Chính trị - Thời sự

Xây dựng chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số: Những vấn đề lý luận và định hướng từ Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

TS Nguyễn Tri Thức, Tạp chí Cộng sản 02/06/2026 13:50

cong-tac-tu-tuong-cover.jpg

TS Nguyễn Tri Thức, Tạp chí Cộng sản

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang làm biến đổi sâu sắc mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là không gian thông tin và truyền thông, công tác tư tưởng đứng trước yêu cầu mới. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã đặt ra yêu cầu nghiên cứu xây dựng chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số(1), nhằm bảo đảm giữ vững vai trò định hướng nhận thức xã hội, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện mới.

Trong điều kiện chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công tác tư tưởng đứng trước cả thời cơ và thách thức đan xen. Một mặt, chuyển đổi số giúp mở rộng khả năng lan tỏa thông tin chính thống, tăng cường tương tác giữa Đảng với nhân dân; mặt khác, làm gia tăng nguy cơ nhiễu loạn thông tin, sự tác động đa chiều đến nhận thức, niềm tin xã hội.

Vì vậy, việc xây dựng chiến lược công tác tư tưởng phù hợp với bối cảnh mới trở thành yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa nền tảng trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố sự thống nhất trong Đảng và sự đồng thuận xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

a07.jpg
Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, không gian mạng hiện nay đang trở thành một trận địa tư tưởng chính với nhiều vấn đề phức tạp, nhiều chiều - trong buổi làm việc với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tại Hà Nội, ngày 11-6-2025_Ảnh: TTXVN

Chúng ta cũng cần đánh giá các trang mạng của Đảng, lượng truy cập thông tin thế nào. Đánh giá trang mạng xã hội nước ngoài như Facebook, Zalo, Instagram… người ta đang nắm rất rõ người Việt Nam đang suy nghĩ những gì, tình hình tư tưởng, xu hướng chính trị từng cá nhân… Công nghệ phát triển, chúng ta phải làm gì để đánh giá kỹ được vấn đề này.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu trong buổi làm việc với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, ngày 11-6-2025

tx-1.jpg

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, không gian mạng đã và đang trở thành một “mặt trận tư tưởng mới”, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự ổn định chính trị - xã hội và sự vững chắc của nền tảng tư tưởng của Đảng.

Nếu trước đây, công tác tư tưởng chủ yếu được triển khai thông qua các kênh truyền thống với mức độ kiểm soát tương đối ổn định, thì ngày nay, sự phát triển bùng nổ của internet, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI) đã làm thay đổi căn bản cấu trúc không gian thông tin(2).

Thông tin không còn vận động theo chiều dọc, từ trung tâm đến ngoại vi, mà lan tỏa đa hướng, phi tập trung, với tốc độ gần như tức thời. Chính sự thay đổi nhanh chóng, sâu rộng này đã đặt công tác tư tưởng trước yêu cầu mới, đòi hỏi có cách tiếp cận mang tính chiến lược, toàn diện và hiện đại hơn.

a02.jpg
Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các đại biểu khai trương Trung tâm Dữ liệu quốc gia số 1 và công bố vận hành chính thức Hệ thống Cơ sở dữ liệu của Trung tâm Dữ liệu quốc gia tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), ngày 18-8-2025_Ảnh: TTXVN

Một thực tế không thể phủ nhận là trong môi trường số, việc phân định thông tin đúng và sai, thông tin chính thống và phi chính thống, thông tin thật và giả ngày càng trở nên không dễ nhận biết.

Sự phát triển của nền tảng ứng dụng công nghệ, nhất là AI, cho phép bất kỳ cá nhân nào cũng có thể tạo lập, chia sẻ và lan truyền thông tin đến cộng đồng rộng lớn mà không cần qua cơ chế kiểm chứng truyền thống. Điều này tạo ra hệ sinh thái thông tin đa dạng, phong phú, đồng thời cũng tiềm ẩn nguy cơ cao về nhiễu loạn thông tin.

Nội dung sai lệch, bịa tạc, thậm chí mang động cơ chính trị, chống phá có thể được “ngụy trang” dưới hình thức hấp dẫn, dễ tiếp cận, cài cắm, trộn lẫn thông tin có thật ở mức độ hạn chế với thông tin sai lệch, thông tin tạo dựng theo ý đồ xấu khiến việc nhận diện đúng - sai trở nên khó khăn hơn đối với một bộ phận không nhỏ người tiếp nhận.

