược.

Một tuyến cao tốc có thể mở rộng khả năng kết nối giữa duyên hải với Tây Nguyên; một cảng biển có thể tạo điều kiện hình thành trung tâm công nghiệp và hậu cần; một sân bay có thể mở rộng thị trường du lịch và giao thương; một tuyến đường ven biển có thể đánh thức tiềm năng của những vùng đất chưa được khai thác tương xứng.

Giá trị của công trình, vì thế, không chỉ nằm ở quy mô vốn đầu tư hay chiều dài tuyến đường, mà còn ở khả năng tạo ra những cơ hội phát triển mới cho toàn bộ khu vực.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh xác định ưu tiên nguồn lực cho các công trình giao thông chiến lược, hạ tầng công nghiệp - logistics, hạ tầng đô thị và những dự án có khả năng kết nối, lan tỏa cao.

Theo kế hoạch đầu tư công trung hạn được định hướng, nhu cầu đầu tư hạ tầng rất lớn, trong khi nguồn vốn ngân sách có hạn. Điều đó đặt ra yêu cầu lựa chọn đúng dự án, tập trung nguồn lực có trọng tâm, trọng điểm và phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công để huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội.

Những công trình giao thông mở rộng không gian phát triển và liên kết vùng

Cao tốc khánh hòa - Buôn Mê Thuột: Mở cửa ngõ kết nối duyên hải với Tây Nguyên

Trong số các dự án giao thông chiến lược, cao tốc Khánh Hòa - Buôn Mê Thuột có ý nghĩa đặc biệt đối với việc tăng cường liên kết giữa vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Tuyến đường được kỳ vọng hình thành trục giao thông Đông - Tây có năng lực vận tải lớn, rút ngắn thời gian di chuyển, giảm áp lực cho các tuyến đường hiện hữu và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho lưu thông hàng hóa giữa vùng sản xuất Tây Nguyên với các cảng biển của Khánh Hòa.

Ý nghĩa của công trình không chỉ nằm ở việc cải thiện giao thông. Khi được đưa vào khai thác đồng bộ, tuyến cao tốc sẽ tạo thêm điều kiện để nông sản, sản phẩm công nghiệp và hàng hóa của Tây Nguyên tiếp cận các đầu mối xuất nhập khẩu, đồng thời mở rộng thị trường cho dịch vụ cảng biển, logistics, du lịch và thương mại của Khánh Hòa.

Đây cũng là cơ sở để tăng cường liên kết giữa các khu công nghiệp, trung tâm dịch vụ và vùng nguyên liệu, góp phần hình thành chuỗi cung ứng liên vùng.

Cùng với cao tốc Khánh Hòa - Buôn Mê Thuột, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông qua địa bàn tỉnh tiếp tục giữ vai trò trục giao thông huyết mạch, kết nối Khánh Hòa với các trung tâm kinh tế lớn của cả nước.

Khi các tuyến cao tốc được kết nối với hệ thống quốc lộ, đường ven biển, cảng biển và sân bay, năng lực lưu thông hàng hóa và hành khách sẽ được nâng lên đáng kể, tạo tiền đề để Khánh Hòa phát huy vị thế cửa ngõ kinh tế biển của khu vực.

Cao tốc Nha Trang - Đà Lạt và các tuyến giao thông liên vùng: Mở rộng hành lang Đông - Tây

Bên cạnh hướng kết nối với Buôn Ma Thuột, tuyến cao tốc Nha Trang - Đà Lạt được xác định là một công trình có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường liên kết giữa duyên hải và khu vực cao nguyên.

Tuyến đường khi được đầu tư sẽ tạo điều kiện kết nối thuận lợi hơn giữa 2 trung tâm du lịch lớn, đồng thời mở rộng không gian phát triển dịch vụ, thương mại, vận tải và các hoạt động kinh tế bổ trợ.

Khả năng kết nối nhanh giữa Nha Trang và Đà Lạt không chỉ tạo thuận lợi cho du khách mà còn góp phần thúc đẩy giao thương, trao đổi hàng hóa và phát triển các chuỗi dịch vụ liên vùng.

