Căng thẳng leo thang tại Trung Đông, kinh tế thế giới dự báo lạm phát

Mỹ bắn tên lửa Hellfire, “vô hiệu hóa” tàu chở hàng hướng đến Iran

Ngày 29-5, quân đội Mỹ cho biết họ đã phóng một quả tên lửa Hellfire đánh trúng buồng máy của tàu chở hàng Lian Star mang cờ Gambia khi con tàu này đang di chuyển trên Vịnh Oman.

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), hành động quân sự này được thực hiện sau khi con tàu phớt lờ hơn 20 lời cảnh báo trong đêm và cố tình tìm cách cập cảng Iran, vi phạm trực tiếp lệnh phong tỏa hải quân do Mỹ áp đặt.

Hậu quả là chiếc tàu chở hàng đã bị vô hiệu hóa, trôi dạt trên biển và hiện không còn di chuyển về phía Iran, dù lực lượng Mỹ chưa tiến hành đổ bộ lên tàu.

Vụ đánh chặn này đánh dấu con tàu thứ sáu bị chặn lại theo lệnh phong tỏa mà Washington ban hành từ tháng 4-2026, vốn nhằm đáp trả việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel hồi cuối tháng 2. Tính đến nay, Mỹ đã buộc ít nhất 115 tàu thuyền khác phải chuyển hướng để duy trì lệnh phong tỏa.

Động thái quân sự cứng rắn này diễn ra trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Washington và Tehran vốn đã được duy trì từ đầu tháng 4 đang trở nên vô cùng mong manh.

Hai bên vẫn đang đàm phán về khả năng gia hạn ngừng bắn thêm 60 ngày để tiếp tục thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran, tuy nhiên cả Tổng thống Mỹ Donald Trump và giới chức Iran đều xác nhận chưa có thỏa thuận cuối cùng nào được thông qua.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã lên tiếng cảnh báo rằng lực lượng quân đội nước này luôn trong tư thế sẵn sàng nối lại các chiến dịch tấn công nhắm vào Iran nếu những nỗ lực ngoại giao đổ vỡ.

Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ vẫn chưa hài lòng với thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran

Ngày 28-5, Iran thể hiện rõ mong muốn đạt được một thỏa thuận, nhưng theo Tổng thống Mỹ Donald Trump, các cuộc đàm phán hiện tại vẫn chưa đạt mức làm Washington hài lòng. Ông cho rằng nếu không đạt được kết quả phù hợp, Mỹ sẽ buộc phải “hoàn tất công việc”.

Tuy nhiên, ông cũng để ngỏ khả năng chấp nhận một thỏa thuận tạm thời, chẳng hạn như bản ghi nhớ nhằm đẩy nhanh tiến trình, miễn là nó dẫn đến các kết quả cụ thể như việc mở lại eo biển Hormuz ngay lập tức.

Ông D. Trump nhấn mạnh rằng, bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải “hoàn hảo” và không thể là một thỏa hiệp yếu kém. Khi được hỏi về khả năng chấp nhận một thỏa thuận ngắn hạn cho phép Iran hoặc Oman kiểm soát eo biển, ông bác bỏ hoàn toàn ý tưởng này. Theo ông, eo biển Hormuz phải được mở cho tất cả các bên và không quốc gia nào có quyền kiểm soát, vì đây là vùng biển quốc tế.

Ông cũng khẳng định Mỹ sẽ giám sát tình hình, nhưng không cho phép bất kỳ bên nào giành quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này. Dù thừa nhận Iran mong muốn nắm quyền kiểm soát, ông D. Trump nhấn mạnh điều đó sẽ không xảy ra, đồng thời cảnh báo rằng nếu các bên liên quan không tuân thủ, Mỹ sẵn sàng sử dụng biện pháp quân sự. Theo ông, các bên đều hiểu rõ điều này và tình hình cuối cùng sẽ ổn định.

Báo cáo WEF: Nguy cơ lạm phát và suy thoái toàn cầu

Ngày 28-5, Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) công bố báo cáo "Triển vọng Kinh tế trưởng tháng 5-2026". Báo cáo cảnh báo 89% số chuyên gia dự báo tăng trưởng toàn cầu sẽ suy yếu, nguyên nhân chính đến từ cú sốc chuỗi cung ứng khi eo biển Hormuz bị đóng cửa, khiến giá năng lượng và lương thực tăng vọt.

Kỳ vọng tăng trưởng đã sụt giảm nghiêm trọng khi chuỗi cung ứng bị đứt gãy, giá năng lượng và lương thực tăng vọt cùng những biến động tài chính khó lường tiếp tục thổi bùng áp lực lạm phát và làm suy yếu niềm tin của thị trường.

