Hội thảo khoa học "Phát huy giá trị di sản và nguồn lực văn hóa trong chiến lược phát triển kinh tế, du lịch của ngành đường sắt Việt Nam"

1. Năm 1881, tuyến đường sắt Sài Gòn - Mỹ Tho được khởi công, mở đầu lịch sử đường sắt trên đất nước Việt Nam. Cũng từ những đề-pô Gia Lâm, Trường Thi, Tháp Chàm, Dĩ An…, đội ngũ công nhân hỏa xa sớm giác ngộ cách mạng, trở thành một bộ phận tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, tích cực tham gia phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc.

Cách mạng Tháng Tám thành công, Đường sắt Việt Nam bước sang một trang sử mới, trở thành đường sắt của một quốc gia độc lập, phục vụ sự nghiệp kiến thiết và bảo vệ Tổ quốc.

Cách đây 80 năm, ngày 21-10-1946, cán bộ, công nhân viên hỏa xa đã phục vụ chuyến tàu đặc biệt đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Hải Phòng về Hà Nội.

Người căn dặn: “Công việc Hỏa xa là một công việc quan trọng trong sự kiến thiết nước nhà. Tôi mong anh em Sở Hỏa xa lúc nào cũng đoàn kết, cố gắng để làm tròn nhiệm vụ”. Ngày 21-10, từ đó, đã trở thành Ngày truyền thống của ngành Đường sắt Việt Nam.

Nằm trong chuỗi sự kiện chào mừng Kỷ niệm 145 năm Đường sắt Việt Nam (1881 - 2026), 80 năm Ngày truyền thống ngành Đường sắt Việt Nam (1946 - 2026), Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch và Tập đoàn Đường sắt Việt Nam phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học: “Phát huy giá trị di sản và nguồn lực văn hóa trong chiến lược phát triển kinh tế, du lịch của ngành Đường sắt Việt Nam”, dự kiến diễn ra vào ngày 30-10-2026.

Hội thảo quy tụ gần 200 đại biểu, là các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương có chức năng liên quan đến văn hóa, du lịch, giao thông, tài chính, quy hoạch, khoa học - công nghệ, bảo tồn di sản và phát triển vùng.

Đại diện một số tỉnh, thành phố như Hà Nội, Bắc Ninh và một số tỉnh, thành phố có tuyến đường sắt đi qua; các cơ quan văn hóa, du lịch, bảo tồn di sản, xúc tiến đầu tư và chính quyền địa phương có liên quan; các đơn vị thành viên, cơ quan chuyên môn, tổ chức đoàn thể thuộc Tập đoàn Đường sắt Việt Nam; các đơn vị thuộc Tạp chí Cộng sản; các cơ sở nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học, hiệp hội doanh nghiệp, doanh nghiệp du lịch - công nghệ - công nghiệp sáng tạo và các tổ chức liên quan.

2. Mục đích của hội thảo là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vị trí của di sản, văn hóa đường sắt trong chiến lược phát triển kinh tế, du lịch, quảng bá hình ảnh đất nước và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Hội thảo cũng là dịp tôn vinh truyền thống 145 năm hình thành, phát triển và 80 năm Ngày truyền thống ngành Đường sắt; lan tỏa hình ảnh người lao động đường sắt kỷ luật, tận tụy, sáng tạo, phục vụ nhân dân.

Các tham luận và ý kiến tại Hội thảo tập trung vào các vấn đề chủ yếu sau:

Thứ nhất, làm rõ vị trí, vai trò và chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đối với ngành đường sắt Việt Nam. Tập trung phân tích sâu sắc các quan điểm, chủ trương của Đảng qua các thời kỳ lịch sử đối với mạng lưới giao thông đường sắt.

Làm rõ vai trò "mạch máu giao thông quốc gia" không chỉ trong nhiệm vụ hậu cần chiến tranh, phục vụ giải phóng dân tộc trước đây, mà còn là trụ cột kết nối không gian kinh tế, bảo đảm quốc phòng - an ninh và kiến tạo hình ảnh đất nước trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội và hội nhập quốc tế.

Phân tích quá trình hình thành, tôi luyện bản lĩnh và tinh thần kiên cường của giai cấp công nhân hỏa xa qua 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, công cuộc xây dựng đất nước.

Hai là, làm rõ thực trạng phát huy giá trị kinh tế di sản, mô hình du lịch và sản phẩm trải nghiệm đường sắt. Phân tích bước chuyển mình mang tính lịch sử của Tập đoàn Đường sắt Việt Nam từ tư duy “vận tải hành khách thuần túy” sang tư duy “cung ứng dịch vụ văn hóa và trải nghiệm du lịch” gắn với triết lý “Nền tảng kinh doanh là văn hóa, cốt lõi quản trị là tiêu chuẩn”.

Làm rõ cách thức đưa yếu tố văn hóa vào từng khâu quản trị và quy trình phục vụ khách hàng. Đánh giá toàn diện hiệu quả kinh tế - xã hội, mức độ lan tỏa thương hiệu từ các sản phẩm du lịch đường sắt.

Ba là, đề xuất các giải pháp về chiến lược phát triển, về thể chế, công nghệ và tầm nhìn cho ngành đường sắt nói chung, trong phát huy giá trị di sản và nguồn lực văn hóa trong chiến lược phát triển kinh tế, du lịch của ngành Đường sắt Việt Nam nói riêng.

Phân tích sâu sắc tầm nhìn phát triển ngành đường sắt trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Đánh giá tác động kinh tế vĩ mô của các dự án phát triển ngành đường sắt, đặc biệt Dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam trong việc tái cơ cấu không gian phát triển, hình thành các cực tăng trưởng kinh tế - văn hóa - xã hội hoàn toàn mới và hiện đại hóa kết nối các hành lang kinh tế trọng điểm.

Đề xuất các cơ chế đặc thù, hành lang pháp lý vượt trội nhằm thu hút tối đa nguồn lực xã hội hóa (bao gồm các mô hình hợp tác công - tư PPP) để cải tạo, phát triển hạ tầng di sản và hạ tầng kỹ thuật ngành đường sắt.

Xây dựng lộ trình xanh hóa, hiện đại hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của ngành. Định hướng việc ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống vé điện tử cá nhân hóa và Bản đồ số di sản đường sắt Việt Nam nhằm tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng, quản trị danh mục tài sản di sản và bảo tồn ký ức lịch sử trên các nền tảng số đa phương tiện.

Những nội dung của Hội thảo góp phần vào quá trình hoạch định chính sách, hỗ trợ thiết thực cho ngành Đường sắt Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh mới, tạo động lực cho kinh tế Việt Nam phát triển trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.

BTC