Sâu rộng phong trào xây dựng gia đình văn hóa, làng, xã văn hóa ở tỉnh Phú Thọ

Nhận thức và cách làm

Xác định xây dựng gia đình, làng, xã văn hóa là mục tiêu cốt lõi trong xây dựng nếp sống văn minh của cộng đồng khu dân cư, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần người dân, nhất là vùng nông thôn; những năm qua, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ đã ban hành nhiều văn bản, cơ chế, chính sách, chỉ đạo các địa phương, ngành, đoàn thể xây dựng triển khai thực hiện các tiêu chí cụ thể theo văn bản chỉ đạo của Trung ương, với những mục tiêu ngắn và dài hạn phù hợp với tập quán văn hóa vùng miền và mỗi địa phương trong tỉnh.

Đến nay, 100% số thôn, bản, làng đều có hương ước, quy ước “Làng Văn hóa” được nhân dân bàn bạc, đồng thuận, cấp có thẩm quyền phê duyệt và triển khai thực hiện có hiệu quả.

Tại các xã đều thành lập Câu lạc bộ "Gia đình văn hóa", "Khu dân cư văn hóa", "Đơn vị văn hóa", "Làng văn hóa"; “Xã văn hóa”,… thu hút đông đảo người dân tham gia.

Nhiều xã, phường trên địa bàn tỉnh đã thành lập được các mô hình Câu lạc bộ phòng, chống bạo lực gia đình, mô hình "Ông bà mẫu mực - Con cháu thảo hiền", "Gia đình hiếu học", mô hình Câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững; mô hình "Địa chỉ tin cậy tại cộng đồng", mô hình "Gia đình công nhân, viên chức, lao động hạnh phúc",... với hình thức và nội dung sinh hoạt phong phú, đa dạng, chất lượng, thu hút đông đảo Nhân dân tham gia.

Đến nay, toàn tỉnh có 1.535 mô hình "Xây dựng gia đình hạnh phúc", 5.023 tổ hoà giải, với 28.116 hoà giải viên...; 100% số xã, phường, và các thôn, tổ dân phố có nhà văn hóa được chỉnh trang, mở rộng diện tích, có sân thể thao đơn giản và các công trình vui chơi với đầy đủ trang thiết bị đạt chuẩn do người dan tự đóng góp mua sắm phục vụ hội họp, sinh hoạt của nhân dân.

Toàn tỉnh có 108 Trung tâm văn hóa - thể thao xã đạt chuẩn theo quy định của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch; hơn 1.000 điểm nơi sinh hoạt, văn hóa văn nghệ - thể dục thể thao cho người cao tuổi, trẻ em,... thu hút gần 50% dân số tham gia luyện tập thể dục thể thao tại nhà văn hóa của các thôn, bản, tổ dân phố.

Việc thực hiện văn minh trong đám tang, đám cưới đã được nhân dân hưởng ứng như: không hút thuốc lá, ăn uống kéo dài. 5 năm gần đây, toàn tỉnh có gần 10.000 đám cưới thực hiện tốt quy định về nếp sống mới, hơn 5.000 đám tang thực hiện theo nếp sống mới, trong đó gần 50% số đám tang thực hiện hỏa táng…

Với cách làm sáng tạo và hiệu quả trong xây dựng văn hóa mới ở cơ sở, tạo động lực thúc đẩy nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nhất là chương trình xây dựng nông thôn mới.

Trong 5 năm gần đây, toàn tỉnh đã huy động được hơn 24 nghìn tỷ đồng phục vụ chương trình xây dựng nông thôn mới, trong đó nhân dân đóng góp 50%; có hơn 90% số xã đạt tiêu chí xã đạt chuẩn nông thôn mới; 90% số hộ gia đình; hơn 90% số thôn, tổ dân phố đạt danh hiệu văn hóa; 95% số thôn đạt chuẩn thôn nông thôn mới.

Hiện toàn tỉnh có khoảng 35% dân số dân tham gia luyện tập thể dục thể thao đơn giản thường xuyên tại hơn 2.000 câu lạc bộ thể dục thể thao, tại 1.300 sân thể thao và hơn 1.100 nhà văn hóa của các thôn, bản, tổ dân phố từ thôn, xã, phường...

Xã Hợp Lý, tỉnh Phú Thọ là xã miền núi có đông đồng bào dân tộc chung sống, những năm qua, phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư ngày càng lan tỏa sâu rộng, thu hút đông đảo người dân tham gia.

Từ phong trào xây dựng gia đình văn hóa, giữ gìn vệ sinh môi trường xóm ngõ, đến duy trì các hoạt động văn nghệ, thể thao quần chúng..., nhiều mô hình, cách làm thiết thực đã góp phần nâng cao đời sống tinh thần, vun đắp tình làng, nghĩa xóm, từng bước hình thành những không gian sống văn minh.

Bí thư chi bộ thôn Tùy Sơn, xã Hợp Lý Khương Thị Minh Quế - người được dự lễ tuyên dương vinh danh Bí thư chi bộ xuất sắc toàn quốc tại Hà Nội – đã có 10 năm làm bí thư chi bộ, am hiểu từng hộ gia đình trong xóm.

Chị Quế cho biết: để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng ngày càng nâng cao, thôn đã vận động nhân dân đóng góp kinh phí, ngày công để nâng cấp, cải tạo, mở rộng nhà văn hóa và các khu thể thao. Đến nay, thôn Tùy Sơn có 3 nhà văn hóa cùng 3 sân bóng đá mini và 3 sân bóng chuyền hơi.

Nhà văn hóa được trang bị tương đối đầy đủ bàn ghế, ti vi và các thiết bị phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Đặc biệt, tủ sách cộng đồng được duy trì hiệu quả, trở thành nơi đọc sách, tìm hiểu thông tin của nhiều người dân trong thôn.

