Khơi dậy truyền thống lịch sử cách mạng địa phương để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới tại vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc hiện nay

Đặt vấn đề

Cà Mau - nơi “đất biết nở, rừng biết đi” - không chỉ là vùng đất trù phú với hệ sinh thái mặn ngọt đan xen, mà còn là một “địa chỉ đỏ” rực cháy tinh thần cách mạng trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng của dân tộc.

Trong giai đoạn hiện nay, khi không gian số rộng mở, các thế lực thù địch đang triệt để lợi dụng sự phát triển này để thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”.

Chúng không ngừng xuyên tạc lịch sử, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và tìm cách làm phai nhạt lý tưởng trong lòng nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Trước những đợt “sóng dữ” thông tin ấy, câu hỏi đặt ra là: làm thế nào để giữ vững trận địa tư tưởng tại một địa bàn chiến lược như Cà Mau?

Thực tiễn đã chứng minh, lịch sử địa phương không chỉ là những trang sách nằm lặng lẽ trong thư viện, mà chính là “vũ khí đặc biệt”, là bộ lọc tự nhiên giúp mỗi người dân hình thành “hệ miễn dịch” trước các luận điệu sai trái.

Việc khơi dậy truyền thống cách mạng và phát huy các giá trị di sản văn hóa - lịch sử tại chỗ không chỉ đơn thuần là công tác giáo dục truyền thống, mà còn là giải pháp căn cơ, sắc bén nhất để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Đó là cách chúng ta lấy cái đẹp dẹp cái xấu, lấy niềm tự hào dân tộc để đập tan mọi âm mưu chia rẽ, từ đó bồi đắp niềm tin sắt son, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc nơi cuối trời Tổ quốc. Lịch sử là điểm tựa, truyền thống là sức mạnh - tại Cà Mau hôm nay, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chính là giữ gìn ngọn lửa truyền thống cách mạng trong mỗi nếp nhà.

Những “cột mốc lòng dân” từ lịch sử hào hùng của Đảng bộ

Lịch sử cách mạng của vùng đất cực Nam không chỉ nằm trong những pho sử liệu dày cộm, mà kết tinh thành những “cột mốc” sừng sững trong lòng người dân. Đó là những giá trị cốt lõi, là bằng chứng đanh thép nhất để khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng và sức mạnh vô địch của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Từ những trang sử vàng chói lọi...

Nhắc đến Cà Mau là nhắc đến những trang sử đấu trang hào hùng của nhân dân trong suốt 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ. Trong đó, cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai năm 1940 là một mốc son chói lọi và ngày 13-12 hằng năm trở thành ngày truyền thống của Đảng bộ và nhân dân tỉnh Cà Mau.

Đó còn là mô hình “Làng Rừng” và chính từ thực tiễn này, cố Tổng Bí thư Lê Duẩn đã đưa ra nhận định lịch sử: “khi địch lê máy chém đi khắp miền Nam đưa sự bạo tàn của phát xít đến cùng cực thì ở Minh Hải có hàng chục vạn thanh niên vào rừng U Minh. Một không khí cách mạng lại bùng lên, chính thực tế đó của Minh Hải đã giúp Trung ương thấy rõ cần phải phát động quần chúng vùng dậy đấu tranh”.

Thử hỏi, nếu dân không tin Đảng thì làm sao có được những gia đình 3 thế hệ bám trụ giữ đất, giữ rừng, nuôi giấu cán bộ giữa tâm bão chiến tranh? Làm sao có được hơn 31.560 liệt sĩ đã anh dũng hy sinh; có hơn 4.669 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng; hơn 100 Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và hơn 26.800 thương binh đã để lại một phần xương máu tại chiến trường.

Nếu không có thành quả cách mạng, làm sao một vùng đất từng bị san phẳng bởi bom đạn và chất độc hóa học lại có thể chuyển mình mạnh mẽ, trở thành điểm sáng về kinh tế thủy sản và du lịch sinh thái như hôm nay?

Lịch sử chính là tấm gương phản chiếu sự thật khách quan nhất, là “vũ khí tư tưởng” sắc bén để đập tan mọi âm mưu “phi chính trị hóa quân đội” hay hạ thấp vai trò của Đảng.

... đến di tích văn hóa - lịch sử: Những “giáo trình” trực quan nhất

Chỉ tính riêng tỉnh Cà Mau trước sáp nhập, đã có 23 đền thờ, phủ thờ và khu tưởng niệm Bác Hồ; là địa phương dẫn đầu khu vực đồng bằng sông Cửu Long về số lượng đền thờ Bác Hồ.

Tính đến đầu năm 2026, tỉnh Cà Mau có tổng cộng 112 di tích được xếp hạng, bao gồm 3 di tích quốc gia đặc biệt, 24 di tích quốc gia và 85 di tích cấp tỉnh.

