Đảng ủy xã Cam Lộ khơi sức dân xây dựng nông thôn mới

Tạo sự thống nhất từ chủ trương đến hành động

Xã Cam Lộ được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của các xã Cam Chính, Cam Thành, Cam Nghĩa và thị trấn Cam Lộ.

Sau sáp nhập, xã có diện tích tự nhiên 16.684,5ha, dân số 30.415 người với 7.590 hộ. Không gian phát triển mới tạo điều kiện để Cam Lộ khai thác hiệu quả hơn tiềm năng, lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng, thương mại, dịch vụ, nông nghiệp và du lịch; đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác lãnh đạo, quản lý và tổ chức phát triển trên địa bàn có quy mô lớn hơn.

Trong bối cảnh đó, vai trò lãnh đạo của Đảng ủy trước hết được thể hiện ở việc tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị.

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Cam Lộ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 và Chương trình hành động của Ban Chấp hành Đảng bộ xã thực hiện Nghị quyết Đại hội là cơ sở để địa phương cụ thể hóa những mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới.

Xây dựng nông thôn mới, vì thế, không được xem là nhiệm vụ riêng của chính quyền hay việc hoàn thành một bộ tiêu chí, mà phải gắn với phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh và xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh.

Từ định hướng đó, bộ máy tổ chức thực hiện từng bước được kiện toàn. Ban Chỉ đạo, Ban Quản lý xây dựng nông thôn mới và các ban xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu tại thôn được củng cố; thành viên được phân công phụ trách từng tiêu chí, địa bàn; nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị được xác định gắn với tiến độ thực hiện. Xây dựng nông thôn mới được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của cả hệ thống chính trị.

Đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng, bởi xây dựng nông thôn mới bao quát hầu hết các lĩnh vực của đời sống, từ quy hoạch, giao thông, sản xuất, việc làm đến giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường, chuyển đổi số, cải cách hành chính, quốc phòng, an ninh.

Vai trò của cấp ủy chính là bảo đảm những nhiệm vụ riêng lẻ ấy được đặt trong một định hướng phát triển thống nhất, có sự phân công nhưng không tách rời, có người chịu trách nhiệm nhưng đồng thời phát huy sức mạnh chung của cả hệ thống chính trị.

Cùng với đó, Đảng ủy chú trọng phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, các chi bộ và đội ngũ cán bộ, đảng viên trong tuyên truyền, vận động nhân dân.

Phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng” được cụ thể hóa thông qua hội nghị, tập huấn, họp dân, hệ thống truyền thanh và hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội.

Qua đó, người dân ngày càng tham gia trực tiếp hơn vào quá trình xây dựng nông thôn mới, từ phát triển sản xuất, hiến đất, hiến cây, đóng góp ngày công đến bảo vệ môi trường, chỉnh trang cảnh quan.

Thực tiễn này cho thấy, vai trò lãnh đạo của Đảng ủy không nằm ở việc làm thay chính quyền hay các tổ chức trong hệ thống chính trị, mà ở khả năng tạo sự thống nhất về mục tiêu, phân công rõ trách nhiệm, huy động các lực lượng cùng tham gia và quan trọng hơn là đưa chủ trương trở thành hành động tự giác của người dân.

Lấy đời sống người dân làm thước đo

Từ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân, diện mạo nông thôn Cam Lộ từng bước thay đổi. Hạ tầng kinh tế - xã hội được đầu tư, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện; giáo dục, y tế, văn hóa, an sinh xã hội có nhiều chuyển biến; quốc phòng, an ninh được giữ vững, hệ thống chính trị cơ sở tiếp tục được củng cố.

Trên địa bàn xã hiện có khoảng 151,91km đường giao thông và 100% đã được cứng hóa. Hệ thống thủy lợi với 15 hồ, đập, 5 trạm bơm và hơn 43,7km kênh mương được kiên cố hóa cơ bản đáp ứng nhu cầu tưới, tiêu phục vụ sản xuất. 100% số hộ được sử dụng điện sinh hoạt, sản xuất bảo đảm an toàn, tin cậy, ổn định; hạ tầng viễn thông phủ sóng 42/42 thôn.

Những con số đó không chỉ phản ánh mức độ hoàn thiện của một tiêu chí, mà quan trọng hơn là tạo nền tảng để tổ chức sản xuất, nâng cao chất lượng sống và thúc đẩy chuyển đổi số ở khu vực nông thôn.

Một trong những trọng tâm được địa phương quan tâm là gắn xây dựng nông thôn mới với phát triển kinh tế và nâng cao thu nhập. Năm 2025, thu nhập bình quân đầu người đạt 77,2 triệu đồng/người/năm.

