Quy hoạch chiến lược địa phương: Phát triển - Bảo tồn - Thích ứng - Kết nối

Sự kiện là diễn đàn khoa học, thực tiễn có ý nghĩa quan trọng nhằm thảo luận, làm rõ những vấn đề lý luận, thể chế và giải pháp tổ chức không gian phát triển, tạo động lực thúc đẩy đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

Các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Nguyễn Thanh Nghị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; PGS, TS Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh dự và chủ trì.

Cùng tham dự diễn đàn có: PGS, TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; PGS, TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương; đại diện lãnh đạo các tỉnh, thành phố các chuyên gia, nhà khoa học đến từ các viện nghiên cứu, viện quy hoạch, trường đại học trong và ngoài nước.

Diễn đàn diễn ra trong 2 ngày 23 và 24-10-2026 với các phiên thảo luận chuyên đề xoay quanh chủ đề “Quy hoạch chiến lược địa phương: Phát triển - Bảo tồn - Thích ứng - Kết nối”.

Trong đó, ngày 24-10-2026 diễn ra phiên toàn thể với chủ đề “Tái định hình đô thị và phát triển kinh tế: Những thách thức của thế kỷ XXI” cùng phiên đối thoại chính sách cấp cao với chủ đề “Quy hoạch chiến lược địa phương trong kỷ nguyên mới”.

Yêu cầu cấp thiết từ giai đoạn phát triển mới

Phát biểu khai mạc diễn đàn, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương - ghi nhận và đánh giá cao những ý kiến tâm huyết, có giá trị khoa học và thực tiễn của các diễn giả.

Những trao đổi tại diễn đàn góp phần kết nối tri thức quốc tế với yêu cầu hoạch định và thực thi chính sách phát triển bền vững tại Việt Nam trong giai đoạn mới.

Đồng chí Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhấn mạnh: Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, đẩy mạnh đổi mới mô hình phát triển, sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp và hiện thực hóa 2 mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước đến năm 2030 và năm 2045.

Trong tiến trình đó, phát triển bền vững không chỉ là yêu cầu xuyên suốt, tất yếu mà còn là mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược và còn là điều kiện căn bản để nâng cao năng lực tự chủ, sức cạnh tranh và chất lượng phát triển quốc gia.

Các địa phương, nhất là các đô thị, giữ vai trò trung tâm, động lực phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo và thúc đẩy liên kết vùng, như tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương và Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định.

Bốn nhận thức nền tảng trong quy hoạch chiến lược địa phương

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh 4 nhận thức về Quy hoạch chiến lược địa phương và gợi mở 5 nhóm vấn đề trọng tâm diễn đàn quan tâm, tập trung thảo luận. Cụ thể, quy hoạch chiến lược địa phương cần đặt trong tổng thể quy hoạch, đổi mới mô hình phát triển quốc gia. Theo đó, cần xác định 4 nhận thức căn bản sau:

Thứ nhất, quy hoạch phải đi trước một bước để kiến tạo mô hình tăng trưởng mới. Trước thực tiễn mô hình phát triển theo chiều rộng dần chạm giới hạn, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/ năm giai đoạn 2026 - 2030 dựa trên năng suất, kinh tế số, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Quán triệt Nghị quyết số 19-NQ/TW, công tác quy hoạch phải chuyển từ tư duy phân bổ đất đai, công trình sang tổ chức không gian kinh tế; khai mở các không gian phát triển mới đa tầng, đa cực (vùng - liên vùng, biển, ngầm, tầm thấp, không gian số) nhằm nâng cao năng lực tạo ra giá trị gia tăng.

Thứ hai, phát huy vai trò đô thị là trung tâm, động lực phát triển và hạt nhân lan tỏa liên kết vùng. Đô thị phải là không gian hội tụ tri thức, đổi mới sáng tạo và chuỗi giá trị năng suất cao.

Phát triển đô thị cần gắn chặt với tổ chức không gian kinh tế, kết nối hạ tầng chiến lược, nâng cao chất lượng sống và tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Thứ ba, phải tổ chức lại không gian phát triển quốc gia theo tư duy liên kết vùng thực chất, gắn kết đất liền với biển, đảo; thực hiện mục tiêu xây dựng quốc gia biển mạnh.

Thứ tư, phải đặt giới hạn sinh thái, rủi ro biến đổi khí hậu và nâng lên khả năng chống chịu thành những căn cứ quan trọng của tư duy quy hoạch chiến lược.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, Nghị quyết số 27-NQ/TW về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia giai đoạn mới, Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, cùng các định hướng phát triển liên quan đã xác lập khuôn khổ quan trọng cho quá trình này.

Vấn đề cốt lõi là phải coi liên kết, phát triển vùng như một phương thức tổ chức phát triển và phân bổ nguồn lực ở tầm quốc gia, chứ không chỉ là sự phối hợp giữa các địa phương.

Cần khắc phục đầu tư phân tán, cục bộ, trùng lặp hạ tầng và khai thác lợi thế theo tư duy ngắn hạn; chuyển mạnh từ khai thác tài nguyên biển sang quản trị biển hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng.

Tập trung nguồn lực, nâng cao năng lực tổ chức thực thi

Khẳng định các chủ trương, khuôn khổ quy hoạch đã từng bước được xác lập, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh thách thức lớn nhất hiện nay là khâu tổ chức thực thi nhằm đưa quy hoạch thật sự trở thành công cụ định hướng, dẫn dắt đầu tư và điều phối nguồn lực liên ngành, liên vùng.