Trong đó, nhiều di tích gắn liền với các sự kiện cách mạng, căn cứ kháng chiến và các nhân vật lịch sử quan trọng... Đây chính là những “giáo trình” trực quan nhất.

Chính sự trải nghiệm thực tế này sẽ kết tinh thành bản lĩnh chính trị, giúp họ tự biết phân định đúng - sai, thật - giả trước những thông tin hỗn loạn trên không gian mạng hiện nay.

Khắc họa những mốc son lịch sử của ý chí và niềm tin đến sức sống hôm nay bằng các chuỗi sự kiện hoạt động và các lễ kỷ niệm

Sức mạnh của truyền thống cách mạng tại Cà Mau không chỉ nằm trong sử sách mà đang được khơi dậy mạnh mẽ qua các chuỗi hoạt động chào mừng những sự kiện kỷ niệm lớn, tạo nên luồng sinh khí mới trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Đó là lễ kỷ niệm hoành tráng 85 năm ngày Khởi nghĩa Hòn Khoai (13-12-1940 – 13-12-2025). Không dừng lại ở đó, niềm tự hào còn được nhân lên với kỷ niệm 60 năm chiến thắng Đầm Dơi - Cái Nước - Chà Là (1963 - 2023); tiếp theo là sự kiện 70 năm tập kết ra Bắc: Khát vọng thống nhất và bài học về lòng dân; các hoạt động kỷ niệm 70 năm sự kiện tập kết ra Bắc (1954 - 2024) ở Vàm sông Ông Đốc đã tạo nên một hiệu ứng lan tỏa rộng khắp.

Hình ảnh những con tàu rời cửa sông Ông Đốc mang theo niềm tin của miền Nam gửi ra miền Bắc và sự đón tiếp nồng hậu của đồng bào miền Bắc dành cho con em miền Nam đã trở thành biểu tượng bất diệt của khối đại đoàn kết dân tộc. Việc xây dựng và khánh thành Tượng đài kỷ niệm tại Sông Đốc chính là câu trả lời đanh thép nhất.

Những sự kiện này đã biến những khái niệm lý luận về “lòng dân”, “đoàn kết” trở thành những cảm xúc thực tế, hữu hình.

Mới đây là chuỗi hoạt động kỷ niệm 80 năm trận Giồng Bốm (1946 - 2026), nơi ghi dấu tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của quân và dân Bạc Liêu - Cà Mau trong những ngày đầu kháng chiến chống Pháp.

Việc tổ chức thành công các ngày lễ lớn này không chỉ là hình thức tri ân, mà chính là những đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng. Đây là cách Cà Mau “số hóa” và “hiện thực hóa” lịch sử, đưa những giá trị cao đẹp của quá khứ vào hơi thở của đời sống hiện đại.

Mỗi cuộc trưng bày hiện vật, mỗi chương trình nghệ thuật tái hiện các ngày lễ, kỷ niệm trên đều là một “nhát búa” đóng thêm vào sự vững chãi của nền tảng tư tưởng, giúp cán bộ và nhân dân nhận diện rõ hơn bản chất của các chiêu trò xuyên tạc, từ đó thêm tin, thêm yêu và quyết tâm bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa trên vùng đất địa đầu cực Nam của Tổ quốc.

Nhận diện thách thức và “cuộc chiến” trên không gian mạng: Khi lịch sử đối đầu với xuyên tạc

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, vùng đất Cà Mau cực Nam của Tổ quốc - địa bàn chiến lược về quốc phòng - an ninh, đồng thời là nơi hội tụ đa dạng các thành phần dân tộc, tôn giáo - đang trở thành tâm điểm chú ý của các thế lực thù địch.

“Trận tuyến” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn chỉ giới hạn ở những buổi sinh hoạt chính trị truyền thống mà đã lan tỏa mạnh mẽ lên không gian số - nơi mỗi chiếc điện thoại thông minh đều có thể trở thành một kênh tiếp nhận thông tin đa chiều.

Những “mũi tên độc” nhắm vào niềm tin

Lợi dụng đặc thù vùng sâu, vùng xa và một số khó khăn nhất định trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương, các thế lực thù địch đã và đang triệt để thực hiện các chiêu bài kích động. Chúng không ngừng khoét sâu vào các vấn đề nhạy cảm như:

- Vấn đề dân tộc, tôn giáo: xuyên tạc chính sách đại đoàn kết dân tộc của Đảng, kích động tư tưởng lợi dụng niềm tin tôn giáo để gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân.

- Lợi dụng các vấn đề xã hội: chúng có thể sử dụng mạng xã hội để thổi phồng các vụ việc tiêu cực nhỏ lẻ, các tranh chấp đất đai hoặc những bất cập trong đền bù giải tỏa tại các dự án trọng điểm của tỉnh để biến thành những vấn đề chính trị, từ đó kích động người dân khiếu kiện đông người, gây mất ổn định trật tự địa phương.

