Điện Biên mở rộng không gian liên kết, tạo động lực mới cho hợp tác và thu hút đầu tư xuyên biên giới

Không chỉ ghi nhận hơn 7.500 tỷ đồng vốn đầu tư được chấp thuận và trên 12.000 tỷ đồng vốn cam kết qua các biên bản ghi nhớ, Hội nghị còn mở ra không gian liên kết mới giữa các địa phương, hướng tới chuyển hóa lợi thế địa kinh tế của Điện Biên thành động lực phát triển, tăng cường kết nối hạ tầng, sản xuất, thương mại và du lịch xuyên biên giới.

Hội nghị có sự tham dự của đồng chí Nguyễn Minh Vũ, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao; Trung tướng Trần Văn Bắc, Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân khu 2; đồng chí Trần Tiến Dũng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Điện Biên; đại diện lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương; đại diện cơ quan ngoại giao, chính quyền các địa phương của Lào, Trung Quốc cùng đông đảo doanh nghiệp, nhà đầu tư trong nước và quốc tế.

Từ lợi thế địa - kinh tế đến không gian liên kết phát triển mới

Phát biểu khai mạc Hội nghị, đồng chí Trần Tiến Dũng - Bí thư Tỉnh ủy Điện Biên - nhấn mạnh ý nghĩa của việc tăng cường kết nối, mở rộng hợp tác giữa Điện Biên với tỉnh Vân Nam và tỉnh Luang Prabang, qua đó phát huy lợi thế địa - kinh tế, thúc đẩy giao thương, thu hút đầu tư và tạo thêm động lực phát triển.

Điện Biên có vị trí đặc biệt trong không gian kinh tế vùng Tây Bắc khi là tỉnh duy nhất của Việt Nam có đường biên giới tiếp giáp cả Trung Quốc và Lào. Chính đặc điểm này tạo cho Điện Biên khả năng đảm nhiệm vai trò một đầu mối kết nối giữa thị trường Việt Nam với khu vực Tây Nam Trung Quốc, Bắc Lào và rộng hơn là các không gian kinh tế trong khu vực.

Vấn đề đặt ra là chuyển lợi thế về vị trí địa lý thành lợi thế phát triển thực chất. Điều đó đòi hỏi không chỉ mở rộng quan hệ hợp tác giữa các địa phương, mà quan trọng hơn là hình thành được các kết nối đồng bộ về giao thông, cửa khẩu, logistics, thương mại, sản xuất, chuỗi cung ứng và du lịch.

Hội nghị lần này, vì thế, mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một hoạt động xúc tiến đầu tư đơn thuần. Việc kết nối Điện Biên - Vân Nam - Luang Prabang đặt ra triển vọng từng bước hình thành một không gian hợp tác liên vùng, xuyên biên giới, trong đó lợi thế của mỗi địa phương được bổ sung cho nhau để tạo nên giá trị lớn hơn.

Những chuyển biến của kinh tế Điện Biên trong năm 2026 đang tạo nền tảng thuận lợi cho quá trình đó. Trong 9 tháng đầu năm 2026, kinh tế của tỉnh tăng trưởng 9,81%; riêng quý III, GRDP tăng 11,67%. Tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư 31 dự án với tổng vốn đăng ký trên 54.000 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy khả năng thu hút nguồn lực đầu tư của địa phương đang có sự chuyển biến tích cực, đồng thời phản ánh niềm tin ngày càng tăng của cộng đồng doanh nghiệp đối với môi trường và triển vọng phát triển của Điện Biên.

Tại Hội nghị, đồng chí Nguyễn Minh Vũ - Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao, nhấn mạnh - Điện Biên, Vân Nam và Luang Prabang đều có những thế mạnh riêng về nông nghiệp, thương mại, công nghiệp chế biến, du lịch và văn hóa. Nếu tổ chức kết nối hiệu quả, 3 địa phương có điều kiện hình thành các chuỗi sản xuất, tuyến giao thương và hành trình du lịch có quy mô và sức hấp dẫn lớn hơn.

Đây cũng chính là yêu cầu đặt ra đối với hợp tác cấp địa phương trong giai đoạn mới: từ những quan hệ hữu nghị, giao lưu truyền thống chuyển mạnh sang những liên kết có khả năng tạo ra giá trị kinh tế cụ thể; từ hợp tác riêng lẻ từng lĩnh vực tiến tới kết nối chuỗi sản xuất, thị trường và không gian phát triển.

Trong đó, hạ tầng giao thông và logistics có vai trò đặc biệt quan trọng. Các địa phương cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn về giao thông, cửa khẩu và logistics; thúc đẩy hoàn thiện các điều kiện, thủ tục nâng cấp cặp cửa khẩu Huổi Puốc - Na Son giữa Điện Biên và Luang Prabang lên cửa khẩu quốc tế; phối hợp hoàn thiện hạ tầng, thủ tục để sớm đưa cặp cửa khẩu A Pa Chải - Long Phú trên tuyến Việt Nam - Trung Quốc vào hoạt động.

