Chuyện cảm động giữa đống đổ nát sau trận động đất ở Nhật Bản

Khi mặt đất rung chuyển

Khoảng 16h27 ngày 28-7-2026, một trận động đất mạnh 7,1 độ richter xảy ra tại tỉnh Kumamoto, trên đảo Kyushu, miền Nam Nhật Bản. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản ghi nhận rung chấn đạt cấp 7 trên thang đo cường độ địa chấn của nước này tại khu vực bị ảnh hưởng nặng.

Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều căn nhà bị sập, đường sá hư hỏng, điện và nước bị gián đoạn. Các đội cứu hộ lập tức được triển khai trong khi những dư chấn tiếp tục xuất hiện, khiến việc tiếp cận các công trình bị sập trở nên nguy hiểm.

Tại thành phố Yatsushiro - một trong những khu vực chịu ảnh hưởng - sự hỗn loạn sau trận động đất đã mở đầu cho một câu chuyện mà sau đó được truyền thông Nhật Bản chú ý.

Trên đường trở về nơi ở sau động đất, 5 lao động người Việt phát hiện căn nhà của một cụ bà hàng xóm đã đổ sập. Cụ bà sống một mình và đã gần 90 tuổi. Họ lập tức nghĩ đến khả năng cụ vẫn còn ở bên trong.

Không có đội cứu hộ chuyên nghiệp ở ngay trước mặt. Không có thiết bị cứu nạn chuyên dụng. Nhưng cả 5 người vẫn tiến về phía đống đổ nát. Theo lời kể của anh Lê Huy Tuấn - 1 trong 5 người tham gia cứu hộ - khi nhìn thấy căn nhà sập, cả nhóm gần như không cần bàn bạc. Họ cùng lao vào khu vực đổ nát để tìm cụ bà.

Ban đầu, những người trẻ dùng chính đôi tay để dỡ từng viên ngói, mảnh gạch và thanh gỗ. Nhưng đống đổ nát quá lớn. Họ tiếp tục tìm kiếm cưa và những dụng cụ có thể sử dụng để cắt, phá các vật cản. Công việc diễn ra trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm.

Một phần căn nhà vẫn có nguy cơ tiếp tục sụp xuống, trong khi các dư chấn chưa chấm dứt. Chỉ một chuyển động sai cũng có thể khiến những người đang cứu hộ trở thành nạn nhân tiếp theo.

Thế nhưng, theo lời kể của Tuấn, điều họ nghĩ đến lúc ấy không phải là sự an toàn của chính mình. Họ chỉ muốn đưa cụ bà ra ngoài càng sớm càng tốt.

Tại hiện trường cũng có người Nhật đến hỗ trợ, nhưng nhiều người trong số họ là người cao tuổi. Vì vậy, nhóm 5 lao động trẻ người Việt đã trở thành lực lượng chính trong việc đào bới và tiếp cận nạn nhân.

Cuối cùng, với sự phối hợp của người dân địa phương, cụ bà được đưa ra khỏi đống đổ nát an toàn. Khoảnh khắc ấy có lẽ không giống một cảnh tượng thường thấy trong những chiến dịch cứu hộ chuyên nghiệp.

Không có những chiếc xe cứu thương hiện đại hay những bộ thiết bị chuyên dụng. Chỉ có những người hàng xóm, những người lao động trẻ và một cụ bà đang chờ được đưa ra khỏi căn nhà đã không còn nguyên vẹn.

Nhưng chính sự giản dị ấy lại khiến câu chuyện trở nên đặc biệt. Báo Mainichi Shimbun sau đó đưa tin về 5 người Việt đã tham gia cứu cụ bà tại Yatsushiro, cho thấy câu chuyện nhanh chóng được truyền thông Nhật Bản chú ý.

