Sức sống mới từ mô hình chính quyền vì nhân dân phục vụ ở phường Thủ Đức
Tiếp nối truyền thống 50 năm tiên phong đổi mới của Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang mở ra bước chuyển từ tinh gọn bộ máy sang nâng cao chất lượng quản trị và phục vụ nhân dân. Thực tiễn tại phường Thủ Đức là minh chứng sinh động cho những kết quả đạt được, đồng thời gợi mở nhiều vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện để xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Từ “sắp xếp” sang “vận hành” vì người dân
Thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính và xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phường Thủ Đức được thành lập theo Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15, ngày 16-6-2025, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập nguyên trạng 3 phường Bình Thọ, Trường Thọ, Linh Chiểu và một phần diện tích các phường Linh Đông, Linh Tây.
Với quy mô dân số lớn hơn 120.000 người, 106 tổ chức cơ sở đảng trực thuộc và hơn 3.400 đảng viên. Đến nay, sau 1 năm đi vào hoạt động, hệ thống chính trị phường Thủ Đức đã xác lập những dấu ấn nổi bật, minh chứng cho tính đúng đắn của chủ trương tinh gọn bộ máy, cụ thể:
Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo
Từ ngày 1-7-2025 đến nay, phường đã tiếp nhận 28.066 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó 25.576 hồ sơ được thực hiện trực tuyến, chiếm hơn 91% tổng số hồ sơ tiếp nhận. Có 27.892 hồ sơ được giải quyết, đạt tỷ lệ 99,4%; 99,7% hồ sơ được xử lý đúng và trước hạn.
Chỉ 70 hồ sơ quá hạn (0,3%), chủ yếu thuộc các lĩnh vực chuyên môn phức tạp hoặc phát sinh trong quá trình đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống; còn 174 hồ sơ đang được giải quyết, phần lớn vẫn trong thời hạn theo quy định.
Hiệu quả cải cách hành chính được phản ánh rõ qua sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Năm 2025, tỷ lệ hài lòng đạt 98,72%; những tháng đầu năm 2026 đạt 98,16%, đều vượt chỉ tiêu 96% thành phố giao.
Những con số này cho thấy chất lượng thực thi công vụ không ngừng được nâng lên, khẳng định hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau sắp xếp.
Không chỉ dừng ở giải quyết thủ tục hành chính, phường còn triển khai “Điểm tư vấn pháp luật miễn phí” ngay tại Trung tâm Phục vụ hành chính công với sự tham gia của Đoàn Luật sư Thành phố.
Mô hình góp phần tư vấn, tháo gỡ những vướng mắc về đất đai, hộ tịch, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các vấn đề pháp lý thiết thực, qua đó xây dựng hình ảnh chính quyền gần dân, đồng hành và phục vụ nhân dân.
Tiên phong trong chuyển đổi số
Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024, của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, phường Thủ Đức xác định chuyển đổi số là động lực đổi mới phương thức quản trị và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.
Từ đầu tư hạ tầng số đến đổi mới quy trình điều hành, các nhiệm vụ chuyển đổi số được triển khai đồng bộ, tạo nền tảng xây dựng chính quyền số ngay từ cơ sở.
Đến nay, hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin cơ bản được hoàn thiện với mạng chuyên dùng, internet tốc độ cao, wifi phủ toàn bộ trụ sở đảng ủy, ủy ban nhân dân và các đơn vị trực thuộc.
Phường đồng thời đầu tư đồng bộ trang thiết bị công nghệ thông tin cho Trung tâm Phục vụ hành chính công và các cơ quan chuyên môn với tổng kinh phí hơn 1,06 tỷ đồng, đáp ứng yêu cầu xử lý công việc trên môi trường số.
Trên nền tảng đó, nhiều mô hình ứng dụng công nghệ được triển khai hiệu quả, như mô hình “Thủ tục hành chính phi địa giới” cho phép người dân thực hiện dịch vụ công tại bất kỳ quầy tiếp nhận nào mà không phụ thuộc nơi cư trú; tích hợp nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, tra cứu tiến độ xử lý hồ sơ và đưa 2 robot vào hỗ trợ, hướng dẫn thực hiện thủ tục hành chính.
Chuyển đổi số không chỉ diễn ra trong hoạt động của chính quyền, mà còn lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng. Phường duy trì 52 tổ công nghệ số cộng đồng tại 52 khu phố theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng Công dân số Thành phố Hồ Chí Minh, VNeID, VssID, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt.
Triển khai “Ngày hội Công nghệ số - Thu Duc Digital Day 2025” thu hút hơn 14.500 lượt người tham gia, góp phần phổ cập kỹ năng số và thúc đẩy chuyển đổi số trong cộng đồng dân cư.