Toàn xã có 39 sản phẩm OCOP (mỗi xã một sản phẩm) được công nhận từ 3 đến 5 sao. Các chủ thể OCOP từng bước cải tiến chất lượng, mẫu mã, bao bì, mở rộng thị trường và đưa sản phẩm lên các nền tảng thương mại điện tử.

Kinh tế tập thể tiếp tục được củng cố với 8 hợp tác xã và 10 tổ hợp tác trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp. Trong số 2.340 hội viên Hội Nông dân xã có 1.200 hộ đạt danh hiệu sản xuất, kinh doanh giỏi các cấp. Khu vực kinh tế tư nhân cũng có chuyển biến, số hộ kinh doanh thành lập mới tăng từ 152 hộ năm 2024 lên 231 hộ năm 2025.

Đây là những tiền đề để xây dựng nông thôn mới ngày càng gắn chặt hơn với tổ chức lại sản xuất, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Phát triển kinh tế được đặt trong mối quan hệ với bảo đảm an sinh và nâng cao chất lượng cuộc sống. Toàn xã có 12/12 trường học đạt chuẩn quốc gia; tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 98,2%.

Tỷ lệ nghèo đa chiều năm 2026 còn 2,97%, trong đó hộ nghèo chiếm 0,86%. Các chương trình hỗ trợ sinh kế, nhà ở tiếp tục được triển khai đến các hộ nghèo, hộ cận nghèo và những nhóm yếu thế.

Cùng với đời sống vật chất, không gian văn hóa và môi trường sống được chú trọng. 42/42 thôn có nhà văn hóa đáp ứng yêu cầu; năm 2025, tất cả 42 thôn được công nhận “Thôn văn hóa”, 98,6% số hộ đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”.

Toàn xã có 17 di tích được xếp hạng, trong đó có 2 di tích cấp quốc gia, tạo nguồn lực quan trọng để bảo tồn bản sắc, giáo dục truyền thống và từng bước gắn văn hóa với phát triển du lịch.

Ý thức cộng đồng trong bảo vệ môi trường cũng được chuyển hóa thành nhiều mô hình cụ thể. 42/42 thôn có mô hình đoạn đường tự quản, xây dựng khu dân cư sáng - xanh - sạch - đẹp, an toàn; tỷ lệ thu gom rác đạt trên 98%.

Các mô hình “Ngôi nhà xanh”, “Chủ nhật xanh”, tuyến đường tự quản, phân loại rác, xử lý rác tại hộ gia đình đã đưa bảo vệ môi trường từ trách nhiệm của chính quyền trở thành công việc thường xuyên có sự tham gia của cộng đồng.

Một dấu ấn khác là chuyển đổi số bắt đầu đi vào nhiều hoạt động ở cơ sở. Hồ sơ di tích, danh thắng và trang thiết bị nhà văn hóa được số hóa; mã QR được ứng dụng tại các điểm di tích, nhà văn hóa truyền thống; hệ thống truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông; nhiều hộ dân sử dụng mạng xã hội và các nền tảng thương mại điện tử để tiêu thụ nông sản. Trên 35 sản phẩm OCOP và nông sản đặc sản đã được giới thiệu, kinh doanh trên các nền tảng số.

Những kết quả trên cho thấy xây dựng nông thôn mới chỉ có ý nghĩa khi từng tiêu chí được chuyển hóa thành những thay đổi cụ thể trong đời sống người dân. Đây cũng chính là thước đo thực chất đối với hiệu quả lãnh đạo của cấp ủy và hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Từ “đạt chuẩn” đến phát triển bền vững

Mục tiêu đặt ra cho Cam Lộ là đạt chuẩn nông thôn mới trong năm 2026 và tiếp tục nâng cao chất lượng các tiêu chí theo hướng nông thôn mới hiện đại trong giai đoạn đến năm 2030. Để thực hiện mục tiêu đó, địa phương còn nhiều việc phải làm.

Qua rà soát, một số nội dung quan trọng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu: quy hoạch chung xã sau sáp nhập chưa hoàn thành; chưa hình thành mô hình du lịch nông thôn theo quy hoạch; Cụm công nghiệp Cam Thành chưa có hệ thống thu gom và xử lý nước thải tập trung; chưa xây dựng được mô hình thôn thông minh. Đây không chỉ là những “tiêu chí còn thiếu”, mà phản ánh những điểm nghẽn cần giải quyết để tạo nền tảng cho quá trình phát triển lâu dài.

Bên cạnh đó, chất lượng một số tiêu chí chưa thực sự bền vững; kết cấu hạ tầng ở một số khu vực còn thiếu đồng bộ; chuyển đổi số ở nông thôn còn chậm; sản xuất nông nghiệp còn có tình trạng quy mô nhỏ, thiếu liên kết chuỗi giá trị; thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp và du lịch nông thôn còn hạn chế; nguồn lực dành cho xây dựng nông thôn mới vẫn còn khó khăn.