Một trận động đất, nhiều cuộc chạy đua với thời gian

Câu chuyện ở Yatsushiro chỉ là một trong rất nhiều cuộc chạy đua với thời gian diễn ra trên khắp Kumamoto sau trận động đất. Tại thị trấn Kashima, một vụ nổ xảy ra tại trung tâm thương mại Aeon Mall sau động đất khiến một phần tầng 2 và các bức tường bị sập.

Khoảng 3.000 người mua sắm đã được sơ tán ra bãi đỗ xe, nhưng một số nhân viên vẫn còn ở bên trong. Sau nhiều ngày tìm kiếm, lực lượng cứu hộ xác định 12 người bị mắc kẹt tại khu vực này; 5 người được cứu sống và 7 người được tìm thấy đã tử vong. Theo AP, vụ nổ có thể liên quan đến rò rỉ khí gas.

Ở thành phố Yatsushiro, một vụ sập ống khói tại Nhà máy Nippon Paper Industries cũng khiến 11 nhân viên mắc kẹt. Chín người sau đó được xác nhận đã tử vong và 2 người được cứu. Những con số ấy cho thấy vì sao hành động của 5 lao động Việt Nam tại Yatsushiro lại đặc biệt.

Trong một thảm họa mà mỗi phút đều có thể quyết định sự sống còn, họ đã không chờ đợi một lực lượng chuyên nghiệp xuất hiện trước khi hành động. Điều đáng chú ý hơn cả trong câu chuyện của 5 người Việt là mối quan hệ giữa họ và cụ bà. Họ không phải người thân. Họ chỉ là những người hàng xóm sống gần nhau tại một thành phố mà chính họ cũng là những người xa quê đang làm việc.

Nhưng trong khoảnh khắc căn nhà đổ xuống, khoảng cách ấy dường như biến mất. Với họ, đó đơn giản là một người hàng xóm lớn tuổi đang có thể mắc kẹt dưới đống đổ nát. Và nếu người ấy còn sống, thì phải bằng mọi giá tìm cách cứu giúp.

Câu chuyện ấy cũng cho thấy một mặt khác của cộng đồng người Việt tại Nhật Bản - những người thường được nhắc đến trong các câu chuyện về lao động, học tập và cuộc sống xa quê, nhưng trong thời khắc khẩn cấp cũng là một phần của cộng đồng địa phương.

Ngày 29-7, chỉ một ngày sau trận động đất, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Fukuoka cùng các hội, nhóm thiện nguyện đã tổ chức phân phát hàng cứu trợ tại 5 địa điểm tập trung đông người Việt trong vùng bị ảnh hưởng. Khi đó, nhiều lao động Việt Nam vẫn cần nước uống và thực phẩm, trong khi hàng trăm điểm sơ tán được mở trên toàn tỉnh.

Sau đống đổ nát vẫn còn những câu chuyện về tình người

Những ngày sau động đất, cuộc sống của người dân Kumamoto tiếp tục đối mặt với một thử thách khác: cái nóng. Đến cuối tuần, nhiệt độ tại thành phố Kumamoto lên tới 36,6°C. Hàng nghìn người vẫn phải ở trong các trung tâm sơ tán đông đúc hoặc ngủ trong ô tô, trong khi gần 47.000 hộ gia đình vẫn chưa có nước sạch.

AP đưa tin một phụ nữ ở độ tuổi 70 được phát hiện tử vong trong một chiếc ô tô sau khi có dấu hiệu sốc nhiệt. Chiếc xe đã hết nhiên liệu, khiến người phụ nữ không thể sử dụng điều hòa trong thời tiết khắc nghiệt. Cái chết này khiến chính quyền địa phương cảnh báo những người đang trú trong xe cần đặc biệt chú ý đến nhiệt độ và tình trạng mất nước.

Giữa những khó khăn đó, vẫn có những câu chuyện nhỏ khiến người ta cảm thấy ấm lòng. Ngày 31-7, tại thành phố Kumamoto, phóng viên Reuters gặp Tomoko Takaoka - một nữ công nhân 31 tuổi phải rời nhà sau động đất cùng 2 chú chó của mình.