Đây là hướng kết nối có ý nghĩa trong bối cảnh Khánh Hòa cần mở rộng quan hệ kinh tế với các địa phương Tây Nguyên, khai thác hiệu quả lợi thế cảng biển và du lịch biển để bổ trợ cho các vùng sản xuất, du lịch nội địa.

Cùng với các dự án cao tốc, những tuyến giao thông liên vùng như đường Tân Sơn - Tà Năng, tuyến kết nối Khánh Sơn - Khánh Vĩnh, đường liên vùng Diên Khánh và các tuyến kết nối từ Cảng biển tổng hợp Cà Ná lên khu vực Nam Tây Nguyên cũng được quan tâm đầu tư.

Đây là những công trình có ý nghĩa thiết thực đối với việc thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các khu vực, tạo điều kiện để hàng hóa từ vùng sản xuất tiếp cận các trung tâm tiêu thụ và đầu mối giao thông lớn.

Đối với Khánh Hòa, phát triển giao thông liên vùng còn có ý nghĩa chiến lược trong việc hình thành mạng lưới kinh tế bổ trợ giữa các cực tăng trưởng.

Thay vì để các khu vực phát triển độc lập, thiếu kết nối, tỉnh cần khai thác hiệu quả các hành lang giao thông Đông - Tây để kết nối cảng biển, khu công nghiệp, vùng nguyên liệu, trung tâm du lịch và các đô thị.

Khi dòng lưu chuyển hàng hóa, lao động và dịch vụ được thông suốt, lợi ích kinh tế sẽ không chỉ tập trung tại những địa bàn có công trình đi qua mà còn lan tỏa đến các vùng phụ cận.

Đường ven biển: Đánh thức tiềm năng kinh tế biển và du lịch

Với lợi thế đường bờ biển dài, phát triển hệ thống giao thông ven biển có ý nghĩa đặc biệt đối với Khánh Hòa. Các tuyến đường ven biển không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn tạo không gian phát triển đô thị, du lịch, dịch vụ, công nghiệp và kinh tế biển.

Việc hình thành mạng lưới giao thông ven biển liên tục sẽ giúp kết nối các khu vực có tiềm năng, tạo điều kiện tổ chức các tuyến du lịch liên hoàn và nâng cao khả năng tiếp cận những vùng đất còn nhiều dư địa phát triển.

Ở phía Bắc, tuyến đường ven biển đoạn từ ĐT.651 đến xã Vạn Ninh có vai trò kết nối các vùng Đại Lãnh, Tu Bông, Vạn Thắng với các khu chức năng trong Khu kinh tế Vân Phong.

Khi hoàn thành và kết nối đồng bộ với tuyến ven biển Vạn Ninh - Ninh Hòa, công trình sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông ven biển khu vực Bắc Vân Phong, mở rộng không gian phát triển đô thị, dịch vụ, du lịch và logistics.

Ở phía Nam, các tuyến đường ven biển kết nối Sân bay Cam Ranh với khu vực Nam Khánh Hòa, các tuyến kết nối từ quốc lộ 1 đến những dự án năng lượng và cảng biển Cà Ná được xác định là những công trình quan trọng.

Đặc biệt, tuyến đường động lực kết nối cao tốc Bắc - Nam, sân bay Thành Sơn đến Khu du lịch quốc gia Ninh Chử được kỳ vọng tạo ra trục kết nối tổng hợp giữa giao thông đường bộ, hàng không, đường sắt và không gian du lịch phía Nam.

Nhìn rộng hơn, các tuyến đường ven biển chính là một phần của chiến lược khai thác hiệu quả không gian kinh tế biển. Khi được đầu tư đồng bộ với hệ thống cấp điện, cấp nước, thoát nước và hạ tầng dịch vụ, những tuyến đường này có thể tạo sức hút đối với các dự án du lịch chất lượng cao, khu đô thị ven biển và dịch vụ hậu cần.

Tuy nhiên, quá trình phát triển cần được kiểm soát chặt chẽ để bảo vệ hành lang bờ biển, cảnh quan tự nhiên và quyền tiếp cận biển của cộng đồng.

Cảng biển, hàng không và đường sắt - những cửa ngõ kết nối kinh tế

Cảng biển Vân Phong và Cà Ná: Nâng tầm vị thế kinh tế biển

Cảng biển là một trong những hạ tầng có ý nghĩa chiến lược đối với định hướng phát triển kinh tế biển của Khánh Hòa. Trong đó, khu vực Vân Phong có lợi thế về vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên để phát triển cảng biển quy mô lớn, gắn với hoạt động hàng hải, trung chuyển hàng hóa, công nghiệp và logistics.

