Cảng hàng không quốc tế Long Thành:Động lực kiến tạo diện mạo thành phố Đồng Nai trong tương lai

Công trình hạ tầng chiến lược mở ra cơ hội phát triển mới

Trong chiến lược phát triển kết cấu hạ tầng quốc gia, Cảng hàng không quốc tế Long Thành là một trong những công trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao năng lực vận tải hàng không, mở rộng khả năng kết nối và tạo động lực tăng trưởng mới cho vùng Đông Nam Bộ.

Sự hình thành cảng hàng không không chỉ đáp ứng nhu cầu phát triển giao thông mà còn mở ra cơ hội chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tổ chức lại không gian kinh tế và nâng cao vị thế của thành phố Đồng Nai trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Được quy hoạch trên diện tích khoảng 5.000ha, Cảng hàng không quốc tế Long Thành có công suất thiết kế khi hoàn thành các giai đoạn phát triển đạt khoảng 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Trong đó, giai đoạn 1 được đầu tư với công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, cùng hệ thống nhà ga, đường cất hạ cánh và các công trình phụ trợ hiện đại.

Quy mô này thể hiện tầm nhìn dài hạn trong việc xây dựng trung tâm hàng không quốc tế có khả năng đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong khu vực.

Lợi thế nổi bật của Long Thành còn nằm ở vị trí chiến lược, có khả năng kết nối với Thành phố Hồ Chí Minh, hệ thống khu công nghiệp, cảng biển và các tuyến giao thông quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Khi hệ thống hạ tầng kết nối được hoàn thiện, sân bay có thể trở thành đầu mối giao thông đa phương thức, tạo thuận lợi cho việc vận chuyển hành khách, hàng hóa và thúc đẩy liên kết giữa các trung tâm sản xuất, thương mại, dịch vụ.

Đặc biệt, quá trình triển khai dự án diễn ra trong thời điểm Đồng Nai bước vào giai đoạn phát triển mới với vị thế thành phố trực thuộc Trung ương.

Ngày 21-7-2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TW về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065, trong đó xác định định hướng phát triển Đồng Nai trở thành đô thị sân bay quốc tế, cực tăng trưởng chiến lược của đất nước và khu vực.

Định hướng này đặt Cảng hàng không quốc tế Long Thành trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, gắn đầu tư hạ tầng với tổ chức không gian đô thị, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tăng cường hội nhập quốc tế.

Sau thời gian triển khai, dự án đã đạt những dấu mốc quan trọng, trong đó có việc thực hiện thành công chuyến bay kỹ thuật đầu tiên vào tháng 12-2025.

Trong năm 2026, công tác hoàn thiện các hạng mục, kiểm tra kỹ thuật và chuẩn bị vận hành tiếp tục được đẩy mạnh, hướng tới mục tiêu đưa sân bay vào khai thác.

Những kết quả này thể hiện quyết tâm trong việc hiện thực hóa công trình hạ tầng chiến lược, đồng thời tạo cơ sở để Đồng Nai chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết nhằm khai thác hiệu quả những cơ hội phát triển mới.

Từ sân bay quốc tế đến hệ sinh thái kinh tế hàng không và logistics

Thực tiễn phát triển của nhiều trung tâm hàng không quốc tế cho thấy, sân bay hiện đại không chỉ thực hiện chức năng vận chuyển hành khách và hàng hóa mà còn có khả năng thúc đẩy các ngành kinh tế phụ trợ, hình thành hệ sinh thái dịch vụ đa dạng.

Các hoạt động logistics, thương mại, công nghiệp hàng không, tài chính, du lịch và dịch vụ kỹ thuật khi được tổ chức trong một không gian liên kết có thể tạo ra giá trị gia tăng lớn, thúc đẩy thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đây là hướng phát triển có nhiều triển vọng đối với thành phố trong quá trình chuyển đổi từ một trung tâm công nghiệp truyền thống sang mô hình kinh tế hiện đại, dựa trên công nghệ, dịch vụ và đổi mới sáng tạo.