Khi đến một điểm sơ tán, cô được thông báo vật nuôi không được phép vào. Takaoka không muốn bỏ lại 2 chú chó Ku và Sheri. Cô quyết định ngủ trong ô tô cùng chúng trong đêm đầu tiên nóng bức, trước khi tìm thấy một nơi trú ẩn đặc biệt dành cho người và vật nuôi tại một bệnh viện thú y.

Cơ sở này đã chuyển các phòng học của trường đào tạo điều dưỡng thú y thành nơi ở tạm thời cho người sơ tán và thú cưng. Khi phóng viên Reuters đến, họ ghi nhận 26 người cùng vật nuôi đang trú tại đây. “Chúng giống như gia đình của tôi”, Takaoka nói với Reuters.

Một cụ bà được kéo ra khỏi căn nhà sập. Một người phụ nữ cố giữ 2 chú chó bên mình giữa thành phố tan hoang. Những người cứu hộ tiếp tục tìm kiếm dưới các công trình đổ nát. Những người xa lạ chia sẻ với nhau từng chai nước, phần thức ăn và một chỗ trú.

Trong một thảm họa, những câu chuyện ấy có thể nhỏ bé so với những con số về người chết và thiệt hại vật chất. Nhưng chính chúng lại là thứ khiến một thành phố bị tàn phá không hoàn toàn chìm trong tuyệt vọng.

Có những người trở về từ đống đổ nát, và có những người mãi mãi không trở về

Nhưng trong khi có những người được đưa ra khỏi đống đổ nát, cũng có những gia đình mãi mãi không còn cơ hội chờ người thân trở về. Nếu câu chuyện về 5 người Việt trẻ lao vào đống đổ nát để cứu một cụ bà gần 90 tuổi là hình ảnh của sự sống được níu giữ, thì ở một góc khác của Kumamoto, một gia đình Việt Nam lại phải đối diện với điều ngược lại: sự sống của một người cha trẻ đã dừng lại chỉ trong vài phút rung chuyển.

Hai câu chuyện xảy ra trong cùng một trận động đất. Một bên là bàn tay của những người xa lạ đưa một cụ bà ra khỏi căn nhà đổ nát. Một bên là người vợ trẻ ở Việt Nam không còn cơ hội nhìn thấy chồng trở về. Và giữa 2 câu chuyện ấy là những con người bình thường, những người lao động Việt Nam đang sống và làm việc cách quê nhà hàng nghìn cây số.

Tối 27-7, một ngày trước trận động đất, Vũ Thị Thúy có một cuộc gọi video với chồng, anh Trần Văn Sơn - một công nhân người Việt đang làm việc tại Kumamoto. Đó là một cuộc gọi mà có lẽ khi bắt đầu, cả hai đều nghĩ nó giống như hàng trăm cuộc gọi trước đó.

Một người chồng ở Nhật Bản, một người vợ ở Việt Nam, một đứa con nhỏ đang ở kế bên mẹ. Nhưng có một điều khác thường xảy ra trong cuộc gọi ấy. Theo lời kể của chị Vũ Thị Thúy với báo chí Việt Nam, được Reuters dẫn lại, cậu con trai 7 tháng tuổi vốn thường không chú ý nhiều đến hình ảnh cha qua màn hình điện thoại, nhưng đêm đó lại đặc biệt chăm chú nhìn cha.

Hai cha con cứ nhìn nhau qua màn hình. Đến hơn 23h, Thúy nói với chồng rằng hãy kết thúc cuộc gọi để anh nghỉ ngơi vì hôm sau còn phải đi làm. Không ai biết đó sẽ là lần cuối cùng họ nhìn thấy nhau.

Khoảng 16h27 ngày 28-7, trận động đất mạnh 7,1 độ richter làm rung chuyển tỉnh Kumamoto. Chỉ vài phút sau, cuộc sống của hàng chục nghìn người thay đổi hoàn toàn. Đối với gia đình Sơn, đó là thời điểm một cuộc gọi video bình thường biến thành ký ức cuối cùng.