Cùng với hệ thống cửa khẩu, việc khai thác hiệu quả Cảng hàng không Điện Biên và tăng cường kết nối với các đầu mối giao thông của khu vực, trong đó có tuyến đường sắt Lào - Trung Quốc, có thể mở thêm những hướng tiếp cận thị trường cho hàng hóa, du lịch và đầu tư của tỉnh.

Mục tiêu cuối cùng của kết nối không chỉ là tăng lượng hàng hóa qua biên giới mà phải làm giảm chi phí vận chuyển, mở rộng thị trường cho doanh nghiệp, tạo việc làm và nâng cao đời sống của người dân, nhất là đồng bào khu vực biên giới.

Biến cam kết đầu tư thành những năng lực phát triển mới

Một trong những kết quả nổi bật của Hội nghị là việc tỉnh Điện Biên trao 20 quyết định chấp thuận nhà đầu tư với tổng vốn hơn 7.500 tỷ đồng. Các dự án thuộc nhiều lĩnh vực từ đô thị, thương mại, du lịch, dịch vụ đến giáo dục, công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng và khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng.

Cùng với đó, 6 biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư được trao giữa tỉnh Điện Biên với các doanh nghiệp, với tổng vốn cam kết trên 12.000 tỷ đồng. Nội dung hợp tác tập trung nghiên cứu, khảo sát và đề xuất đầu tư các khu đô thị, khu sinh thái, nghỉ dưỡng khoáng nóng, năng lượng tái tạo, hạ tầng khu công nghiệp, chế biến khoáng sản, du lịch, thương mại, dịch vụ và nhà ở xã hội.

Theo các biên bản ghi nhớ, Hiệp hội các doanh nghiệp Khu công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến kết nối doanh nghiệp thành viên nghiên cứu, khảo sát và đề xuất các dự án tại Điện Biên với tổng vốn dự kiến khoảng 1.500 tỷ đồng.

Tập đoàn GS Holding dự kiến nghiên cứu các dự án đô thị, sinh thái, nghỉ dưỡng khoáng nóng và năng lượng tái tạo với tổng vốn khoảng 3.500 tỷ đồng.

Công ty cổ phần Hòa Phú dự kiến hợp tác trong các lĩnh vực hạ tầng khu công nghiệp, năng lượng tái tạo, thăm dò và chế biến khoáng sản làm vật liệu phục vụ công nghiệp, xây dựng với tổng vốn dự kiến khoảng 4.500 tỷ đồng.

Đáng chú ý, hoạt động xúc tiến đầu tư đã bắt đầu đi sâu hơn vào kết nối giữa các chủ đầu tư hạ tầng với nhà đầu tư thứ cấp. Chủ đầu tư hạ tầng Khu công nghiệp Thanh An và Cụm công nghiệp Thanh Yên 2 đã kết nối với 5 nhà đầu tư thứ cấp, với tổng vốn đăng ký khoảng 2.000 tỷ đồng và cam kết sử dụng gần 2.000 lao động địa phương.

Tại Khu công nghiệp Thanh An, các doanh nghiệp thống nhất nghiên cứu triển khai các nhà máy chế biến nông sản, dược liệu, kho lạnh và bảo quản nông sản sau chế biến, chế biến sâu vật liệu phi kim loại và kim loại.

Tại Cụm công nghiệp Thanh Yên 2, các doanh nghiệp dự kiến hợp tác phát triển các nhà máy chế biến nông sản, trong đó có chế biến mắc ca.

Đây là hướng đi có ý nghĩa đối với một địa phương miền núi có tiềm năng về nông nghiệp nhưng còn hạn chế về năng lực chế biến và kết nối thị trường.

Khi đầu tư được hướng vào chế biến sâu, kho vận và bảo quản, giá trị của nông sản địa phương có điều kiện được nâng lên thay vì chủ yếu tiêu thụ ở dạng nguyên liệu thô.

Những sản phẩm có thế mạnh như gạo đặc sản, cà-phê, mắc-ca, dược liệu có thể từng bước được tổ chức theo chuỗi từ vùng nguyên liệu đến chế biến và phân phối, gắn với tiêu chuẩn thị trường, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng khoa học - công nghệ.

Nếu được kết nối hiệu quả với thị trường Vân Nam, Bắc Lào và các địa bàn lân cận, nông nghiệp Điện Biên có thêm dư địa để chuyển từ sản xuất dựa chủ yếu vào tiềm năng sang sản xuất hàng hóa có giá trị gia tăng cao hơn.

Điều đáng chú ý, vì thế, không chỉ nằm ở quy mô vốn được công bố tại Hội nghị, mà ở khả năng các dòng vốn này tạo ra năng lực sản xuất mới, việc làm mới và sự tham gia sâu hơn của kinh tế địa phương vào chuỗi giá trị khu vực.