- Xuyên tạc lịch sử: đây là mũi nhọn nguy hiểm nhất. Chúng rắp tâm “nhào nặn” lại các sự kiện lịch sử, phủ nhận ý nghĩa của các chiến thắng hay bôi nhọ hình ảnh các anh hùng cách mạng của vùng đất Cà Mau, nhằm mục đích làm phai nhạt lòng tự hào dân tộc và niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh qua các thời kỳ.

Trước các “mũi tên độc” ấy, người dân Cà Mau có niềm tin vững chãi trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đó là:

- Lịch sử địa phương – “lá chắn” và “hệ miễn dịch” tự nhiên: thực tiễn tại Cà Mau cho thấy, càng hiểu sâu về lịch sử cha ông, người dân càng có sức đề kháng cao trước thông tin xấu độc.

- Lòng dân là thước đo chân lý: trong cuộc chiến không tiếng súng trên mạng xã hội, việc lấy “xây” để “chống”, lấy những giá trị văn hóa - lịch sử cao đẹp để đẩy lùi những thông tin độc hại chính là chiến lược căn cơ nhất.

Để mỗi “cột mốc lòng dân” trên thực địa cũng chính là một “cột mốc vững chãi” trên không gian số, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng tại nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Để lịch sử không chỉ nằm trong sách vở: Những giải pháp đột phá từ thực tiễn

Để truyền thống cách mạng thực sự trở thành “vũ khí” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chúng ta không thể chỉ dừng lại ở việc bảo tồn nguyên trạng mà phải tìm cách làm cho lịch sử “sống” lại trong hơi thở của thời đại.

Tại Cà Mau, việc chuyển hóa các giá trị tinh thần thành sức mạnh vật chất đòi hỏi những cách tiếp cận mới mẻ và quyết liệt:

- Số hóa lịch sử: “lịch sử không khoảng cách” trên không gian số; trong thời đại kỷ nguyên số, muốn bảo vệ tư tưởng của thanh niên, chúng ta phải xuất hiện ở nơi thanh niên có mặt. Việc “số hóa” các địa chỉ đỏ không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết.

- Ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR/AR): xây dựng các tour du lịch thực tế ảo tại các điểm di tích.

- “Mềm hóa” nội dung chính trị: thay vì những báo cáo dài dòng, cần chuyển tải lịch sử qua các định dạng ngắn (TikTok, Facebook, Podcast).

Gắn kết di sản với giáo dục tư tưởng: Biến di tích thành “trường học đặc biệt”

Di tích lịch sử không nên chỉ là nơi để thăm viếng vào các dịp lễ kỷ niệm, mà phải trở thành không gian sinh hoạt chính trị thường xuyên, thiết thực.

- Mô hình “Trường học trong di sản”: phối hợp chặt chẽ giữa ngành giáo dục và văn hóa để đưa học sinh đến học các tiết lịch sử địa phương ngay tại thực địa là những di tích lịch sử.

- Phát huy vai trò của “những nhân chứng sống”: sức mạnh của sự truyền lửa: không có bài giảng nào thuyết phục bằng tiếng nói của những người đã trực tiếp làm nên lịch sử.

- Xây dựng đội ngũ “tuyên truyền viên số”: khuyến khích chính các nhân chứng lịch sử hoặc hậu duệ của họ tham gia chia sẻ ký ức trên mạng xã hội, tạo nên dòng thông tin chủ lưu tích cực, đẩy lùi các thông tin “rác” và xấu độc.

Kết luận

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là những khẩu hiệu xa rời thực tế, mà chính là bảo vệ những giá trị thiêng liêng nhất mà cha ông ta đã dùng xương máu để gây dựng trên vùng đất địa đầu cực Nam này.

Lịch sử và truyền thống cách mạng của Cà Mau chính là nguồn tài nguyên vô giá, là điểm tựa vững chắc nhất trong cuộc đấu tranh tư tưởng hôm nay. Khi chúng ta khơi dậy được niềm tự hào trong mỗi nếp nhà, trong từng ngõ xóm, chúng ta sẽ tạo nên một “thế trận lòng dân” trên không gian mạng và cả trong đời thực.

Lửa truyền thống từ quá khứ nếu được tiếp nối bằng tư duy hiện đại và công nghệ hôm nay, chắc chắn sẽ trở thành luồng ánh sáng soi đường, giúp vùng đất Mũi Cà Mau vững vàng tiến bước, giữ trọn niềm tin sắt son với Đảng, với Tổ quốc giữa bộn bề thách thức của thời đại mới. Giữ gìn truyền thống, chính là giữ gìn tương lai./.

NGND, TS Thái Văn Long, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Cà Mau