Tỉnh Sơn La: Khơi dậy tiềm năng, tạo động lực phát triển trong giai đoạn mới

Buổi làm việc đồng thời là dịp tăng cường phối hợp trong công tác thông tin, tuyên truyền, góp phần làm rõ những thành tựu, kinh nghiệm thực tiễn và định hướng phát triển của Sơn La trong giai đoạn mới.

Buổi làm việc do đồng chí Đặng Quang Hưng, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Bí thư Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La và đồng chí Nguyễn Tri Thức, Ủy viên Ban Biên tập, Giám đốc Trung tâm Chuyên đề và Truyền thông - Phát hành, Tạp chí Cộng sản, đồng chủ trì. Tham dự buổi làm việc có đại diện lãnh đạo một số sở, ban, ngành của tỉnh Sơn La và các thành viên đoàn công tác Tạp chí Cộng sản.

Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Đặng Quang Hưng chào mừng đoàn công tác Tạp chí Cộng sản đến thăm, làm việc tại Sơn La; bày tỏ mong muốn tiếp tục củng cố, phát triển mối quan hệ phối hợp giữa tỉnh với Tạp chí Cộng sản.

Đồng chí nhấn mạnh vai trò của công tác thông tin, tuyên truyền trong việc phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phản ánh những kết quả phát triển kinh tế - xã hội, công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, bảo đảm quốc phòng, an ninh và quảng bá tiềm năng, lợi thế của địa phương.

Trong bối cảnh Sơn La đang triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển giai đoạn 2025 - 2030, việc tăng cường phối hợp với các cơ quan báo chí, nhất là cơ quan lý luận chính trị của Trung ương Đảng, có ý nghĩa thiết thực đối với công tác tuyên truyền, tổng kết thực tiễn và nhân rộng những mô hình, cách làm hiệu quả.

Tại buổi làm việc, các đại biểu đã xem video clip báo cáo kết quả phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh 9 tháng đầu năm 2026 của tỉnh Sơn La.

Đồng thời, lãnh đạo tỉnh thông tin về những kết quả nổi bật trong triển khai Nghị quyết số 11-NQ/TW, ngày 10-2-2022, của Bộ Chính trị, Về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và những định hướng lớn nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế, tạo động lực phát triển mới cho tỉnh…

Theo báo cáo của tỉnh Sơn La, thời gian qua, trong điều kiện còn nhiều khó khăn, thách thức của một tỉnh miền núi, biên giới, địa hình chia cắt, kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, tỉnh đã tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát huy lợi thế về nông nghiệp, công nghiệp năng lượng, chế biến nông sản, du lịch và kinh tế cửa khẩu.

Năm 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh đạt khoảng 8,03%; 9 tháng đầu năm 2026 ước đạt 5,59%, riêng quý III ước đạt 6,45%. Kết quả này phản ánh nỗ lực duy trì tăng trưởng trong bối cảnh một số động lực kinh tế truyền thống chịu tác động bất lợi, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng tăng trưởng, mở rộng các ngành có giá trị gia tăng cao và giảm sự phụ thuộc vào những lĩnh vực có biến động lớn.

Một trong những vấn đề được tỉnh đặc biệt quan tâm là sự biến động của sản xuất điện, lĩnh vực có đóng góp quan trọng trong cơ cấu kinh tế địa phương.

Theo báo cáo, sản lượng điện năm 2026 dự kiến đạt khoảng 13,9 tỷ kWh, thấp hơn khoảng 1,3 tỷ kWh so với kế hoạch. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng khu vực công nghiệp, cũng như GRDP toàn tỉnh.

Thực tế đó cho thấy yêu cầu phải đa dạng hóa các động lực phát triển, trong đó tập trung vào nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ, du lịch và thu hút đầu tư, từng bước hình thành cơ cấu kinh tế có khả năng thích ứng cao hơn trước những biến động của điều kiện tự nhiên và thị trường.

Đáng chú ý, phát triển nông nghiệp hàng hóa tiếp tục là một trong những điểm sáng nổi bật của Sơn La, đồng thời thể hiện rõ quá trình đổi mới tư duy phát triển kinh tế ở địa phương miền núi.

Giai đoạn 2021 - 2025, sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản của tỉnh duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 3,44%/năm. Trong 9 tháng đầu năm 2026, giá trị tăng thêm của khu vực này ước đạt 12.279,66 tỷ đồng, tăng 4,11% so với cùng kỳ; quy mô kinh tế nông nghiệp ước đạt 14.803,43 tỷ đồng, chiếm 19,57% cơ cấu GRDP toàn tỉnh, tiếp tục phát huy vai trò quan trọng trong ổn định kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội.