Đáng chú ý, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị đã nhanh chóng lợi dụng sự tiến bộ của khoa học, công nghệ để phát tán, cài cắm, xuyên tạc, sử dụng không gian mạng như một phương thức thường xuyên để triển khai ngày càng quyết liệt hoạt động chống phá.

Thủ đoạn của chúng ngày càng tinh vi, từ việc tạo lập trang thông tin giả mạo, lợi dụng uy tín của cơ quan, tổ chức chính thống để thu hút người theo dõi, đến việc từng bước cài cắm nội dung sai lệch, xuyên tạc nhằm gây hoang mang, hòng làm suy giảm niềm tin của nhân dân.

Nội dung này thường đánh vào vấn đề nhạy cảm, dễ gây tranh luận, từ đó kích thích tâm lý đám đông và lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội(3).

Không chỉ dừng lại ở việc bóp méo thông tin, hoạt động chống phá còn tập trung vào việc phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng, công kích đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phủ nhận những thành tựu to lớn trên tất cả lĩnh vực mà đất nước ta đã đạt được, nhất là trong 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới.

Một số đối tượng còn lợi dụng không gian mạng để bôi nhọ lãnh đạo, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kích động gây mất an ninh, trật tự, gây mất ổn định xã hội, thậm chí tạo dựng “diễn đàn ảo” nhằm hướng lái dư luận theo hướng tiêu cực.

Những biểu hiện này cho thấy cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng trong thời đại số không chỉ phức tạp hơn, mà còn mang tính trực diện, thường xuyên và không có ranh giới rõ ràng.

Trong bối cảnh đó, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn là nhiệm vụ mang tính chất “ứng phó”, mà trở thành yêu cầu mang tính chiến lược, lâu dài và cấp bách. Thực tiễn đã chứng minh rằng, khi công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng được triển khai vững chắc, niềm tin chính trị được củng cố, xã hội sẽ ổn định, phát triển bền vững.

Đây không chỉ là bài học từ thực tiễn trong nước, mà còn là kinh nghiệm sâu sắc từ lịch sử của nhiều quốc gia trên thế giới, nhất là từ các cuộc “cách mạng màu” diễn ra đầu thế kỷ XXI đến nay.

a01.jpg
Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham quan Trưng bày ảnh “Dưới cờ Đảng - Đất nước tiến vào Kỷ nguyên mới” tại Lễ khai trương Trung tâm Báo chí Đại hội XIV của Đảng, ngày 14-1-2026_Ảnh: TTXVN

Nhận thức rõ điều đó, Đảng ta đã sớm xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Các văn kiện quan trọng, như Nghị quyết số 35-NQ/TW, ngày 22-10-2018, của Bộ Chính trị, về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, đã đặt nền móng cho việc đổi mới công tác tư tưởng trong bối cảnh mới hướng vào nâng cao nhận thức chính trị, tăng cường đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Đại hội XIII và Đại hội XIV của Đảng tiếp tục bám sát tinh thần, khẳng định và phát triển quan điểm này, đồng thời đặt ra yêu cầu nghiên cứu, xây dựng chiến lược công tác tư tưởng phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu: “Quản lý có hiệu quả an ninh mạng; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, cơ hội chính trị”(4); đặc biệt, nghiên cứu xây dựng chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số cho thấy Đảng ta nhận thức sâu sắc vai trò, tầm quan trọng của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và tính phức tạp, đòi hỏi mới của công tác này trong bối cảnh mới.

Song song với đó, hệ thống pháp luật của Nhà nước cũng từng bước được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý cho việc quản lý, định hướng thông tin trên không gian mạng. Quy định về an ninh mạng, quản lý thông tin, truyền thông, chuyển đổi số quốc gia,... không chỉ góp phần bảo vệ an ninh, an toàn môi trường mạng, ngăn ngừa nguy cơ vi phạm, mà còn tạo điều kiện để phát triển hạ tầng số, nâng cao năng lực quản trị thông tin và định hướng dư luận xã hội.

Tuy nhiên, trong điều kiện công nghệ phát triển nhanh chóng, pháp luật là cần thiết, nhưng vẫn chưa đủ, đòi hỏi có giải pháp tổng thể, kết hợp giữa công nghệ, tổ chức và con người.