Các câu lạc bộ, đội văn nghệ, thể dục thể thao hoạt động thường xuyên, tạo không khí vui tươi, gắn kết trong khu dân cư, đồng thời là lực lượng nòng cốt tham gia các hội thi, hội diễn, giải thể thao do xã tổ chức.

Trưởng thôn, kiêm Tổ trưởng hòa giải thôn Tùy Sơn Khương Viết Chuẩn cho biết: thôn Phú Cường được sáp nhập với thôn Tùy Sơn và Tân Lập thành thôn mới Tùy Sơn hiện có 623 hộ, với 2.230 khẩu.

Thời gian qua, các phong trào xây dựng thôn nông thôn mới được đông đảo nhân dân hưởng ứng. Việc xây dựng Nhà văn hóa Phú Cường - Tùy Sơn với tổng kinh phí khoảng 500 triệu đồng do nhân dân tự đóng góp.

Riêng con đường từ xóm Thọ Linh nối ra quốc lộ 2C dài hơn 1,5km mở rộng, đã có 21 hộ hiến hơn 1.000m² để mở rộng hai bên đường, trong đó hộ ông Vũ Hồng Thanh hiến 80m² đều không nhận tiền đền bù.

Phong trào xây dựng đời sống văn hóa của thôn từ nhiều năm nay luôn nhận được sự hưởng ứng tích cực của người dân. Liên tục 3 năm vừa qua, tỷ lệ gia đình văn hóa của thôn đạt 98%, tỷ lệ người tham gia tập luyện thể dục thể thao thường xuyên đạt 80%. Các hoạt động dân vũ, bóng chuyền hơi, bóng chuyền da diễn ra sôi nổi, trở thành sân chơi quen thuộc của người dân sau giờ lao động.

Cụ Đào Minh Chí - 90 tuổi, xóm Phú Cường, thôn Tùy Sơn, 60 năm tuổi Đảng - cho biết: điểm nổi bật trong xây dựng đời sống văn hóa tại xóm Phú Cường, thôn Tùy Sơn là phong trào xây dựng gia đình văn hóa và việc thực hiện hương ước, quy ước cộng đồng được công khai, trên cơ sở người dân cùng bàn bạc, thống nhất và tham gia thực hiện.

Nhờ đó, ý thức chấp hành nếp sống văn minh ngày càng được nâng cao; việc cưới, việc tang được tổ chức gọn nhẹ, tiết kiệm; 95% số người mất thực hiện hỏa táng; đám cưới chỉ tổ chức ăn trong 1 ngày. Vệ sinh môi trường được duy trì thường xuyên, góp phần giữ gìn cảnh quan sáng - xanh - sạch - đẹp, đường thông thoáng.

Tiếp tục đẩy mạnh phong trào xây dựng gia đình văn hóa, làng, xã văn hóa,

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phùng Thị Kim Nga cho biết: tỉnh Phú Thọ được thành lập và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1-7-2025, có diện tích hơn 9.361,3km², gồm 148 xã, phường (15 phường và 133 xã) với quy mô dân số trên 4 triệu người của 33 dân tộc cùng sinh sống; dân tộc thiểu số chiếm khoảng 25,2% dân số toàn tỉnh, chủ yếu là các dân tộc Mường, Dao, Cao Lan, Tày, H’Mông, Sán Dìu, Thái...

Tỉnh Phú Thọ mới có vị trí địa lý thuận lợi, hệ thống giao thông và các hành lang kinh tế quan trọng; điều kiện tự nhiên và địa hình đa dạng, thuận lợi cho phát triển công nghiệp, đô thị, nông nghiệp và dịch vụ, du lịch sinh thái.

Kinh tế phát triển theo hướng công nghiệp - dịch vụ hiện đại, tăng trưởng nhanh và bền vững, tạo điều kiện cải thiện chất lượng cuộc sống gia đình. Đặc biệt, trên địa bàn tỉnh có 33 dân tộc anh em chung sống với nhiều phong tục tập quán phong phú…

Những năm qua, các địa phương trong tỉnh đã triển khai sâu rộng và hiệu quả phong trào xây dựng gia đình, làng, xã văn hóa có sự kết hợp hài hòa giữa tiếp thu các giá trị văn hóa tiên tiến với gìn giữ bản sắc văn hoá làng quê.

Các xã, phường kế thừa và tiếp thu có chọn lọc những giá trị văn hóa đặc sắc, bền lâu của các bản hương ước cổ đồng thời sửa đổi, bổ sung thành những quy ước nếp sống văn hoá hiện đại, lành mạnh được nhân dân đồng tình ủng hộ.

Từ đó, đã chủ động hội nhập và nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, khắc phục đẩy lùi những thói hư, tật xấu, tệ nạn xã hội, hướng con người tới lối sống tốt đẹp, văn minh.

Để phong trào xây dựng gia đình, làng, xã văn hóa phát triển bền vững, Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ tiếp tục chỉ đạo các địa phương, các cấp, các ngành đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về ý nghĩa của việc xây dựng gia đình, làng, xã văn hóa, đồng thời thực hiện tốt cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các ngành thành viên ban chỉ đạo phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa từ tỉnh đến cơ sở.

Bên cạnh đó, tỉnh tăng cường kiểm tra, hướng dẫn bình xét phân loại, công nhận và khen thưởng danh hiệu gia đình văn hóa, làng văn hóa, xã văn hóa, đồng thời nâng cao chất lượng phong trào xây dựng làng văn hóa, gia đình văn hóa, góp phần ổn định trật tự xã hội, xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư./.

Xuân Hùng