Từ thực tiễn phát triển nông nghiệp, Sơn La đã từng bước hình thành những vùng sản xuất hàng hóa tập trung, khai thác lợi thế khí hậu, thổ nhưỡng để chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất dốc.

Không chỉ mở rộng quy mô sản xuất, Sơn La còn chú trọng ứng dụng khoa học, công nghệ, phát triển công nghiệp chế biến và từng bước hoàn thiện chuỗi giá trị nông sản.

Đến nay, toàn tỉnh đã công nhận 9 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; duy trì 560 nhà máy, cơ sở chế biến, gần 3.000 cơ sở sấy và hơn 40 kho lạnh.

Sự tham gia của các doanh nghiệp như Doveco Sơn La, IC FOOD Vân Hồ, Công ty cổ phần Mía đường Sơn La cùng các cơ sở chế biến cà-phê, chè đã góp phần tăng cường liên kết giữa vùng nguyên liệu với hoạt động chế biến và tiêu thụ, nâng cao giá trị sản phẩm, từng bước giải quyết bài toán đầu ra cho nông sản địa phương.

Cùng với đó, việc chuẩn hóa vùng trồng, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường xuất khẩu được đẩy mạnh. Sơn La đã thiết lập 218 mã số vùng trồng, trong đó có 202 mã phục vụ xuất khẩu với diện tích hơn 2.803ha; hình thành 262 chuỗi cung ứng nông sản an toàn.

Tỉnh cũng chủ động thu thập dữ liệu định vị đối với hơn 6.098ha cà-phê tại các xã, đáp ứng yêu cầu liên quan đến quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu.

Đến nay, có 31 sản phẩm được bảo hộ sở hữu trí tuệ, trong đó có 2 sản phẩm tại nước ngoài. Giá trị xuất khẩu nông sản giai đoạn 2021 - 2025 tăng bình quân 17,1%/năm; riêng năm 2025 đạt 218,4 triệu USD, đưa sản phẩm nông nghiệp Sơn La đến 21 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Những kết quả trên cho thấy quá trình chuyển đổi nông nghiệp của Sơn La không chỉ dừng ở việc thay đổi cơ cấu cây trồng mà đang từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp, gắn sản xuất với chế biến, thị trường và nâng cao giá trị gia tăng.

Tuy nhiên, tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận sản xuất nông nghiệp vẫn chịu tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu; quy mô sản xuất tại một số địa bàn còn nhỏ lẻ; liên kết chuỗi giá trị, năng lực chế biến sâu, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm chưa đồng đều.

Đây là những vấn đề cần tiếp tục tập trung giải quyết nhằm nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững ngành nông nghiệp trong thời gian tới.

Bên cạnh nông nghiệp, phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế cửa khẩu được xác định là những hướng đi quan trọng trong mở rộng không gian tăng trưởng.

Với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, khí hậu, bản sắc văn hóa các dân tộc và hệ thống sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, tỉnh tập trung khai thác hiệu quả tiềm năng của Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, vùng lòng hồ thủy điện Sơn La cùng các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa và du lịch cộng đồng.

Định hướng phát triển du lịch được gắn với bảo tồn di sản văn hóa, bảo vệ môi trường, phát huy giá trị các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng và tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương.

Đối với thương mại và kinh tế biên giới, Sơn La chú trọng mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa, tăng cường kết nối với các tỉnh trong vùng trung du và miền núi Bắc Bộ, vùng đồng bằng Bắc Bộ và các địa phương của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Tỉnh xác định việc cải thiện điều kiện lưu thông hàng hóa, phát triển logistics, khai thác lợi thế cửa khẩu và thúc đẩy hợp tác kinh tế xuyên biên giới là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao khả năng tiếp cận thị trường, mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp và người dân.

Tuy nhiên, quy mô thương mại, dịch vụ và du lịch hiện vẫn chưa tương xứng với tiềm năng; sản phẩm du lịch còn thiếu tính liên kết, khả năng kéo dài thời gian lưu trú và chất lượng một số dịch vụ hỗ trợ còn hạn chế.

Một nội dung quan trọng khác được trao đổi tại buổi làm việc là yêu cầu gắn phát triển kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, nhất là đồng bào các dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới.

Tỉnh Sơn La xác định việc phát triển nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp chế biến, du lịch và thương mại phải gắn với tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện sinh hoạt và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội thiết yếu của người dân.

Công tác giáo dục, y tế, văn hóa, đào tạo nghề, giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội tiếp tục được quan tâm triển khai; đồng thời chú trọng bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch và xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.

Tuy nhiên, thực tiễn phát triển cũng đặt ra không ít thách thức. Chất lượng nguồn nhân lực và khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội tại một số địa bàn khó khăn còn hạn chế; cơ sở vật chất, nhân lực chuyên môn và hạ tầng số chưa đồng đều.