Đồng chí đề nghị diễn đàn tập trung thảo luận 5 nhóm vấn đề cốt lõi: i-Chuyển hóa lợi thế thành động lực tăng trưởng mới; ii- Bảo tồn di sản gắn với phát triển lâu dài; iii- Bảo đảm quy hoạch bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu; iv- Kết nối hạ tầng thành một chỉnh thể thống nhất; v- Nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm tính khả thi của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị khẳng định, quy hoạch phải đi trước để mở đường cho phát triển, dựa trên nền tảng khoa học, tôn trọng các giới hạn sinh thái, tăng cường liên kết và được bảo đảm bằng thể chế minh bạch cùng năng lực thực thi hiệu quả.

Trong giai đoạn phát triển mới, chất lượng quy hoạch không thể chỉ được đánh giá bằng tầm nhìn hay mức độ hoàn thiện, mà phải đồng bộ bởi một thể chế đầy đủ, minh bạch cùng với năng lực thực thi hiệu quả; đồng thời phải được đo bằng khả năng huy động và phân bổ nguồn lực, tạo dựng động lực tăng trưởng mới, nâng cao chất lượng sống của người dân, bảo tồn các giá trị lâu dài và tăng cường sức chống chịu.

Nếu làm được điều đó, quy hoạch chiến lược địa phương sẽ trở thành một trong những nền tảng quan trọng để đổi mới mô hình phát triển, nâng cao hiệu quả liên kết vùng, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, góp phần thực hiện khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng vào năm 2045 - đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.

Động lực và cơ hội phát triển đột phá từ thực tiễn Đà Nẵng

Phát biểu ý kiến chào mừng tại diễn đàn, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố Đà Nẵng Nguyễn Đức Dũng nhấn mạnh ý nghĩa và tính cấp thiết của đổi mới tư duy quy hoạch chiến lược địa phương trước những yêu cầu phát triển hiện nay.

Đồng chí Nguyễn Đức Dũng cho biết, việc sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cùng với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng đang tạo ra những điều kiện thuận lợi nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức trong tổ chức không gian phát triển, liên kết vùng, đổi mới phương thức quản trị và huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Đây là những vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với từng địa phương, các vùng và cả nước.

Sau hợp nhất, thành phố Đà Nẵng có địa bàn rộng lớn, đa dạng, hội tụ nhiều tiềm năng, lợi thế bổ sung cho nhau, mở ra cơ hội tổ chức lại các hoạt động kinh tế, hình thành cực tăng trưởng và tăng cường liên kết vùng.

Đồng thời, quy mô và đặc điểm của thành phố mới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quy hoạch, kết nối hạ tầng, phân bổ nguồn lực, gìn giữ các giá trị văn hóa, thiên nhiên và bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa các khu vực.

Ngày 21-10-2026, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 (theo Quyết định số 2016/QĐ-TTg), xác lập cơ sở pháp lý và những định hướng chiến lược quan trọng cho việc tổ chức không gian, phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Đồng thời, đặt ra yêu cầu khẩn trương cụ thể hóa các định hướng thành cơ chế, chính sách, chương trình, dự án; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị và tổ chức thực hiện, bảo đảm phát triển hài hòa giữa kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường, không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Chính từ những yêu cầu đó, thành phố Đà Nẵng càng nhận thức sâu sắc ý nghĩa của việc được đăng cai, phối hợp tổ chức Diễn đàn Phát triển bền vững Việt Nam 2026.

Diễn đàn là cơ hội quý báu để đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, các sở, ban, ngành và cơ quan, đơn vị liên quan của thành phố trực tiếp trao đổi, tiếp cận sâu hơn những chủ trương, định hướng chiến lược của Trung ương, các luận cứ khoa học và kinh nghiệm trong nước, quốc tế về quy hoạch, quản trị và phát triển bền vững, đồng chí Nguyễn Đức Dũng nhấn mạnh.

Cụ thể hóa 4 trụ cột và giải pháp tổ chức không gian phát triển

Theo PGS, TS Nguyễn Mạnh Hùng - Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - ngày làm việc thứ nhất của diễn đàn đã tập trung thảo luận sâu về quy hoạch chiến lược địa phương gắn với 4 trụ cột: Phát triển - Bảo tồn - Thích ứng - Kết nối.

Trên cơ sở phân tích thực tiễn, các đại biểu tham dự diễn đàn thảo luận, đề xuất lời giải cho bài toán đo lường quy hoạch bằng giá trị gia tăng trên mỗi đơn vị không gian và tài nguyên; nhìn nhận thích ứng biến đổi khí hậu vừa là quá trình học hỏi dựa trên dữ liệu, là không gian kinh tế mới, bài toán công bằng xã hội; gắn kết chặt chẽ quy hoạch giao thông thông minh với chuyển đổi năng lượng và công nghệ số, bởi những lựa chọn hôm nay sẽ định hình mức phát thải trong nhiều thập niên tới...

Các đại biểu thống nhất, quy hoạch phải đi trước một bước, thống nhất không gian chức năng và hạ tầng sau sắp xếp đơn vị hành chính; đồng thời, gắn chặt với chương trình thực hiện, xác định nguồn lực và trách nhiệm.

Lấy lợi ích người dân, doanh nghiệp, sinh kế cộng đồng và năng lực chống chịu khí hậu làm căn cứ đánh giá, quy hoạch cần thúc đẩy liên kết liên ngành, liên vùng và phân công chức năng hợp lý giữa các cực tăng trưởng.

Thực tiễn thành phố Đà Nẵng mở ra cơ hội lớn trong việc kết nối đô thị trung tâm với công nghiệp Chu Lai, di sản Hội An - Mỹ Sơn và vùng nguyên liệu phía Tây, hình thành các chuỗi giá trị tích hợp hiện đại./.

Công Tiến