Bước đột phá trong công tác tư tưởng của Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa theo tinh thần Nghị quyết số 25-NQ/TW

Từ thực tiễn phát triển mới đến yêu cầu đổi mới công tác tư tưởng

Thời gian qua, công tác tư tưởng của Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa từng bước được xây dựng, củng cố và đổi mới, gắn chặt với yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị trong từng giai đoạn phát triển của địa phương. Từ việc tổ chức học tập, quán triệt chủ trương, đường lối của Đảng, giáo dục lý luận chính trị, tuyên truyền, báo chí, nắm bắt và định hướng dư luận xã hội đến nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng…

Các mặt công tác ngày càng được triển khai đồng bộ, có chiều sâu, từng bước thích ứng với những biến đổi của đời sống kinh tế - xã hội và môi trường thông tin. Những kết quả đạt được tạo nên nền tảng thực tiễn quan trọng để tỉnh Khánh Hòa tiếp tục đổi mới công tác tư tưởng theo yêu cầu của Nghị quyết số 25-NQ/TW.

Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng từng bước chuyển mạnh từ truyền đạt, phổ biến sang làm rõ cơ sở thực tiễn, sức sống của chủ trương và khả năng vận dụng vào thực tiễn, qua đó nâng cao tính thiết thực và sức thuyết phục.

Tỉnh ủy Khánh Hòa thường xuyên mời báo cáo viên Trung ương trực tiếp quán triệt chủ trương, đường lối, nghị quyết của Đảng cho cán bộ chủ chốt từ tỉnh đến cơ sở, qua đó góp phần nâng cao chất lượng tiếp thu, thống nhất nhận thức và sớm đưa nghị quyết vào cuộc sống.

Cùng với đó, việc học tập các tác phẩm của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng; các bài viết, bài phát biểu, công trình nghiên cứu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nhất là những nội dung về “Học tập suốt đời”, “Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, được triển khai thông qua các đợt sinh hoạt chính trị, hội nghị chuyên đề, sinh hoạt chi bộ,... góp phần củng cố nhận thức lý luận, khơi dậy tinh thần trách nhiệm và khát vọng phát triển trong cán bộ, đảng viên.

Đặc biệt, Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa luôn gắn đổi mới công tác tư tưởng với tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị, từng bước xác lập mối quan hệ chặt chẽ giữa công tác tư tưởng với yêu cầu giải quyết những vấn đề thực tiễn, góp phần quan trọng tạo sự thống nhất trong Đảng, đồng thuận trong xã hội và củng cố nền tảng tư tưởng, chính trị cho quá trình phát triển của tỉnh.

Trong bối cảnh các phương tiện truyền thông mới phát triển nhanh chóng, công tác tư tưởng từng bước chuyển sang thế chủ động hơn trong nắm bắt, định hướng dư luận xã hội, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”; việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được gắn với xây dựng, chỉnh đốn Đảng, rèn luyện đạo đức công vụ và trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu.

Đặc biệt, trước sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, tỉnh Khánh Hòa đã từng bước mở rộng phương thức nắm bắt và định hướng dư luận xã hội. Bên cạnh các kênh truyền thống, như văn bản báo cáo, phản ánh, tiếp xúc trực tiếp và điều tra xã hội học, tỉnh đã triển khai điều tra trực tuyến, ứng dụng công nghệ lắng nghe thông tin trên báo chí, mạng xã hội.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, cùng với việc thực hiện các chủ trương lớn của Trung ương và Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tỉnh đồng thời phải xử lý nhiều vấn đề mới nảy sinh trong quá trình phát triển.

Điều đó đặt công tác tư tưởng trước yêu cầu tham gia từ sớm vào quá trình tạo lập nhận thức, định hướng dư luận, giải thích chính sách và củng cố niềm tin xã hội.

Trước hết, không gian phát triển mới đặt ra yêu cầu thống nhất nhận thức cao hơn trong toàn Đảng bộ và xã hội. Vì vậy, công tác tư tưởng phải tham gia ngay từ quá trình chuẩn bị và tổ chức thực hiện chủ trương, kịp thời giải thích, định hướng, tạo đồng thuận và thúc đẩy chuyển hóa nhận thức thành hành động.

Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 25-NQ/TW tỉnh xác định công tác tư tưởng phải gắn chặt với các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực hiện phương châm “đi trước mở đường, đi cùng thực hiện, đi sau tổng kết, củng cố niềm tin”.

Thứ hai, sự phát triển mạnh mẽ của không gian số đang làm thay đổi căn bản môi trường hình thành và lan truyền nhận thức xã hội. Yêu cầu đó đặt công tác tư tưởng từ chỗ chủ yếu “nắm bắt” sang chủ động phân tích, dự báo và định hướng; kịp thời nhận diện những vấn đề có khả năng tác động đến tư tưởng, dư luận ngay từ khi mới xuất hiện, đồng thời cung cấp thông tin, giải thích, đối thoại và tiếp thu phản hồi xã hội.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để chuyển từ “quản lý thông tin” sang “dẫn dắt nhận thức xã hội”, theo tinh thần Nghị quyết số 25-NQ/TW.

Thứ ba, sự đa dạng của các nhóm xã hội và nhu cầu tiếp nhận thông tin đặt ra yêu cầu công tác tư tưởng phải gần dân, sát đối tượng, phù hợp từng nhóm và tăng cường đối thoại.

Sự đa dạng về đối tượng, địa bàn và điều kiện xã hội đặt ra yêu cầu công tác tư tưởng phải đi sâu vào từng nhóm, từng địa bàn, nắm chắc đặc điểm nhận thức, tâm tư và những vấn đề thực tiễn đặt ra để lựa chọn nội dung, phương thức tuyên truyền, vận động phù hợp, nâng cao tính thuyết phục và khả năng tạo đồng thuận.

Vì vậy, phương thức tuyên truyền, truyền đạt cần được tổ chức theo hướng tiếp cận linh hoạt, thực chất, gắn học tập nghị quyết với thực tiễn và chuyển mạnh từ truyền đạt sang trao đổi, giải thích, thuyết phục, đối thoại, qua đó nâng cao khả năng tiếp nhận và tạo đồng thuận trong xã hội.

“

Khi phản ánh của nhân dân, dư luận xã hội, báo chí và thông tin trên mạng được kết nối, phân tích có hệ thống, công tác tư tưởng có điều kiện chuyển tiếp từ nắm bắt, xử lý sang nhận diện xu hướng, dự báo và cảnh báo sớm. Đây là nền tảng cho bước đột phá tiếp theo: đưa dữ liệu trở thành cơ sở nâng cao năng lực dự báo, định hướng tư tưởng và dư luận xã hội.

Đột phá từ tư duy đến phương thức tiến hành công tác tư tưởng

Trong điều kiện thông tin trở thành một bộ phận trực tiếp của đời sống xã hội, công tác tư tưởng phải chuyển từ cung cấp, phổ biến, quản lý thông tin sang chủ động dẫn dắt nhận thức xã hội.

Tinh thần này được cụ thể hóa trong kế hoạch triển khai Nghị quyết số 25-NQ/TW tại Khánh Hòa, với yêu cầu nâng cao năng lực nắm bắt, dự báo, định hướng tư tưởng, dư luận xã hội; chủ động cung cấp thông tin chính thống, giải thích chính sách và nhận diện vấn đề từ sớm.

Đưa công tác tư tưởng về cơ sở, giải quyết vấn đề từ nơi phát sinh và kết nối không gian thực với không gian số

Từ “quản lý thông tin” đến “dẫn dắt nhận thức xã hội” đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức tiến hành công tác tư tưởng, trước hết từ cơ sở. Thực tiễn tỉnh Khánh Hòa cho thấy phương thức lãnh đạo ngày càng hướng mạnh về cơ sở, với phương châm “tỉnh sát xã, huyện sát thôn, xã sát từng hộ dân”.