Với nền tảng công nghiệp hình thành qua nhiều thập niên, Đồng Nai có điều kiện thuận lợi để phát triển các dịch vụ logistics gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Mạng lưới khu công nghiệp, doanh nghiệp sản xuất và hoạt động xuất nhập khẩu tạo ra nhu cầu lớn về vận tải, kho bãi, giao nhận và phân phối hàng hóa.

Khi sân bay được khai thác, khả năng vận chuyển bằng đường hàng không sẽ bổ sung phương thức logistics quan trọng, đặc biệt đối với những sản phẩm có giá trị cao, yêu cầu giao nhận nhanh hoặc điều kiện bảo quản chuyên biệt.

Qua đó, góp phần giảm thời gian lưu thông, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và tăng khả năng tham gia thị trường quốc tế của doanh nghiệp.

Cùng với vận tải hàng không, việc phát triển các trung tâm logistics hiện đại, kho hàng thông minh, dịch vụ giao nhận quốc tế và hệ thống phân phối sẽ tạo điều kiện hình thành chuỗi dịch vụ liên hoàn.

Đặc biệt, sự kết nối giữa Cảng hàng không quốc tế Long Thành với hệ thống cảng biển, đường cao tốc và các tuyến đường sắt trong tương lai có thể thúc đẩy phát triển vận tải đa phương thức, mở rộng phạm vi cung ứng dịch vụ không chỉ cho Đồng Nai mà còn cho toàn vùng Đông Nam Bộ và các khu vực kinh tế lân cận.

Bên cạnh logistics, kinh tế hàng không còn mở ra triển vọng phát triển các ngành dịch vụ kỹ thuật, bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay, cung ứng vật tư, phục vụ mặt đất, công nghệ thông tin và đào tạo nhân lực chuyên ngành. Đây là những lĩnh vực có hàm lượng khoa học, công nghệ cao, đòi hỏi năng lực quản trị và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Việc thu hút doanh nghiệp có kinh nghiệm, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp hỗ trợ sẽ góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng, đồng thời tạo ra những cơ hội việc làm mới cho lực lượng lao động địa phương.

Sự phát triển của sân bay cũng tạo điều kiện mở rộng các hoạt động thương mại, du lịch, lưu trú, hội nghị, triển lãm và dịch vụ tài chính. Những dòng di chuyển của hành khách, doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế có thể thúc đẩy hình thành các trung tâm dịch vụ chất lượng cao, nâng cao khả năng kết nối thị trường và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Theo đó, Long Thành không chỉ là điểm trung chuyển giao thông mà còn có tiềm năng trở thành không gian giao thương, hợp tác và kết nối kinh tế quốc tế.

Kiến tạo đô thị sân bay hiện đại, cửa ngõ kết nối toàn cầu

Cùng với triển vọng phát triển kinh tế hàng không và logistics, Cảng hàng không quốc tế Long Thành còn được kỳ vọng trở thành hạt nhân kiến tạo mô hình đô thị sân bay hiện đại, góp phần định hình diện mạo và cấu trúc không gian phát triển của Đồng Nai trong tương lai.

Khác với mô hình đô thị phát triển chủ yếu dựa trên sự mở rộng các khu dân cư và công nghiệp, đô thị sân bay được tổ chức trên cơ sở kết nối chặt chẽ giữa hạ tầng hàng không, hệ thống giao thông, các trung tâm kinh tế và không gian sinh hoạt đô thị, hướng tới hình thành môi trường phát triển đa chức năng, có khả năng hội nhập quốc tế.

Để hiện thực hóa định hướng này, yêu cầu trước hết là bảo đảm sự đồng bộ giữa quy hoạch cảng hàng không với quy hoạch đô thị, sử dụng đất và phát triển kết cấu hạ tầng.

Các khu chức năng như logistics, thương mại, dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao, khu dân cư và không gian công cộng cần được tổ chức hợp lý, tạo thuận lợi cho kết nối nhưng vẫn bảo đảm các yêu cầu về môi trường, an toàn và chất lượng sống.