Việc nâng cao năng lực khai thác cảng biển sẽ tạo điều kiện để tỉnh tham gia sâu hơn vào mạng lưới vận tải biển, đồng thời thu hút các ngành dịch vụ hậu cần và công nghiệp liên quan.

Tại Bắc Vân Phong, việc nâng cấp cầu cảng số 1 và bến số 2 giai đoạn 1 thuộc Bến cảng tổng hợp Bắc Vân Phong là một trong những bước đi nhằm nâng cao năng lực khai thác hạ tầng cảng biển.

Cùng với các dự án giao thông kết nối, công trình góp phần tạo nền tảng để Vân Phong phát triển thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, có khả năng kết nối với các tuyến hàng hải và chuỗi cung ứng khu vực.

Ở phía Nam, Cảng biển tổng hợp Cà Ná được định hướng là một đầu mối quan trọng phục vụ phát triển công nghiệp, năng lượng và logistics. Công trình có ý nghĩa kết nối các dự án công nghiệp, năng lượng với hệ thống vận tải biển, đồng thời mở rộng khả năng giao thương giữa khu vực duyên hải với Nam Tây Nguyên.

Tuy nhiên, hiệu quả của cảng biển không chỉ phụ thuộc vào năng lực bến cảng mà còn cần hệ thống đường kết nối, kho bãi, dịch vụ hậu cần và nguồn hàng ổn định.

Vì vậy, Khánh Hòa cần triển khai đồng bộ các dự án kết nối cảng biển với cao tốc, quốc lộ và các khu công nghiệp; đồng thời thu hút doanh nghiệp có năng lực đầu tư vào dịch vụ logistics, kho vận và vận tải đa phương thức.

Mục tiêu không chỉ là tăng sản lượng hàng hóa thông qua cảng mà còn tạo ra hệ sinh thái dịch vụ có giá trị gia tăng cao, giúp địa phương giữ lại nhiều hơn giá trị kinh tế từ hoạt động xuất nhập khẩu và vận tải.

Sân bay Cam Ranh và Thành Sơn: Mở rộng không gian giao thương, du lịch

Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh là một trong những hạ tầng quan trọng hàng đầu của tỉnh, có vai trò kết nối Khánh Hòa với các trung tâm kinh tế, du lịch trong nước và quốc tế.

Với vị trí gần các khu du lịch trọng điểm, sân bay là cửa ngõ quan trọng đối với hoạt động du lịch nghỉ dưỡng, thương mại và dịch vụ. Việc tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, nâng cao năng lực khai thác và kết nối sân bay với các khu đô thị, khu du lịch sẽ góp phần nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến Khánh Hòa.

Đối với khu vực phía Nam, Cảng hàng không Thành Sơn được quy hoạch trở thành cảng hàng không quốc nội, dùng chung dân dụng và quân sự.

Theo quy hoạch được Bộ Xây dựng phê duyệt tháng 5-2026, đến năm 2050, sân bay dự kiến đáp ứng công suất khoảng 3 triệu hành khách mỗi năm.

Đây là định hướng có ý nghĩa đối với việc mở rộng khả năng tiếp cận của khu vực Phan Rang - Ninh Chử, thúc đẩy du lịch, thương mại và các hoạt động dịch vụ.

Khi được triển khai phù hợp với quy hoạch và nhu cầu thị trường, sân bay Thành Sơn có thể bổ sung năng lực kết nối hàng không cho khu vực phía Nam, hỗ trợ phát triển các sản phẩm du lịch biển, văn hóa và sinh thái.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận đây là dự án theo quy hoạch, đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện các điều kiện về đầu tư, hạ tầng kết nối và phương án khai thác, không đồng nhất với một công trình đã đi vào hoạt động dân dụng.

Cùng với hàng không, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đi qua địa bàn tỉnh cũng có ý nghĩa lâu dài trong việc nâng cao năng lực kết nối quốc gia.

Công tác chuẩn bị mặt bằng, xây dựng các khu tái định cư và phối hợp với cơ quan trung ương là những nhiệm vụ quan trọng để bảo đảm điều kiện triển khai dự án.