Thực tế đó đòi hỏi vai trò lãnh đạo của Đảng ủy trong giai đoạn tới phải hướng mạnh hơn vào chất lượng và tính bền vững của nông thôn mới, thay vì chỉ tập trung vào việc hoàn thành các tiêu chí. Cụ thể:

Thứ nhất, từng mục tiêu cần tiếp tục được cụ thể hóa thành nhiệm vụ của các tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị và người đứng đầu. Với những tiêu chí chưa đạt hoặc những lĩnh vực còn hạn chế, cần xác định rõ công việc, lộ trình, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện.

Kết quả xây dựng nông thôn mới cần gắn với đánh giá chất lượng tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và trách nhiệm của người đứng đầu, qua đó bảo đảm nghị quyết được chuyển hóa thành kết quả cụ thể.

Thứ hai, tiếp tục phát huy vai trò của các chi bộ và đội ngũ đảng viên ở khu dân cư. Khi yêu cầu xây dựng nông thôn mới chuyển từ hoàn thiện hạ tầng sang nâng cao chất lượng phát triển, nội dung vận động nhân dân cũng cần được mở rộng.

Không chỉ là hiến đất, đóng góp ngày công hay chỉnh trang đường làng, ngõ xóm, mà còn là thay đổi phương thức sản xuất, tham gia liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, thương mại điện tử, phân loại rác tại nguồn và xây dựng cộng đồng dân cư thông minh.

Trong quá trình ấy, tính tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên có sức lan tỏa trực tiếp trong cộng đồng.

Thứ ba, phát triển kinh tế nông thôn cần tiếp tục là một trọng tâm lãnh đạo. Với hệ thống sản phẩm OCOP, hợp tác xã, tổ hợp tác, vùng nguyên liệu cùng các giá trị lịch sử, văn hóa hiện có, Cam Lộ có điều kiện phát triển kinh tế nông thôn theo hướng đa giá trị, gắn nông nghiệp với chế biến, thương mại, dịch vụ và du lịch.

Vấn đề đặt ra là nâng cao mức độ liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ; mở rộng các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; biến những giá trị đặc trưng của địa phương thành nguồn lực phát triển và tạo thêm sinh kế cho người dân.

Thứ tư, yêu cầu công khai, minh bạch và sử dụng hiệu quả nguồn lực cần được đặt lên hàng đầu. Nguồn lực Nhà nước phải đóng vai trò dẫn dắt, ưu tiên những công trình và lĩnh vực có khả năng giải quyết điểm nghẽn, tạo động lực phát triển; đồng thời khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng trên cơ sở phù hợp, tự nguyện, không tạo gánh nặng cho người dân.

Đặc biệt, Đảng ủy cần tăng cường kiểm tra, giám sát không chỉ đối với tiến độ hoàn thành từng nhiệm vụ mà cả hiệu quả sau đầu tư. Một tuyến đường được hoàn thành phải được nhìn từ khả năng phục vụ sản xuất và đời sống; một mô hình kinh tế phải được đánh giá bằng thu nhập và khả năng nhân rộng; chuyển đổi số phải làm cho người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn; thiết chế văn hóa phải thực sự được sử dụng; môi trường phải được cải thiện.

Nói cách khác, kết quả xây dựng nông thôn mới cuối cùng phải được kiểm chứng bằng chất lượng sống và sự hài lòng của người dân.

Xây dựng nông thôn mới là quá trình thường xuyên, liên tục, không có điểm dừng ở một quyết định công nhận đạt chuẩn. Với Cam Lộ, mục tiêu năm 2026 là một dấu mốc quan trọng, nhưng xa hơn là xây dựng diện mạo nông thôn khang trang, văn minh, giàu bản sắc; phát triển kinh tế ổn định, hiệu quả; bảo vệ môi trường và không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân.

Để hoàn thành được chặng đường đó, vai trò lãnh đạo của Đảng ủy có ý nghĩa xuyên suốt: định hướng đúng, tổ chức tốt, kiểm tra thường xuyên và khơi dậy được sức dân.

Khi nghị quyết của Đảng bộ được chuyển hóa thành chương trình hành động của chính quyền, trách nhiệm của từng tổ chức trong hệ thống chính trị, sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên và hành động tự giác của người dân, xây dựng nông thôn mới sẽ không chỉ là hoàn thành các tiêu chí, mà thực sự trở thành quá trình kiến tạo một vùng nông thôn phát triển, hiện đại./.

Nguyễn Cao Siêng