Việc kiểm soát quá trình phát triển đô thị xung quanh sân bay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm hạn chế tình trạng đầu tư phân tán, sử dụng đất thiếu hiệu quả hoặc gia tăng áp lực lên hạ tầng kỹ thuật và xã hội.

Trong cấu trúc đô thị đa trung tâm, khu vực Long Thành có thể trở thành một cực phát triển quan trọng, gắn kết với các trung tâm công nghiệp, dịch vụ và đô thị hiện hữu.

Việc hoàn thiện mạng lưới cao tốc, đường vành đai, đường sắt và các phương thức giao thông công cộng sẽ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận sân bay, giảm chi phí vận chuyển và thúc đẩy liên kết vùng.

Đặc biệt, sự kết nối hiệu quả với Thành phố Hồ Chí Minh và hệ thống cảng biển không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động vận tải mà còn có ý nghĩa quyết định đối với khả năng cạnh tranh của toàn bộ hệ sinh thái kinh tế hàng không.

Bên cạnh hạ tầng vật chất, phát triển nguồn nhân lực là yêu cầu mang tính chiến lược. Các lĩnh vực hàng không, logistics, thương mại quốc tế, công nghệ và dịch vụ hiện đại đòi hỏi đội ngũ lao động có trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, ngoại ngữ và năng lực thích ứng với môi trường quốc tế.

Vì vậy, Đồng Nai cần tăng cường liên kết giữa cơ sở giáo dục, đào tạo nghề với doanh nghiệp; xây dựng chương trình đào tạo theo nhu cầu thực tiễn và có chính sách thu hút, sử dụng hiệu quả nhân lực chất lượng cao.

Đây cũng là cơ hội để nâng cao chất lượng lao động địa phương, từng bước chuyển dịch từ những ngành sử dụng nhiều lao động sang các lĩnh vực có hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao.

Phát triển đô thị sân bay đồng thời phải gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Sự mở rộng hoạt động kinh tế và gia tăng dân cư sẽ đặt ra yêu cầu lớn về nhà ở, giáo dục, y tế, giao thông, không gian xanh và các dịch vụ công cộng.

Do đó, quá trình đô thị hóa cần được quản lý theo hướng bền vững, kết hợp phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo đảm an sinh xã hội và gìn giữ những giá trị văn hóa của địa phương.

Xây dựng đô thị sân bay hiện đại không chỉ là hình thành những công trình có quy mô lớn, mà còn phải tạo dựng môi trường sống văn minh, an toàn, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của nhân dân.

Theo định hướng tại Nghị quyết số 16-NQ/TW, Đồng Nai phấn đấu đến năm 2035 trở thành đô thị sân bay, đô thị ven sông, đa trung tâm, xanh, thông minh; hướng tới vai trò trung tâm hàng không hiện đại của khu vực châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2045 và thành phố kết nối toàn cầu vào năm 2065.

Để đạt được những mục tiêu đó, thành phố cần tiếp tục đổi mới tư duy phát triển, nâng cao chất lượng quy hoạch, hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực, đẩy mạnh cải cách hành chính và tăng cường hợp tác quốc tế.

Trong đó, việc khai thác hiệu quả lợi thế từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành phải được gắn với chiến lược phát triển tổng thể, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và lợi ích lâu dài.

Từ một công trình giao thông trọng điểm quốc gia, Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang mở ra cơ hội hình thành những động lực tăng trưởng và không gian phát triển mới cho thành phố Đồng Nai.

Giá trị chiến lược của công trình không chỉ nằm ở năng lực vận chuyển hay khả năng kết nối quốc tế, mà còn ở triển vọng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển các ngành dịch vụ hiện đại và nâng cao chất lượng đô thị.

Với vị thế mới, cùng những định hướng chiến lược đã được xác lập, Đồng Nai đứng trước thời cơ quan trọng để chuyển hóa lợi thế hạ tầng thành sức mạnh phát triển, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đô thị sân bay hiện đại, văn minh, bền vững, đóng góp ngày càng tích cực vào sự phát triển của vùng Đông Nam Bộ và cả nước./.

Nguyễn Cao Siêng