Chính từ yêu cầu đó, việc xây dựng một hệ sinh thái số trong triển khai công tác tư tưởng được Đại hội XIV đặt ra như một hướng đi mang tính đột phá.

Đây không chỉ là việc ứng dụng công nghệ vào công tác tuyên truyền, mà là xây dựng một cấu trúc vận hành tổng thể, trong đó các thực thể, công cụ và cơ chế phối hợp được tổ chức đồng bộ, nhằm chủ động nắm bắt, phân tích, định hướng và dẫn dắt thông tin trên các nền tảng khác nhau, đặc biệt là nền tảng số phổ biến, như Facebook, YouTube, TikTok, Instagram, Zalo, X...

Hệ sinh thái này phải đủ mạnh để không chỉ “phản ứng” với luồng thông tin tiêu cực, mà còn góp phần định hướng, tạo ra dòng chảy thông tin tích cực, chủ đạo, có sức lan tỏa rộng rãi trong xã hội.

a06.jpg

Yêu cầu đổi mới việc triển khai công tác tư tưởng trong thời đại số, vì vậy không chỉ xuất phát từ áp lực bên ngoài, mà còn từ chính yêu cầu khắc phục hạn chế nội tại.

Thực tế cho thấy, có nơi, có lúc việc triển khai công tác tư tưởng vẫn còn nặng về truyền đạt một chiều, thiếu tính tương tác, chưa theo kịp nhu cầu và thói quen tiếp nhận thông tin của xã hội, đặc biệt là lớp người trẻ.

Phương thức tuyên truyền đôi khi còn thiếu linh hoạt, thiếu minh chứng từ thực tiễn, chưa thật sự gắn kết chặt chẽ với việc giải quyết vấn đề thiết thân hằng ngày của người dân. Điều này làm giảm sức hấp dẫn và hiệu quả của công tác tư tưởng trong môi trường cạnh tranh thông tin ngày càng gay gắt.

Bên cạnh đó, sự thay đổi trong tâm lý xã hội cũng đặt ra thách thức mới. Trong môi trường số, việc thể hiện các xu hướng mang tính cá nhân, chia sẻ thông tin khiến người dân, đặc biệt là lớp người trẻ, có xu hướng tiếp cận thông tin theo cách riêng trên những nền tảng khác nhau, không theo hệ thống.

Họ dễ bị thu hút bởi nội dung mới lạ, cảm xúc mạnh, nhưng lại chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng phân tích, đánh giá, thẩm định thông tin. Điều này đòi hỏi thay đổi cách thức tiếp cận đối với việc triển khai công tác tư tưởng, từ “truyền đạt” sang “đối thoại”, “thuyết phục”, từ “một chiều” sang “đa chiều có định hướng”.

Một vấn đề đáng quan tâm khác là tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận cán bộ, đảng viên. Những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, “nhạt Đảng, khô Đoàn, rời xa chính trị” không chỉ làm suy giảm uy tín của Đảng, mà còn tạo ra “kẽ hở” để các thế lực thù địch lợi dụng, khoét sâu, gây tác động tiêu cực đến xã hội.

Điều này cho thấy, công tác tư tưởng không chỉ hướng ra bên ngoài, mà trước hết phải làm tốt trong nội bộ, xây dựng “sức đề kháng” từ bên trong.

Từ phân tích trên có thể thấy, đổi mới việc triển khai công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà còn là yêu cầu mang tính quy luật đối với sự phát triển bền vững của Đảng và đất nước.

Không gian mạng, nền tảng số đã trở thành “mặt trận mới”, nơi diễn ra cuộc đấu tranh tư tưởng với đặc điểm hoàn toàn khác biệt so với trước đây.

Để giữ vững trận địa này, không thể chỉ dựa vào phương thức truyền thống, mà cần một chiến lược tổng thể, trong đó xây dựng hệ sinh thái số đóng vai trò như một “bức tường sắt” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

a05.jpg
Học sinh tham quan gian hàng sách điện tử trong lễ phát động Ngày sách và Văn hóa đọc lần thứ 4 năm 2025 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Tĩnh tổ chức, ngày 19-4-2025_Ảnh: skhcn.hatinh.gov.vn

Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc triển khai công tác tư tưởng đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. Không gian mạng vừa là thách thức, vừa là cơ hội.

