Hệ thống cảng biển tạo động lực phát triển mới cho Quảng Ninh

Điểm kết nối lý tưởng cho hoạt động lưu chuyển hàng hóa

Sở hữu đường bờ biển dài hơn 250km, Quảng Ninh nắm giữ vị trí địa - kinh tế chiến lược đặc biệt quan trọng trên hành lang kinh tế ven biển phía Bắc.

Nằm ở cửa ngõ giao thương đường biển quốc tế và là đầu mối trung chuyển của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, hệ thống cảng biển hiện đảm nhận trên 40% tổng lượng hàng hóa và hành khách thông qua cảng biển toàn miền Bắc.

Cảng Quảng Ninh được thành lập từ năm 1977, đang là một trong những cảng nước sâu có quy mô của một cảng tổng hợp quốc gia và là đầu mối “trọng điểm” của khu vực trên tuyến hành lang kinh tế Quảng Ninh - Hải Phòng - Hà Nội.

Cảng Quảng Ninh có những lợi thế khi nằm trên cửa ngõ của đường biển khu vực, tuyến vận tải biển quốc tế cùng 250km đường bờ biển, đang đảm nhận trên 40% tổng lượng hàng hóa và hành khách khu vực phía Bắc tập trung chủ yếu vào: than, xăng dầu, hàng phục vụ nông nghiệp, vật liệu xây dựng, thiết bị máy móc.

Sở hữu vị trí đầu nối quan trọng trong tuyến hành lang kinh tế vùng Đông Bắc - điều này giúp Cảng Quảng Ninh trở thành một điểm kết nối lý tưởng cho hoạt động lưu chuyển hàng hóa đến những khu công nghiệp, khu chế xuất, cửa khẩu, cảng biển, trong khu vực lân cận cũng như trên toàn miền Bắc, Cảng Quảng Ninh là cửa ngõ giao thương giữa Việt Nam và thế giới.

Đòn bẩy quan trọng nhất tạo nên sức bật cho cảng biển Quảng Ninh trong thời gian qua chính là tư duy đột phá về phát triển hạ tầng giao thông kết nối đồng bộ, liên thông.

Thành phố đã hoàn thành tuyến cao tốc từ Hải Phòng qua Hạ Long, Vân Đồn đến tận cửa khẩu quốc tế Móng Cái, kết hợp mạng lưới 8 tuyến quốc lộ để gắn kết trực tiếp các trung tâm công nghiệp nội địa với các cụm cảng lớn.

Toàn thành phố hiện có 15 cảng biển với 44 cầu cảng đạt tổng chiều dài gần 7km cùng 11 tuyến luồng hàng hải dài xấp xỉ 120km. Năng lực tiếp nhận tàu thuyền liên tục được nâng cấp, điển hình như khu chuyển tải Hòn Nét - Cẩm Phả có thể tiếp nhận tàu trọng tải lên đến 120.000 tấn, trong khi các bến cảng tổng hợp và container tại Cái Lân có khả năng đón các cỡ tàu giảm tải đến 85.000 DWT.

Mạng lưới giao thông đa phương thức đường bộ - đường thủy - đường hàng không gắn với Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn đã tạo ra dòng chảy lưu thông hàng hóa nhanh chóng, tiết giảm tối đa chi phí vận tải cho doanh nghiệp.

“

Cùng với hạ tầng cảng biển, Quảng Ninh cũng phát triển thêm các dịch vụ cảng biển chủ đạo, thế mạnh của thành phố, như: dịch vụ lưu kho bãi và cho thuê kho bãi, xếp dỡ hàng hóa; dịch vụ vận tải hàng hóa nhằm mục tiêu chuyển đổi nhiều khu vực trở thành trung tâm vệ tinh dịch vụ cảng biển, tạo sức hút và động lực tăng trưởng. Đến nay, đã có 17 doanh nghiệp tham gia hoạt động bốc xếp hàng hóa bằng đường biển, trong đó có 2 doanh nghiệp vận tải biển đã ghi tên vào đội tàu biển tư nhân có uy tín trên cả nước là Công ty TNHH Hải Nam, Công ty TNHH Vận tải Việt Thuận. Hiện Công ty TNHH Hải Nam có 12 tàu biển (6 tàu biển có trọng tải từ 31.000 - 53.000DWT chạy tuyến quốc tế – châu Á, 6 tàu biển có trọng tải đến 29.000DWT chạy tuyến nội địa), 5 phương tiện thuỷ nội địa. Công ty TNHH Vận tải Việt Thuận có 17 tàu biển trọng tải từ trên 10.000 - 76.000DWT, chạy tuyến quốc tế (Indonesia, Trung Quốc, Philippines…) và các tuyến nội địa Quảng Ninh, Dung Quất, Vũng Áng, Duyên Hải, Vĩnh Tân, Cần Thơ.