Ngày 29-7, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Fukuoka xác nhận anh Trần Văn Sơn, sinh năm 2002, đã thiệt mạng trong trận động đất tại Kumamoto. Thi thể anh được cảnh sát địa phương tiếp nhận trong lúc lực lượng chức năng vẫn đang phải căng mình cho công tác cứu hộ và xác định nguyên nhân tử vong.

Reuters đưa tin ngày 30-7 rằng Sơn là một trong những nạn nhân của trận động đất, để lại vợ và con trai 7 tháng tuổi. Anh mới kết hôn. Đứa con còn quá nhỏ để hiểu rằng người cha trên màn hình điện thoại đêm hôm trước sẽ không bao giờ xuất hiện trở lại.

Ở cách Kumamoto hàng nghìn cây số, nỗi đau của một gia đình diễn ra trong một không gian hoàn toàn khác. Không có tiếng còi cứu hộ. Không có những căn nhà đổ nát trước mắt. Chỉ có một người phụ nữ trẻ phải đối diện với sự thật rằng chồng mình sẽ không trở về.

Với gia đình Sơn, mất mát ấy không thể đo bằng số căn nhà bị sập hay những con số thiệt hại. Đó là một chiếc ghế trống, một cuộc gọi sẽ không bao giờ được bắt máy và một đứa trẻ lớn lên mà thiếu đi người cha. Và một người vợ phải học cách tiếp tục cuộc sống từ ngày hôm đó.

Câu chuyện không cần thêm những lời mô tả bi thương. Chỉ riêng chi tiết đứa trẻ hôm đó bất ngờ muốn nhìn cha lâu hơn bình thường cũng đủ khiến người đọc cảm nhận được sự mong manh của một khoảnh khắc mà khi ấy không ai biết là lần cuối.

Khi mặt đất rung chuyển, tình người không sụp đổ

Một trận động đất có thể phá hủy một căn nhà trong vài giây. Nhưng những gì xảy ra sau đó lại phụ thuộc vào con người. Có người chạy khỏi một tòa nhà đang rung chuyển. Có người quay lại để tìm người khác. Có người mất đi người thân. Có người cố gắng cứu một người xa lạ.

Có người không muốn bỏ lại thú cưng của mình. Và có những người ở cách xa hàng nghìn cây số, vẫn cố tìm cách gửi nước, gửi thức ăn và tìm kiếm đồng hương đang mắc kẹt giữa vùng thiên tai.

Đó là lý do câu chuyện về 5 người Việt cứu cụ bà gần 90 tuổi trở nên đáng nhớ. Không phải bởi họ là những “người hùng” theo nghĩa lớn lao. Mà bởi trong một khoảnh khắc rất ngắn, khi bản năng đầu tiên của con người có thể là chạy khỏi nơi nguy hiểm, họ đã chọn quay lại.

Họ không biết mình sẽ phải đào bới bao lâu. Không biết căn nhà có tiếp tục sập hay không. Không biết phía dưới lớp gạch đá kia còn có người sống hay không. Nhưng họ vẫn đào. Và cuối cùng, một cụ bà đã được đưa ra khỏi đống đổ nát.

Ở một nơi khác của Kumamoto, một người đàn ông Việt Nam đã không thể trở về. Hai câu chuyện cùng tồn tại trong một trận động đất. Một câu chuyện bắt đầu bằng sự mất mát. Một câu chuyện được nhớ đến bởi sự sống được cứu.

Nhưng cả hai đều nhắc chúng ta về một điều rất giản dị: trong những thời khắc khắc nghiệt nhất, thứ con người có thể trao cho nhau đôi khi không phải là điều gì lớn lao, mà chỉ là một bàn tay đưa ra đúng lúc. Và có lẽ, giữa những đống đổ nát của Kumamoto, đó mới là thứ khó bị phá hủy nhất./.

Nguyễn Trí Dũng