Nếu biết tận dụng và làm chủ thì sẽ là công cụ hiệu quả để lan tỏa giá trị tích cực, củng cố niềm tin xã hội và thúc đẩy phát triển. Ngược lại, nếu chậm đổi mới, thiếu chủ động, thì nguy cơ mất thế chủ động trên “mặt trận tư tưởng” là hoàn toàn có thể xảy ra.

Vì vậy, xây dựng một chiến lược công tác tư tưởng gắn với hệ sinh thái số không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là nhiệm vụ lâu dài, có ý nghĩa quyết định đối với sự vững mạnh của Đảng và tương lai phát triển của đất nước.

tx-2(1).jpg

Bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số, việc triển khai công tác tư tưởng của Đảng không chỉ đứng trước thách thức chưa từng có về không gian, tốc độ và tính phức tạp của thông tin, mà còn đối diện với yêu cầu tự đổi mới sâu sắc để giữ vững vai trò “đi trước, mở đường” trong đời sống chính trị - xã hội.

Thực tiễn 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới cho thấy, sức mạnh của Đảng không chỉ nằm ở đường lối đúng đắn, mà còn ở khả năng tổ chức thực hiện hiệu quả, trong đó công tác tư tưởng đóng vai trò dẫn dắt, mở đường, kết nối giữa lý luận với thực tiễn, giữa “ý Đảng” và “lòng dân”.

Trong bối cảnh mới, việc đổi mới phương thức triển khai công tác tư tưởng không còn là lựa chọn, mà là điều kiện tiên quyết để bảo đảm năng lực cầm quyền, sức chiến đấu và tính chính danh của Đảng trong môi trường số hóa toàn diện.

Cần nhận thức rõ rằng, chuyển đổi số đã làm biến đổi căn bản cấu trúc của không gian tư tưởng. Nếu trước đây, công tác tư tưởng chủ yếu diễn ra trong không gian vật lý với các thiết chế truyền thông truyền thống, thì nay không gian mạng đã trở thành “trận địa chính” với đặc trưng mở, phi biên giới, đa hướng và tương tác liên tục.

Điều này đồng nghĩa với việc quyền lực thông tin không còn mang tính độc quyền, mà phân tán mạnh mẽ, tạo điều kiện cho nhiều luồng quan điểm khác nhau cùng tồn tại, cạnh tranh, thậm chí đối kháng.

Trong môi trường đó, nếu không có phương thức lãnh đạo phù hợp, công tác tư tưởng rất dễ rơi vào tình trạng bị động, chậm nhịp, thậm chí đánh mất vai trò định hướng hết sức quan trọng.

Một trong những hạn chế nổi lên hiện nay là sự chậm đổi mới về tư duy và phương thức tổ chức công tác tư tưởng ở một số cấp ủy, tổ chức đảng.

Việc duy trì cách tiếp cận thiếu tương tác, thiếu cá thể hóa nội dung, chưa tận dụng hiệu quả nền tảng số đã làm giảm sức hấp dẫn và hiệu quả lan tỏa, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ - nhóm đối tượng chịu tác động mạnh mẽ nhất của môi trường số và cũng là đối tượng mà các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị thường xuyên nhắm đến.

Đồng thời, việc chưa gắn kết chặt chẽ, kịp thời giữa công tác tư tưởng với giải quyết vấn đề thực tiễn của đời sống xã hội cũng làm suy giảm tính thuyết phục, khiến thông tin chính thống khó cạnh tranh với thông tin phi chính thống.

Từ thực tiễn đó, yêu cầu đặt ra là xây dựng một hệ giải pháp đồng bộ, mang tính chiến lược nhằm đổi mới toàn diện phương thức triển khai công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số; cụ thể là:

Thứ nhất, công tác tư tưởng phải được tiến hành chủ động, tích cực, thường xuyên, sát thực tiễn. Việc triển khai công tác tư tưởng cần theo hướng người dân là trung tâm, lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo.

Công tác tư tưởng không thể chỉ dừng lại ở việc truyền đạt chủ trương, đường lối, chính sách, mà phải hướng tới việc tạo ra sự đồng thuận xã hội trên cơ sở hiểu biết, chia sẻ và tin tưởng.