Cảng Quảng Ninh có đầy đủ điều kiện lý tưởng của một trung tâm logistic và tâm điểm của vùng kinh tế Bắc Bộ khi nằm giữa tâm điểm nút giao thông cao tốc Hạ Long - Hải Phòng, Hạ Long - Vân Đồn, Vân Đồn - Móng Cái và lợi thế từ sân bay Vân Đồn, Cảng Quảng Ninh là điểm kết nối quan trọng trong hoạt động vận tải và lưu thông hàng hoá với các vùng lân cận.

Cảng Quảng Ninh hiện là cảng nước sâu nằm trong khu vực kinh tế trọng điểm của miền Bắc Việt Nam với những điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc đầu tư xây dựng cũng như các hoạt động kinh doanh cảng biển và dịch vụ hàng hải.

Hệ thống hoàn thiện gồm 5 cầu bến nên cùng lúc có thể tiếp nhận số lượng tàu lớn lên đến 85.000 DWT với chiều dài thân tàu lên tới 230m. Cùng với tổng chiều dài luồng vào cảng đạt đến 36km, phần mớn nước cao nhất đạt 11,7m đã khiến sản lượng bốc xếp trung bình năm của Cảng Quảng Ninh đạt con số 7,5 triệu tấn.

Xác định rõ ràng chiến lược phát triển cơ sở hạ tầng là điều quan trọng, Cảng Quảng Ninh không ngừng đầu tư lớn từ hạ tầng nhằm thu hút đầu tư logistics.

Tập trung huy động, thu hút mọi nguồn lực nâng cao kết cấu hạ tầng cảng biển, bến bãi, hạ tầng kết nối cảng biển, ứng dụng mạnh mẽ về khoa học kỹ thuật vào quản lý, khai thác.

Bên cạnh khai thác hiệu quả hệ thống cảng hiện hữu, công tác quy hoạch vùng đất, vùng nước cảng biển giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến 2050 cũng được điều chỉnh linh hoạt theo hướng giảm diện tích đất sử dụng không cần thiết (xuống còn khoảng 1.742,63ha) để tối ưu hóa công năng mặt nước và cầu bến.

Định hướng đến năm 2030, Quảng Ninh sẽ phát triển từ 27 đến 30 bến cảng với 54 đến 60 cầu cảng nhằm đáp ứng sản lượng hàng hóa thông qua từ 137,25 đến 157,3 triệu tấn mỗi năm.

Để đạt mục tiêu này, thành phố đang dồn lực đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm mang tính đột phá, nổi bật là Bến cảng tổng hợp Vạn Ninh (giai đoạn 1) với quy mô vốn hơn 2.248 tỷ đồng tại Móng Cái, sẵn sàng trở thành trung tâm xuất nhập khẩu nông, lâm, thủy sản lớn kết nối trực tiếp với thị trường Trung Quốc.

Cùng với đó, dự án cụm cảng nước sâu Con Ong - Hòn Nét tại Cẩm Phả với luồng nước sâu từ -7m đến -13,4m, ít sa bồi và kín gió đang được đẩy mạnh xúc tiến để đón tàu từ 100.000 đến 200.000 tấn, đồng thời chuỗi bến cảng tại khu kinh tế ven biển Quảng Yên cũng được thúc đẩy nhằm phục vụ trực tiếp cho làn sóng đầu tư công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao.

Song hành cùng hạ tầng bến bãi, hệ sinh thái dịch vụ cảng biển và năng lực của các doanh nghiệp vận tải biển tại địa phương cũng ghi nhận bước tiến rõ rệt.

Thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TU, ngày 23-4-2019, của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về “Phát triển cảng biển và dịch vụ cảng biển trên địa bàn tỉnh đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”, doanh thu dịch vụ cảng biển của thành phố trong 5 năm gần đây đã đạt gần 26.000 tỷ đồng, đóng góp ngày càng cao vào tỷ trọng tăng trưởng GRDP.

Theo PGS, TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam - thời điểm năm 2019 ban hành nghị quyết về phát triển cảng biển, dịch vụ cảng biển là thực sự cần thiết, hợp lý và phù hợp với điều kiện của Quảng Ninh.

Nghị quyết xác định được hướng đi đúng đắn, với việc tiếp tục đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển mạnh mẽ hệ thống các cảng biển mới và cải thiện, nâng cao năng lực cho các cảng biển hiện hữu để không ngừng thu hút các doanh nghiệp về làm hàng.

Qua 7 năm thực hiện Nghị quyết số 15, kinh tế cảng biển của Quảng Ninh có nhiều khởi sắc, đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế. Nhiều đơn vị tư nhân như Tập đoàn Việt Thuận, Công ty TNHH Hải Nam đã vươn lên thành những tên tuổi lớn trong ngành hàng hải quốc gia với đội tàu có tổng tải trọng hàng triệu tấn, khai thác sâu rộng các tuyến vận tải nội địa lẫn quốc tế.