Qua đó, công tác tư tưởng được vận hành theo hướng nắm tình hình, lắng nghe, giải thích, đối thoại và xử lý ngay từ cơ sở, thay vì chỉ tuyên truyền sau khi chủ trương đã được ban hành.

Vì vậy, công tác tư tưởng phải phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng; chú trọng sản phẩm thông tin bằng tiếng dân tộc thiểu số, phát huy vai trò người có uy tín, chức sắc, chức việc và các chủ thể có ảnh hưởng tích cực trong cộng đồng.

Điểm cốt lõi là thay đổi điểm xuất phát của công tác tư tưởng: từ nội dung cần truyền đạt sang vấn đề người dân đang quan tâm và cần được giải đáp.

Từ cơ sở đến không gian số, công tác tư tưởng cần hình thành một phương thức nắm bắt và phản ứng gần dân hơn, nhanh hơn, sát thực tiễn hơn.

Khi phản ánh của nhân dân, dư luận xã hội, báo chí và thông tin trên mạng được kết nối, phân tích có hệ thống, công tác tư tưởng có điều kiện chuyển tiếp từ nắm bắt, xử lý sang nhận diện xu hướng, dự báo và cảnh báo sớm.

Đây là nền tảng cho bước đột phá tiếp theo: đưa dữ liệu trở thành cơ sở nâng cao năng lực dự báo, định hướng tư tưởng và dư luận xã hội.

Từ nắm bắt dư luận theo phương thức truyền thống đến dự báo, cảnh báo sớm trên nền tảng dữ liệu

Thực tiễn ở Khánh Hòa cho thấy phương thức nắm bắt dư luận xã hội đang từng bước được đổi mới; bên cạnh điều tra trực tiếp, tỉnh đã mở rộng sang điều tra trực tuyến, ứng dụng công nghệ để theo dõi, phân tích thông tin trên báo chí và mạng xã hội, qua đó nâng cao khả năng nhận diện, dự báo và định hướng dư luận.

Qua đó, nguồn thông tin phục vụ công tác tư tưởng được mở rộng, tạo điều kiện nhận diện vấn đề đang được quan tâm, phạm vi lan truyền và chiều hướng dư luận.

Hiện nay, tỉnh Khánh Hòa đang triển khai yêu cầu bảo đảm dữ liệu, công nghệ, hạ tầng; ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong công tác tư tưởng, tăng cường năng lực thông tin, tuyên truyền và định hướng dư luận xã hội.

Đây là cơ sở để từng bước hình thành phương thức công tác tư tưởng dựa trên dữ liệu, kết hợp giữa năng lực phân tích của con người với công cụ công nghệ.

Thực tiễn Khánh Hòa đã hình thành những tiền đề quan trọng, từ đổi mới phương pháp nắm bắt dư luận, ứng dụng công nghệ đến xây dựng lực lượng và các kênh thông tin trên không gian số.

Trên nền tảng đó, yêu cầu đặt ra là tiếp tục kết nối, khai thác hiệu quả dữ liệu; chuẩn hóa quy trình phân tích; nâng cao năng lực đội ngũ và gắn dự báo với trách nhiệm xử lý, định hướng ngay từ cơ sở.

Đó là bước chuyển từ nắm bắt sang dự báo, từ dự báo sang cảnh báo, từ cảnh báo sang chủ động xử lý; qua đó nâng cao năng lực lãnh đạo, định hướng tư tưởng của cấp ủy và thực hiện tốt hơn yêu cầu “đi trước mở đường, đi cùng thực hiện, đi sau tổng kết, củng cố niềm tin”.

Đổi mới nội dung, phương thức để công tác tư tưởng thực sự thuyết phục và tạo sức lan tỏa

Trong học tập, quán triệt nghị quyết và giáo dục lý luận chính trị, tỉnh Khánh Hòa từng bước đổi mới theo hướng thực chất, gắn lý luận với thực tiễn và phù hợp từng đối tượng.