Khi hình thành, đường sắt tốc độ cao sẽ tạo thêm phương thức vận tải hiện đại, rút ngắn thời gian đi lại giữa các trung tâm lớn, đồng thời mở ra cơ hội phát triển các đô thị và dịch vụ gắn với nhà ga.

Những công trình đô thị, dân sinh tạo nền tảng phát triển bền vững

Bên cạnh các dự án giao thông và công trình kinh tế quy mô lớn, Khánh Hòa còn chú trọng đầu tư hạ tầng đô thị, thủy lợi, y tế, văn hóa và thể thao.

Đây là nhóm công trình trực tiếp tác động đến chất lượng sống của người dân, đồng thời quyết định khả năng đáp ứng của hệ thống đô thị trước quá trình tăng trưởng dân số, mở rộng sản xuất và gia tăng lượng khách du lịch.

Tại khu vực trung tâm, các dự án chỉnh trang hạ tầng khu vực phía đông đường Trần Phú - Phạm Văn Đồng được định hướng nhằm nâng cao chất lượng không gian đô thị biển Nha Trang.

Đây là khu vực có giá trị đặc biệt về cảnh quan, du lịch và dịch vụ, do đó việc chỉnh trang cần hướng đến xây dựng diện mạo đô thị hiện đại, văn minh, hài hòa với thiên nhiên và bảo đảm không gian công cộng phục vụ người dân, du khách.

Cùng với đó, các dự án đường Vành đai 3, đường giao thông liên vùng Diên Khánh, các tuyến kết nối quốc lộ 1 với hương lộ 39 và những công trình chỉnh trang đô thị sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông, giảm áp lực cho khu vực nội đô và mở rộng không gian phát triển đô thị Nha Trang - Diên Khánh - Cam Lâm - Cam Ranh.

Đây là điều kiện quan trọng để tổ chức lại không gian dân cư, dịch vụ và sản xuất theo hướng hiện đại, giảm tình trạng phát triển đô thị manh mún.

Đáng chú ý, hệ thống thoát lũ phía tây khu vực Nha Trang và các công trình thủy lợi, hồ chứa nước cũng cần được ưu tiên đầu tư. Trong điều kiện biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, mưa lớn cực đoan, nguy cơ ngập lụt và thiếu nước cục bộ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân cư và hoạt động sản xuất.

Việc đầu tư hệ thống thoát nước, điều tiết lũ, hồ chứa và công trình thủy lợi không chỉ phục vụ sản xuất nông nghiệp mà còn góp phần bảo đảm an toàn đô thị, nâng cao khả năng thích ứng với thiên tai.

Ở lĩnh vực y tế, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa là công trình có ý nghĩa thiết thực đối với việc nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Cùng với các dự án giáo dục, văn hóa, Bảo tàng tổng hợp và Khu liên hợp thể dục, thể thao tỉnh, những công trình này góp phần hoàn thiện hệ thống dịch vụ công, nâng cao chất lượng sống và tạo dựng môi trường phát triển toàn diện.

Một địa phương hướng đến mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không thể chỉ có những tuyến đường hiện đại, khu công nghiệp lớn hay các khu du lịch cao cấp, mà còn cần hệ thống y tế, giáo dục, văn hóa và không gian công cộng đáp ứng tốt nhu cầu của người dân.

Có thể khẳng định, các công trình trọng điểm đang và sẽ được triển khai là những cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển Khánh Hòa giai đoạn mới.

Từ cao tốc, đường ven biển, cảng biển, sân bay đến hạ tầng đô thị, thủy lợi, y tế và văn hóa, mỗi công trình đều góp phần giải quyết một điểm nghẽn, mở ra một không gian phát triển hoặc nâng cao chất lượng sống của người dân.

Khi được kết nối trong một quy hoạch thống nhất, đầu tư có trọng tâm và tổ chức thực hiện hiệu quả, những công trình ấy sẽ tạo nên nền tảng vật chất vững chắc để Khánh Hòa phát huy lợi thế kinh tế biển, tăng cường liên kết vùng, thu hút các dòng vốn đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh./.

TS Bùi Thị Như Ngọc, Học viện Báo chí và Tuyên truyền