Hoàn thiện hệ sinh thái logistics, hiện thực hóa mục tiêu trung tâm kinh tế biển

Ông Lê Quang Trung - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam - đánh giá: “Quảng Ninh có bờ biển chạy dọc nhưng cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư hạ tầng cảng biển và hạ tầng phụ trợ cảng biển cũng như hỗ trợ các chủ tàu, chủ hàng, chủ cảng mở các tuyến vận tải hàng hóa đến, đi vẫn chưa được triển khai đồng bộ, quyết liệt và đi vào chiều sâu; các giải pháp liên kết, tiêu thụ, giao nhận, vận chuyển hàng hóa từ các địa phương khác về Quảng Ninh thông qua cảng biển chưa có nhiều đổi mới, một số cảng chưa phát huy hết công suất”.

Bến cảng tổng hợp Vạn Ninh (giai đoạn 1) do Công ty CP Cảng quốc tế Vạn Ninh làm chủ đầu tư đang được các cấp, các ngành của thành phố hỗ trợ triển khai đầu tư rất quyết liệt.

Bến cảng tổng hợp Vạn Ninh được đầu tư xây dựng trên diện tích 82,79ha, tại xã Vạn Ninh có tổng mức đầu tư giai đoạn 1 trên 2.248 tỷ đồng.

Bến cảng được thiết kế hạng mục bến cầu chính dài 500m, có thể đậu đồng thời 2 tàu trọng tải lên đến 20.000DWT hoặc 3 tàu trọng tải 10.000DWT và đậu các sà lan ở mặt sau; xây dựng 180m bến sà lan ở phía trong, tiếp giáp bờ; xây dựng 3 cầu dẫn…

Riêng khu kho bãi được đầu tư đồng bộ, trang bị hạ tầng hiện đại đáp ứng tốt nhất yêu cầu làm hàng tổng hợp và container.

Trong khi đó, hạ tầng cảng biển chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi đi cùng hệ sinh thái dịch vụ phụ trợ và doanh nghiệp vận tải hùng mạnh.

Giai đoạn vừa qua, doanh thu dịch vụ cảng biển của thành phố đạt gần 26.000 tỷ đồng, với tỷ trọng đóng góp vào GRDP tăng dần qua từng năm.

Nhiều doanh nghiệp logistics và vận tải biển tư nhân lớn như Việt Thuận Group, Hải Nam,… đã đầu tư đội tàu biển vươn tầm khu vực, vận hành hàng chục tàu biển trọng tải lớn phục vụ các tuyến vận chuyển nội địa và quốc tế.

Ông Đào Trọng Khoa - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam, Phó Chủ tịch Liên đoàn Giao nhận vận tải ASEAN (AFFA) - đề xuất rằng Quảng Ninh cần bổ sung Quy hoạch phát triển logistics và xây dựng Chiến lược phát triển dịch vụ logistics đến năm 2030.

Định hướng, đẩy mạnh phát triển thương mại điện tử và kinh tế số trở thành phương thức thương mại chủ đạo trong hoạt động logistics, lưu thông, phân phối hàng hóa.

Đồng thời, chú trọng dịch vụ vận tải đa phương thức kết nối đường biển, đường bộ và đường thủy nội địa - những thế mạnh của Quảng Ninh trong vùng kinh tế trọng điểm sông Hồng và kết nối với khu vực phía Nam Trung Quốc qua cửa khẩu Móng Cái.

Bên cạnh mở rộng quy mô đội tàu, việc số hóa thủ tục cảng biển qua hệ thống một cửa điện tử (E-Port), giải pháp vận hành không giấy tờ và mô hình “one-stop” đang giúp doanh nghiệp giảm đáng kể thời gian thông quan và chi phí logistics.

Sự kết hợp giữa quy trình số hóa dịch vụ cảng điện tử, hạ tầng hiện đại và liên kết chặt chẽ theo chuỗi "Cảng biển - Logistics - Khu kinh tế ven biển - Khu công nghiệp" đang mở ra không gian tăng trưởng mới, đưa Quảng Ninh vững vàng khẳng định vị thế một trung tâm kinh tế biển hàng đầu của vùng duyên hải Bắc Bộ và cả nước.

Từ nền tảng của Nghị quyết số 15-NQ/TU về phát triển cảng biển và dịch vụ cảng biển, cùng việc đồng hành tháo gỡ điểm nghẽn cho các nhà đầu tư chiến lược, Quảng Ninh đang từng bước xây dựng một chuỗi giá trị liên kết chặt chẽ: Cảng biển – Khu kinh tế ven biển – Hệ thống logistics – Khu công nghiệp chế biến, chế tạo.

Đây chính là bệ phóng vững chắc để Quảng Ninh bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, khẳng định vị thế trung tâm kinh tế biển hàng đầu của cả nước, là điểm kết nối quan trọng trong hoạt động vận tải và lưu thông hàng hoá giữa các vùng lân cận./.

Phạm Học