Một điểm nhấn khác là việc đưa vào vận hành Bản đồ số 3D phường Thủ Đức cùng 2 máy bản đồ số du lịch tại ga Metro Thủ Đức, kết nối trên nền tảng Zalo OA.
Không chỉ phục vụ quản lý đô thị, các ứng dụng này còn góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, hỗ trợ phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch theo hướng thông minh.
Kiến tạo không gian sống
Cùng với đổi mới phương thức quản trị, phường Thủ Đức chú trọng nâng cao chất lượng sống của người dân. Mô hình “Phường Thủ Đức hạnh phúc” được triển khai trên cơ sở phối hợp với Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng bộ tiêu chí gồm 3 phương diện, 10 tiêu chí và 50 chỉ số, từng bước lượng hóa mức độ hạnh phúc của người dân, lấy cảm nhận và trải nghiệm thực tiễn làm cơ sở hoạch định chính sách và hoàn thiện chất lượng quản trị địa phương.
Phong trào “30 phút vì phường Thủ Đức sạch - xanh - an toàn - thân thiện môi trường” được duy trì thường xuyên, tạo chuyển biến rõ nét từ nhận thức đến hành động của cán bộ và nhân dân trong bảo vệ môi trường, giữ gìn mỹ quan đô thị và phát huy vai trò tự quản của cộng đồng.
Từ những việc làm thiết thực, mô hình đang góp phần hình thành không gian sống văn minh, an toàn, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền gần dân, đô thị đáng sống và phát triển bền vững.
Những điểm nghẽn cần tháo gỡ và giải pháp đột phá từ cơ sở
Sau 1 năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã phát huy hiệu quả tích cực. Tuy nhiên, thực tiễn cũng bộc lộ một số điểm nghẽn cần tiếp tục hoàn thiện.
Nhiệm vụ được phân cấp ngày càng nhiều, trong khi nguồn nhân lực ở cấp phường chưa theo kịp yêu cầu. Khối lượng công việc tăng mạnh, nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, nhất là đất đai, xây dựng, trật tự đô thị, tạo áp lực lớn trong thực thi công vụ.
Hạ tầng số và dữ liệu dùng chung chưa thật sự đồng bộ. Một số hệ thống dịch vụ công, cơ sở dữ liệu và phần mềm chuyên ngành còn xảy ra tình trạng quá tải, chậm kết nối, ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết hồ sơ và làm tăng khối lượng xử lý thủ công của cán bộ cơ sở.
Cơ chế phân cấp nguồn lực và tài chính chưa tương xứng với thẩm quyền được giao. Trong một số tình huống phát sinh tại cơ sở, chính quyền phường vẫn phải chờ ý kiến hoặc quy trình cấp kinh phí từ cấp trên, làm giảm tính chủ động và khả năng phản ứng nhanh trong giải quyết các vấn đề của người dân.
Để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp thực sự trở thành động lực nâng cao hiệu lực quản trị và chất lượng phục vụ nhân dân; từ kinh nghiệm 1 năm triển khai tại phường Thủ Đức, đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm sau:
Thứ nhất, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế gắn với đặc thù đô thị. Cần sớm cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương, nhất là tinh thần Nghị quyết số 09-NQ/TW, ngày 19-5-2026, của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới.
Thứ hai, cơ cấu tổ chức bộ máy theo vị trí việc làm gắn với quy mô dịch vụ. Việc xác định biên chế cần căn cứ vào quy mô dân số, khối lượng công việc và đặc thù phát triển của từng địa phương, thay vì áp dụng một khuôn mẫu chung.
Tiếp tục bổ sung biên chế đối với các lĩnh vực có áp lực lớn như đất đai, xây dựng, chuyển đổi số, khoa học và công nghệ; cho phép cơ sở chủ động sử dụng chuyên gia ở những lĩnh vực chuyên môn sâu.
Thứ ba, hoàn thiện hạ tầng khoa học - công nghệ. Xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung đồng bộ, giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện, nhanh chóng và minh bạch.
Thứ tư, trao quyền tự chủ tài chính linh hoạt cho chính quyền cơ sở. Cần nghiên cứu cơ chế cho phép phường, xã được chủ động sử dụng một phần nguồn thu hợp pháp để hình thành quỹ “dự phòng đặc thù”, phục vụ xử lý kịp thời các vấn đề dân sinh, hạ tầng và tình huống phát sinh, nâng cao năng lực phản ứng của chính quyền cơ sở./.