Vì vậy, cùng với mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng, tỉnh tiếp tục đặt trọng tâm vào phát triển bao trùm, thu hẹp khoảng cách giữa các địa bàn, bảo đảm người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, có điều kiện tham gia và thụ hưởng thành quả phát triển.

Liên quan đến việc thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, báo cáo của tỉnh cho biết, từ ngày 1-7-2025, Sơn La kết thúc hoạt động của 12 đơn vị hành chính cấp huyện, sắp xếp 200 đơn vị hành chính cấp xã thành 75 đơn vị, gồm 67 xã và 8 phường, giảm 125 đơn vị, tương ứng 62,5%.

Việc sắp xếp được triển khai đồng bộ với kiện toàn tổ chức bộ máy, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và rà soát chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị.

Đến hết ngày 30-6-2026, toàn tỉnh đã sắp xếp 2.233 thôn, bản, tiểu khu, tổ dân phố thành 1.394 đơn vị, giảm 839 đơn vị, tương ứng 37,57%.

Công tác kiện toàn đội ngũ lãnh đạo cấp xã được quan tâm thực hiện; tỉnh đã bố trí đầy đủ các chức danh chủ chốt theo cơ cấu và tăng cường, biệt phái 82 cán bộ cấp tỉnh về cấp xã giữ vị trí chủ chốt.

Từ ngày 1-7-2025 đến nay, toàn tỉnh tổ chức 283 lớp đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho 21.190 lượt cán bộ, công chức, viên chức.

Bên cạnh những kết quả bước đầu, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại một tỉnh có địa bàn rộng, địa hình chia cắt và dân cư phân tán như Sơn La vẫn gặp những khó khăn nhất định.

Cơ sở vật chất, trang thiết bị và hạ tầng công nghệ thông tin tại một số xã vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu; nguồn nhân lực có chuyên môn về công nghệ thông tin, chuyển đổi số, quản trị dữ liệu còn hạn chế.

Tỉnh đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện vị trí việc làm, phân định nhiệm vụ, thẩm quyền, tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ, kiểm tra, giám sát và đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Tại buổi làm việc, hai bên cũng trao đổi về việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, của Bộ Chính trị, xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng đối với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, hiệu quả quản trị và năng lực cạnh tranh của địa phương.

Đối với Sơn La, yêu cầu này đặt ra trên nhiều lĩnh vực, từ ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp, chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, phát triển thương mại điện tử đến xây dựng chính quyền số, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ công của người dân.

Việc triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số cần gắn với đặc điểm địa bàn miền núi, chú trọng khắc phục khoảng cách về hạ tầng, kỹ năng số và điều kiện tiếp cận công nghệ giữa các vùng.

Cùng với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh Sơn La tiếp tục quan tâm củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, giữ vững ổn định chính trị và trật tự, an toàn xã hội.

Đặc biệt, công tác phòng, chống tội phạm, nhất là tội phạm ma túy, được triển khai gắn với xây dựng địa bàn an toàn, phát triển sinh kế và huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị, các cấp, ngành và nhân dân.

Tỉnh đồng thời tăng cường hợp tác với các địa phương của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, hướng tới xây dựng khu vực biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.

Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Tri Thức cho biết, từ thực tiễn phát triển của Sơn La, các nội dung trao đổi tại buổi làm việc cho thấy yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, làm rõ những kinh nghiệm trong tổ chức thực hiện các nghị quyết của Đảng tại địa phương miền núi, biên giới; nhất là kinh nghiệm chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp, phát triển kinh tế hàng hóa gắn với nâng cao đời sống đồng bào các dân tộc, huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng, đổi mới phương thức quản trị và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Đây là những vấn đề thực tiễn có ý nghĩa trong công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và tuyên truyền đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống.

Về công tác thông tin, tuyên truyền, đồng chí hy vọng tỉnh Sơn La tiếp tục tăng cường phối hợp với Tạp chí Cộng sản trong việc trao đổi thông tin, phản ánh toàn diện kết quả phát triển kinh tế - xã hội, công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, thực hiện các nghị quyết của Trung ương và quảng bá tiềm năng, lợi thế, hình ảnh địa phương.

Việc phối hợp tuyên truyền không chỉ nhằm giới thiệu những kết quả đạt được, mà còn góp phần nhận diện các vấn đề đặt ra từ thực tiễn, làm rõ những cách làm hiệu quả, bài học kinh nghiệm và giải pháp tháo gỡ khó khăn, tạo sự thống nhất về nhận thức, đồng thuận trong xã hội đối với các mục tiêu phát triển./.

Thu Thanh