Triển khai Nghị quyết số 25-NQ/TW, tỉnh tiếp tục yêu cầu đổi mới phương pháp học tập, số hóa học liệu, đổi mới kiểm tra, đánh giá, chú trọng khả năng vận dụng vào thực tiễn, chuyển từ “học để biết” sang “học để hiểu, để tin và để hành động”.

Nội dung và phương thức tuyên truyền cũng được tổ chức theo hướng sát đối tượng, sát địa bàn. Với đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào có đạo, chú trọng sản phẩm thông tin bằng tiếng dân tộc thiểu số, phát huy vai trò người có uy tín, chức sắc, chức việc.

Trên không gian số, báo chí, thông tin cơ sở, các trang thông tin điện tử và mạng xã hội được kết nối để cung cấp thông tin chính thống một cách kịp thời, ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp từng nhóm; cùng một vụ việc bảo đảm một đầu mối phát ngôn, một bộ thông điệp thống nhất.

Thực tiễn tỉnh Khánh Hòa cho thấy tuyên truyền đã từng bước mở rộng từ các hình thức truyền thống sang Internet, mạng xã hội, các cuộc thi trực tuyến, livestream và những sản phẩm chính luận - nghệ thuật, qua đó góp phần tăng khả năng tiếp cận, nhất là đối với thế hệ trẻ.

Đồng thời, tỉnh xây dựng khả năng tiếp nhận và phản hồi thông tin của xã hội. Công tác tư tưởng phải tạo được dòng thông tin hai chiều: cấp ủy, chính quyền cung cấp, giải thích chủ trương, chính sách; nhân dân phản ánh, đặt câu hỏi; cơ quan chức năng tiếp nhận, xử lý và trả lời.

Cùng với đó, chú trọng vấn đề nâng cao kỹ năng số, năng lực kiểm chứng thông tin và chuẩn mực ứng xử trên không gian số, nhất là trong thế hệ trẻ, góp phần hình thành sức đề kháng trước thông tin sai lệch, xấu, độc.

Đưa tinh thần Nghị quyết vào thực tiễn, lấy hiệu quả làm thước đo

Xác lập trách nhiệm, bảo đảm tổ chức thực hiện

Đổi mới công tác tư tưởng theo tinh thần Nghị quyết số 25-NQ/TW không dừng ở thay đổi nhận thức, phương thức tuyên truyền, mà phải được chuyển hóa thành cơ chế lãnh đạo, trách nhiệm, quy trình phối hợp và kết quả thực chất.

Trước hết, cấp ủy, tổ chức đảng, nhất là người đứng đầu, phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về công tác tư tưởng; nội dung này được gắn với kiểm điểm, đánh giá, xếp loại tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên hằng năm.

Qua đó, công tác tư tưởng trở thành trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, gắn với lãnh đạo, điều hành và tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Cùng với trách nhiệm phải hình thành quy trình tổ chức thực hiện thống nhất từ nhận diện vấn đề, cung cấp thông tin, giải thích, đối thoại đến phản hồi và xử lý.

Các lực lượng từ cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội đến báo chí, thông tin cơ sở và lực lượng nòng cốt trên không gian mạng phải phối hợp thống nhất, bảo đảm “một vụ việc - một đầu mối phát ngôn - một bộ thông điệp thống nhất”.

Yêu cầu số hóa học liệu, dữ liệu, tăng cường hạ tầng và ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong công tác tư tưởng đã được đặt ra một cách thiết thực, hiệu quả trong triển khai Nghị quyết số 25-NQ/TW của tỉnh.

Tổ chức thực hiện phải được đánh giá bằng sản phẩm và kết quả, gắn với yêu cầu “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ nguồn lực.

Trọng tâm đánh giá không phải chỉ dựa vào số lượng hội nghị, lớp học hay tin, bài, mà là mức độ chuyển biến về nhận thức, niềm tin và đồng thuận.

Khi trách nhiệm được xác lập, quy trình được chuẩn hóa, nguồn lực được bảo đảm và kết quả được đo lường, đổi mới tư duy mới thực sự chuyển thành năng lực lãnh đạo và tổ chức thực hiện công tác tư tưởng, để công tác này đi trước chuẩn bị nhận thức, đi cùng tạo đồng thuận và đi sau củng cố niềm tin.