Báo cáo cũng nhấn mạnh sự phân hóa kinh tế ngày càng sâu sắc giữa các khu vực. Trong khi Mỹ và Ấn Độ được dự báo sẽ duy trì mức tăng trưởng từ trung bình đến mạnh bất chấp áp lực lạm phát quay trở lại, Trung Quốc ghi nhận sự cải thiện khiêm tốn, châu Âu lại đang chật vật đối phó với đà tăng trưởng yếu, cú sốc năng lượng cùng rủi ro đình lạm gia tăng.

Khu vực Đông Nam Á tuy vẫn cho thấy sức chống chịu tương đối tốt nhưng đang ngày càng dễ bị tổn thương trước chi phí nhập khẩu năng lượng và lương thực đắt đỏ.

Đứng trước những thách thức trên, các tập đoàn đa quốc gia đang gấp rút tái định hình lại dòng vốn đầu tư và chuỗi cung ứng, qua đó biến Mỹ, Ấn Độ và Đông Nam Á thành những điểm đến kinh doanh hấp dẫn.

Điểm sáng lạc quan hiếm hoi trong bức tranh hiện tại là trí tuệ nhân tạo (AI), mặc dù giới chuyên gia giờ đây nhận định rằng việc gia tăng năng suất từ công nghệ này sẽ diễn ra chậm và thiếu đồng đều hơn so với những kỳ vọng ban đầu.

Ông Netanyahu ra lệnh cho quân đội Israel chiếm "70% Dải Gaza", vi phạm thỏa thuận ngừng bắn

Ngày 28-5, Thủ tướng Isreal Benjamin Netanyahu tuyên bố đã ra lệnh cho quân đội Israel chiếm quyền kiểm soát 70% Dải Gaza, một động thái đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh hiện tại và đẩy khu vực vào thảm họa nhân đạo tồi tệ hơn.

Theo thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 10 do Mỹ làm trung gian, Israel chỉ được kiểm soát 53% lãnh thổ thông qua một ranh giới phân định rõ ràng. Tuy nhiên, lực lượng Israel đã liên tục tiến về phía Tây khu vực do Hamas kiểm soát, tự ý mở rộng vùng đệm và khiến hơn 900 người Palestine thiệt mạng kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.

Việc mở rộng quyền kiểm soát này vi phạm trực tiếp thỏa thuận tháng 10, nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và kế hoạch hòa bình 20 điểm của Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong đó quy định rõ ranh giới phân chia tạm thời và cam kết không ai bị ép buộc phải rời khỏi Gaza.

Đáng chú ý, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz thừa nhận mục tiêu cuối cùng của chính phủ là khiến số lượng lớn người Palestine phải rời đi thông qua "di cư tự nguyện" – một chiến lược mà các nhà hoạt động nhân quyền gọi thẳng là kế hoạch thanh lọc sắc tộc dài hạn bằng cách tạo ra điều kiện sống không thể chịu đựng nổi.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, các lực lượng dân quân do Israel hậu thuẫn đang đóng vai trò xung kích, liên tục thực hiện các vụ tấn công, bắt cóc và đe dọa, ép buộc người dân Palestine sống dọc theo ranh giới ngừng bắn phải bỏ lại tài sản và sơ tán khẩn cấp.

Báo cáo của Liên hợp quốc cũng xác nhận xe tăng và máy bay không người lái của Israel vẫn liên tục tiến công và nhắm mục tiêu vào khu vực này hàng ngày.

Apollo và Blackstone đang xúc tiến thỏa thuận vay nợ 36 tỷ USD cho Anthropic

Apollo Global Management và Blackstone đang nỗ lực thu hút thêm các nhà đầu tư tham gia vào một khoản huy động vốn vay trị giá khoảng 36 tỷ USD, nhằm hỗ trợ nỗ lực mở rộng cơ sở hạ tầng của công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo Anthropic PBC

Khoản tín dụng này sẽ được sử dụng để mua các vi mạch (chip) tùy chỉnh từ Google. Sau đó, Anthropic sẽ thuê lại các con chip này, vốn được biết đến với tên gọi là bộ xử lý tensor (TPU), báo cáo cho biết dựa trên thông tin từ các nguồn thạo tin.

Báo cáo cho biết thêm, Broadcom - công ty hỗ trợ Google phát triển các con chip nói trên - sẽ đóng vai trò bảo lãnh thanh toán cho những phần lớn nhất của giao dịch.