Điều này đòi hỏi chuyển từ tư duy “cung cấp thông tin” sang tư duy chủ động “quản trị thông tin”, củng cố và tăng cường niềm tin của nhân dân, trong đó việc nắm bắt, phân tích và dự báo dư luận xã hội trở thành một chức năng cốt lõi.

Cấp ủy cần chủ động xây dựng cơ chế lắng nghe, đối thoại thường xuyên với người dân, đặc biệt là trên không gian mạng, để kịp thời giải đáp vấn đề bức xúc, qua đó củng cố niềm tin và sự gắn bó giữa Đảng với nhân dân.

Thứ hai, phát triển hệ sinh thái truyền thông số đồng bộ, hiện đại, có khả năng cạnh tranh và dẫn dắt, định hướng dư luận xã hội. Đây là một trong những giải pháp mang tính đột phá.

Hệ sinh thái này cần bao gồm các nền tảng truyền thông chính thống đa dạng, từ báo chí điện tử, mạng xã hội, nền tảng video, podcast đến ứng dụng di động, được vận hành theo nguyên tắc nhanh chóng - phù hợp - chính xác - hấp dẫn - định hướng.

Nội dung truyền thông cần được thiết kế theo từng nhóm đối tượng, sử dụng ngôn ngữ gần gũi, hình thức sinh động, tận dụng tối đa công nghệ mới, như AI, dữ liệu lớn để cá thể hóa thông điệp, phù hợp với từng nền tảng truyền thông cũng như đối tượng công chúng.

Đồng thời, cần xây dựng lực lượng “người ảnh hưởng tích cực” trên không gian mạng, có uy tín, có khả năng lan tỏa thông điệp chính thống một cách tự nhiên, thuyết phục.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ trong triển khai công tác tư tưởng, chuyển từ phương thức “kinh nghiệm” sang “dựa trên dữ liệu”.

Việc xây dựng hệ thống dữ liệu lớn về dư luận xã hội, tích hợp từ nhiều nguồn khác nhau, kết hợp với công cụ phân tích thông minh sẽ giúp cơ quan chức năng nắm bắt kịp thời diễn biến tư tưởng, phát hiện sớm nguy cơ, từ đó có giải pháp xử lý phù hợp, hiệu quả.

Đây là bước chuyển quan trọng từ bị động sang chủ động, từ xử lý tình huống sang quản trị chiến lược. Đồng thời, việc ứng dụng AI trong phân tích xu hướng, dự báo tâm trạng xã hội, phát hiện thông tin xấu độc cũng sẽ nâng cao hiệu quả đấu tranh trên mặt trận tư tưởng.

Thứ tư, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng ngang tầm yêu cầu của nhiệm vụ trong bối cảnh chuyển đổi số. Đây là yếu tố then chốt quyết định thành công của mọi giải pháp.

Đội ngũ này không chỉ cần vững vàng về bản lĩnh chính trị, mà còn phải có tư duy số, kỹ năng số, khả năng làm việc trong môi trường truyền thông đa nền tảng. Cần có chiến lược đào tạo, bồi dưỡng bài bản, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, giữa kiến thức chính trị với kỹ năng truyền thông hiện đại.

Đồng thời, cần có cơ chế thu hút nhân tài, đặc biệt là chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ, truyền thông, dữ liệu tham gia vào việc triển khai công tác tư tưởng, tạo nên sự kết hợp giữa “chính trị” và “công nghệ” trong một chỉnh thể thống nhất.

a03.jpg
Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia tổ chức Tọa đàm: “Bảo vệ dữ liệu cá nhân - quyền và trách nhiệm” - sự kiện truyền thông chuyên sâu trước thời điểm Luật Bảo vệ dữ liệu có hiệu lực từ ngày 1-1-2026_Ảnh: VGP

Thứ năm, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các lực lượng trong hệ thống chính trị, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và hiệu quả. Công tác tư tưởng không phải là nhiệm vụ riêng của một cơ quan, mà là trách nhiệm chung của toàn hệ thống chính trị.

Do đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan đảng, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan báo chí - truyền thông, lực lượng văn hóa - văn nghệ,... trong việc triển khai công tác tư tưởng trên không gian số. Sự phối hợp này phải dựa trên nguyên tắc rõ trách nhiệm, rõ quy trình, rõ mục tiêu, tránh chồng chéo, phân tán nguồn lực.