Lấy sự chuyển biến về nhận thức, niềm tin và đồng thuận làm thước đo

Đổi mới công tác tư tưởng phải được kiểm chứng bằng chuyển biến trong nhận thức, niềm tin và hành động, thay vì chỉ dừng lại ở số lượng hội nghị, lớp học, tin, bài hay sản phẩm tuyên truyền.

Thước đo quan trọng là thông tin chính thống có đến đúng đối tượng, được hiểu đúng, tạo niềm tin và chuyển hóa thành đồng thuận, hành động hay không. Đây là sự chuyển từ đánh giá “đã làm được gì” sang “đã tạo ra chuyển biến gì”.

Triển khai Nghị quyết số 25-NQ/TW, tỉnh Khánh Hòa đặt yêu cầu xây dựng cơ chế tiếp nhận, xử lý phản hồi của nhân dân; phát huy giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội; tăng cường khảo sát, điều tra mức độ hài lòng, niềm tin để kịp thời điều chỉnh nội dung, phương thức công tác tư tưởng.

Qua đó, góp phần quan trọng hình thành chu trình truyền đạt - tiếp nhận - phản hồi - phân tích - điều chỉnh - đánh giá, gắn công tác tư tưởng với thực tiễn và nhu cầu của xã hội.

Hiệu quả cuối cùng phải được phản ánh trong kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị: trong Đảng là sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động; trong xã hội là mức độ tin tưởng, đồng thuận và tham gia của nhân dân; trong thực tiễn là khả năng chuyển nhận thức thành hành động, đồng thuận thành nguồn lực.

“

Khi công tác tư tưởng thực sự đi trước một bước trong nhận diện vấn đề, định hướng nhận thức; đi cùng một bước trong giải thích, đối thoại, tạo đồng thuận; và đi sâu vào tổng kết thực tiễn để củng cố niềm tin, công tác xây dựng Đảng về tư tưởng sẽ phát huy đầy đủ hơn vai trò tạo nền tảng chính trị, tinh thần cho phát triển.

Tạo nền tảng chính trị, tinh thần cho giai đoạn phát triển mới

Nghị quyết số 25-NQ/TW ra đời trong bối cảnh công tác tư tưởng đứng trước những thay đổi sâu sắc của đời sống chính trị, kinh tế, xã hội và môi trường thông tin.

Đối với tỉnh Khánh Hòa, yêu cầu ấy càng có ý nghĩa khi tỉnh đang đứng trước không gian phát triển mới, với những chủ trương lớn về tổ chức lại không gian phát triển, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế biển, hội nhập quốc tế và nâng cao chất lượng quản trị.

Những kinh nghiệm mà tỉnh Khánh Hòa đã tích lũy trong việc hướng mạnh công tác tư tưởng về cơ sở, đổi mới nắm bắt dư luận, xây dựng lực lượng trên không gian số và mở rộng các kênh thông tin là tiền đề để tỉnh tiếp tục thực hiện yêu cầu mới của Nghị quyết số 25-NQ/TW.

Với tỉnh Khánh Hòa, thực hiện Nghị quyết số 25-NQ/TW, vì thế, không đơn thuần là triển khai thêm những nhiệm vụ mới trên lĩnh vực tư tưởng, mà là tiếp tục hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng trên cơ sở phát huy sức mạnh của tư tưởng, niềm tin và đồng thuận xã hội.

Khi công tác tư tưởng thực sự đi trước một bước trong nhận diện vấn đề, định hướng nhận thức; đi cùng một bước trong giải thích, đối thoại, tạo đồng thuận; và đi sâu vào tổng kết thực tiễn để củng cố niềm tin, công tác xây dựng Đảng về tư tưởng sẽ phát huy đầy đủ hơn vai trò tạo nền tảng chính trị, tinh thần cho phát triển, góp phần xây dựng tỉnh Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030./.

Trịnh Hiệp - Hà Nguyễn