Ngày 28-5, Anthropic cho biết họ đã huy động thành công 65 tỷ USD với mức định giá sau gọi vốn lên tới 965 tỷ USD, chính thức vượt qua đối thủ OpenAI.

Công ty khởi nghiệp này đang ráo riết tìm cách mở rộng năng lực điện toán để đáp ứng nhu cầu ngày càng bùng nổ đối với chatbot Claude của mình.

Báo cáo cũng bổ sung thêm rằng các cuộc thảo luận vẫn đang tiếp diễn và các điều khoản có thể thay đổi. Cả Anthropic và OpenAI đều đang nhắm đến các đợt phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO) tiềm năng sớm nhất là ngay trong năm nay.

USCIS cho biết việc nộp đơn xin "thẻ xanh" từ bên trong nước Mỹ sẽ khó khăn hơn rất nhiều

Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) ngày 27-5 đã công bố một chính sách mới về "chuyển đổi tình trạng cư trú" (adjustment of status), tức là quy trình nộp hồ sơ xin "thẻ xanh" trong lúc đang lưu trú tại Mỹ.

Theo chính sách này, hầu hết những người đang ở Mỹ theo diện thị thực tạm thời - chẳng hạn như visa du học, visa làm việc hoặc visa du lịch - sẽ phải quay trở về nước sở tại và nộp đơn xin "thẻ xanh" thông qua lãnh sự quán Mỹ tại đó.

USCIS tuyên bố rằng việc nộp hồ sơ ngay tại Mỹ sẽ chỉ được phép trong những trường hợp hiếm hoi hoặc mang tính "ngoại lệ". Tuy nhiên, chính sách này có thể phải đối mặt với các thách thức pháp lý trong thời gian tới.

Tác động của chính sách này hiện vẫn chưa rõ ràng. USCIS chưa giải thích chính xác những đối tượng nào sẽ đủ điều kiện được hưởng ngoại lệ, hay khi nào chính sách sẽ chính thức có hiệu lực.

Các tiêu chuẩn khắt khe hơn này sẽ không chỉ áp dụng cho các hồ sơ nộp mới mà còn cho cả những hồ sơ đang chờ xử lý. Cho đến khi có hướng dẫn cụ thể hơn, người nộp đơn và các chuyên gia tư vấn di trú nên tiến hành một cách thận trọng, đồng thời đánh giá kỹ lưỡng các yêu cầu về điều kiện cũng như những yếu tố rủi ro tiềm ẩn trước khi quyết định nộp hồ sơ.

Đội phi hành gia Thần Châu 21 trở về Trái đất, kết thúc sứ mệnh kỷ lục 210 ngày

Sứ mệnh Thần Châu 21 của Trung Quốc vừa khép lại thành công khi 3 phi hành gia Trương Lục, Ngô Phi và Trương Hồng Chương hạ cánh an toàn xuống bãi đáp Đông Phong (Nội Mông) vào tối 29-5 bằng khoang trở về của tàu Thần Châu 22.

Với 210 ngày trên quỹ đạo, đây là sứ mệnh lưu trú đơn lẻ dài nhất trong lịch sử hàng không vũ trụ của nước này. Trong quá trình làm nhiệm vụ, nhóm đã thực hiện 3 chuyến đi bộ ngoài không gian, lắp đặt lá chắn rác vũ trụ và tiến hành hàng loạt thí nghiệm khoa học quan trọng.

Sứ mệnh này cũng ghi nhận nhiều kỷ lục cá nhân. Chỉ huy Trương Lục trở thành người Trung Quốc đi bộ ngoài không gian nhiều nhất với tổng cộng 7 lần. Kỹ sư Ngô Phi xác lập kỷ lục phi hành gia trẻ nhất nước này thực hiện nhiệm vụ bên ngoài trạm, trong khi chuyên gia tải trọng Trương Hồng Chương trực tiếp giám sát các dự án khoa học do chính ông đồng thiết kế.

Sự kiện này thu hút sự chú ý đặc biệt do bối cảnh đổi phương tiện khẩn cấp trước đó. Vào cuối năm 2025, do khoang trở về của tàu Thần Châu 20 bị nghi ngờ rạn nứt kính vì rác vũ trụ, phi hành đoàn tiền nhiệm đã phải mượn chính tàu Thần Châu 21 để hồi hương.

Cơ quan Hàng không Vũ trụ Trung Quốc sau đó buộc phải phóng khẩn cấp tàu Thần Châu 22 vào ngày 25-11-2025 để làm phương tiện dự phòng, đảm bảo nhóm Thần Châu 21 có thể trở về Trái đất an toàn./.

Phú Thụy