Mở rộng liên kết xuyên biên giới, đưa các thỏa thuận vào thực tiễn

Du lịch cũng là một trong những lĩnh vực cho thấy rõ tiềm năng của mô hình liên kết xuyên biên giới. Tại Hội nghị, các doanh nghiệp lữ hành Việt Nam, Trung Quốc, Lào và Thái Lan đã trao biên bản ghi nhớ hợp tác, hướng tới thiết lập quan hệ đối tác, khai thác nguồn khách hai chiều, xây dựng chương trình du lịch, quảng bá điểm đến và tổ chức các chương trình khảo sát.

Việc kết nối này tạo cơ sở thúc đẩy hình thành tuyến du lịch xuyên biên giới Vân Nam - Điện Biên - Lào - Thái Lan. Trong cấu trúc đó, mỗi địa phương không còn chỉ quảng bá một điểm đến riêng biệt mà có thể cùng xây dựng những hành trình liên quốc gia dựa trên sự bổ trợ về lịch sử, văn hóa, cảnh quan và trải nghiệm.

Đối với Điện Biên, hướng liên kết này có ý nghĩa đặc biệt. Giá trị của Điện Biên không chỉ nằm ở Di tích quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ mà còn ở hệ thống cảnh quan, văn hóa cộng đồng các dân tộc, sản phẩm nông nghiệp đặc trưng và vị trí nằm trên không gian kết nối Việt Nam - Lào - Trung Quốc.

Việc tổ chức được những tuyến du lịch xuyên biên giới sẽ giúp mở rộng thị trường khách quốc tế và kéo dài thời gian lưu trú, đồng thời tạo thêm thị trường cho thương mại, dịch vụ và sản phẩm địa phương.

Tuy nhiên, giá trị thực chất của một hội nghị xúc tiến đầu tư chỉ được khẳng định khi các quyết định, cam kết và biên bản ghi nhớ được chuyển hóa thành dự án, công trình và hoạt động sản xuất - kinh doanh cụ thể.

Phát biểu bế mạc Hội nghị, đồng chí Lê Văn Lương - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên - khẳng định quyết tâm đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà đầu tư; tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tăng cường kết nối và hỗ trợ nhà đầu tư nghiên cứu, triển khai dự án phù hợp với quy hoạch, định hướng phát triển và quy định của pháp luật.

Với quan điểm lấy doanh nghiệp, nhà đầu tư làm trung tâm phục vụ, Điện Biên xác định tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh theo hướng công khai, minh bạch và thuận lợi.

Tỉnh đẩy mạnh cơ chế “Luồng xanh”, ưu tiên xử lý hồ sơ và cam kết rút ngắn tối thiểu 60% thời gian giải quyết các trình tự, thủ tục hành chính được gắn nhãn “Luồng xanh” theo quy định.

Cùng với cải cách thủ tục hành chính, tỉnh đã thành lập ban chỉ đạo, tổ công tác hỗ trợ các dự án đầu tư ngoài ngân sách, bố trí đầu mối chuyên trách để tháo gỡ khó khăn liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng; đồng thời hỗ trợ cung ứng, đào tạo lao động và bảo đảm môi trường an ninh, an toàn cho hoạt động đầu tư trên địa bàn.

Đây là những yếu tố có ý nghĩa quyết định bởi cạnh tranh thu hút đầu tư hiện nay không chỉ là cạnh tranh về tài nguyên, đất đai hay chính sách ưu đãi, mà ngày càng là cạnh tranh về chất lượng thể chế, năng lực điều hành, tốc độ xử lý thủ tục và khả năng đồng hành với doanh nghiệp.

Hội nghị Xúc tiến đầu tư quốc tế năm 2026 là một bước chuyển trong cách Điện Biên tiếp cận bài toán phát triển. Từ một tỉnh miền núi, biên giới với những hạn chế về khoảng cách địa lý và kết cấu hạ tầng, Điện Biên đang chủ động nhìn nhận đường biên không chỉ là giới hạn hành chính mà còn là không gian kết nối; vị trí địa lý không chỉ là điều kiện tự nhiên mà có thể trở thành nguồn lực phát triển nếu được đặt trong hệ thống hạ tầng, thể chế và quan hệ hợp tác phù hợp.

Thông điệp “Điện Biên - Luang Prabang - Vân Nam: Liên kết địa phương - Kiến tạo thịnh vượng” chỉ thực sự có ý nghĩa khi được cụ thể hóa bằng những tuyến giao thông thuận lợi hơn, cửa khẩu vận hành hiệu quả hơn, chuỗi sản xuất gắn kết hơn, hàng hóa lưu thông nhanh hơn, những tuyến du lịch xuyên biên giới được hình thành và các dự án đầu tư sớm đi vào hoạt động.

Qua đó, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Điện Biên phát triển xanh, thông minh, bền vững, trở thành một điểm kết nối quan trọng trên không gian hợp tác kinh tế giữa Việt Nam với Lào, Trung Quốc và khu vực./.

Thu Thanh