Thứ sáu, gắn chặt công tác tư tưởng với việc giải quyết vấn đề thực tiễn, nâng cao đời sống nhân dân. Đây là bài học lớn được rút ra từ 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới. Công tác tư tưởng chỉ thực sự có sức thuyết phục khi gắn liền với chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội.

Do đó, cần bảo đảm sự thống nhất giữa “nói” và “làm”, giữa tuyên truyền và hành động. Mọi chủ trương, chính sách cần được triển khai hiệu quả, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho niềm tin xã hội.

Trong môi trường số, việc minh bạch thông tin, công khai kết quả thực hiện, phản hồi kịp thời ý kiến của người dân cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao uy tín của Đảng và Nhà nước.

Thứ bảy, chủ động đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng theo hướng bài bản, chuyên nghiệp và thuyết phục. Cần kết hợp hài hòa giữa “xây” và “chống”, trong đó “xây” là cơ bản, lâu dài, “chống” từ gốc rễ, bằng lý luận xác đáng, thuyết phục.

Việc cung cấp thông tin chính thống kịp thời, đầy đủ, dễ hiểu sẽ giúp “phủ xanh” không gian mạng, hạn chế đất sống của thông tin xấu, độc.

Đồng thời, cần xây dựng lực lượng chuyên trách có trình độ cao, có khả năng phân tích, phản biện sắc bén, sử dụng linh hoạt hình thức truyền thông để đấu tranh hiệu quả với các quan điểm sai trái, thù địch.

Thứ tám, đổi mới nội dung triển khai công tác tư tưởng theo hướng gắn với xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và con người Việt Nam trong thời kỳ mới.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số, việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện trở thành một trong những yêu cầu cấp thiết.

Công tác tư tưởng cần đóng vai trò định hướng, bồi đắp giá trị cốt lõi, như lòng yêu nước, tinh thần tự cường, sự cố kết, ý thức trách nhiệm xã hội, đạo đức, lối sống lành mạnh, qua đó tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Cuối cùng, cần thiết lập hệ thống đánh giá, kiểm tra, giám sát việc triển khai công tác tư tưởng một cách khoa học, minh bạch và hiệu quả. Việc xây dựng chỉ số đánh giá cụ thể, định lượng sẽ giúp đo lường chính xác, hiệu quả việc triển khai công tác tư tưởng, từ đó có cơ sở để điều chỉnh, hoàn thiện.

Đồng thời, cần gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả công tác tư tưởng, coi đây là một tiêu chí quan trọng trong đánh giá năng lực lãnh đạo.

***

Có thể khẳng định rằng, trong kỷ nguyên số, công tác tư tưởng không chỉ là “mặt trận”, mà còn là “không gian chiến lược” quyết định sự ổn định và phát triển của đất nước. Đổi mới phương thức triển khai công tác tư tưởng, vì thế không chỉ là yêu cầu nội tại của Đảng, mà còn là đòi hỏi khách quan của thời đại.

Chỉ khi thực hiện đồng bộ giải pháp từ đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ đến xây dựng con người, công tác tư tưởng mới có thể phát huy đầy đủ vai trò là “trụ cột tinh thần”, “động lực nội sinh” và “lá chắn bảo vệ” vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội./.

Nguồn: Tạp chí Cộng sản, số 1.086 (5-2026)

---------------------------------

(1) Xem: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, t. I, tr. 131

(2) Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam ghi nhận 85,6 triệu người dùng Internet, tương đương tỷ lệ thâm nhập đạt 84,2% dân số. Xem: “Digital 2026: Vietnam”, DataReportal, ngày 25-11-2025, https://datareportal.com/reports/digital-2026-vietnam

(3) Xem: Liêm Chính - Bình Nguyên: “Cảnh giác luận điệu xuyên tạc trên không gian mạng về Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV”, Báo Công an nhân dân online, ngày 5-4-2026, https://cand.com.vn/Chong-dien-bien-hoa-binh/canh-giac-luan-dieu-xuyen-tac-tren-khong-gian-mang-ve-hoi-nghi-trung-uong-2-khoa-xiv-i801649/

(4) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Sđd, t. I, tr. 131

TS Nguyễn Tri Thức, Tạp chí Cộng sản