Giữ vững “trận địa tư tưởng” ở cơ sở - nhìn từ thực tiễn quản lý hạ tầng đô thị tại Hà Nội

Nâng cao chất lượng quản trị ở cơ sở

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định yêu cầu phát triển nhanh, bền vững gắn với củng cố niềm tin xã hội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, lấy nhân dân làm trung tâm, chủ thể của quá trình phát triển.

Từ tinh thần đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới không chỉ là nhiệm vụ của công tác tuyên giáo, lý luận, mà còn phải được thể hiện bằng chất lượng quản trị ở cơ sở - nơi chủ trương của Đảng đi vào cuộc sống bằng những việc làm cụ thể, thiết thực hằng ngày.

Ở cơ sở - nơi trực tiếp tiếp xúc với nhân dân, nơi chủ trương, chính sách đi vào đời sống bằng những quyết định hành chính cụ thể và những vấn đề dân sinh hằng ngày, nhiệm vụ ấy càng mang ý nghĩa trực tiếp, sống động và cấp thiết khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Giữ vững “trận địa tư tưởng” từ cơ sở, xét đến cùng, chính là giữ vững niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

Có thể thấy, quản lý kinh tế, hạ tầng và đô thị ở cơ sở không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn thuần túy, mà còn là một phương diện rất cụ thể của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bởi lẽ, trong điều kiện hiện nay, niềm tin chính trị và sự đồng thuận xã hội được bồi đắp từ chính hiệu quả giải quyết những vấn đề sát sườn với đời sống người dân: đất đai, đường sá, thoát nước, xây dựng, môi trường, chỉnh trang đô thị, xử lý vi phạm, tiếp dân, giải quyết phản ánh, kiến nghị.

Ở Hà Nội hiện nay cho thấy quá trình đô thị hóa đang diễn ra nhanh chóng, kéo theo yêu cầu rất lớn về phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Sự gia tăng đồng thời về số lượng và quy mô các dự án giao thông, chỉnh trang đô thị, cải tạo môi trường, xây dựng công trình công cộng, khu dân cư mới,… vừa mở ra cơ hội phát triển, vừa đặt ra nhiều áp lực trong công tác quản lý.

Đặc biệt, ở cấp cơ sở - nơi trực tiếp tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách - công tác giải phóng mặt bằng, thu hồi đất, tái định cư, xử lý vi phạm trật tự xây dựng, tổ chức giao thông, bảo vệ môi trường thường xuyên là những vấn đề nhạy cảm, dễ phát sinh dư luận, tác động trực tiếp đến tâm tư, quyền lợi và kỳ vọng của người dân.

Một trong những đặc điểm nổi bật của lĩnh vực quản lý hạ tầng đô thị là sự đan xen rất chặt giữa yếu tố kỹ thuật, pháp lý, kinh tế với yếu tố xã hội và tâm lý cộng đồng.

Một dự án thoát nước hay giao thông có thể rất đúng về chủ trương, cần thiết về yêu cầu phát triển, nhưng nếu chậm tiến độ, thiếu công khai thông tin, thiếu đối thoại hoặc thiếu thống nhất trong tổ chức thực hiện, rất dễ tạo nên tâm lý băn khoăn, nghi ngờ, so bì trong nhân dân.

Một quyết định thu hồi đất, dù đúng quy định, nếu không được giải thích đầy đủ và thuyết phục, cũng có thể trở thành khởi điểm của khiếu nại, bức xúc và có thể trở thành điểm nóng.

Điều đó cho thấy, cùng một vấn đề, nếu giải quyết tốt sẽ trở thành cơ hội củng cố niềm tin; nếu giải quyết không thấu đáo sẽ nhanh chóng chuyển hóa từ vấn đề hành chính - chuyên môn thành vấn đề tư tưởng.

Trong điều kiện không gian mạng phát triển mạnh, sự chuyển hóa nêu trên diễn ra nhanh hơn, phức tạp hơn và khó kiểm soát hơn. Các thông tin chưa được kiểm chứng, các nhận định cảm tính, các so sánh phiến diện, thậm chí các luận điệu xuyên tạc có thể nhanh chóng lan rộng nếu thông tin chính thống không đến kịp, không đủ rõ, không đủ sức thuyết phục.

Những nội dung liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng, quy hoạch, xử lý vi phạm hay tác động của dự án đối với đời sống dân cư thường dễ trở thành “điểm nóng” trên mạng xã hội.

Nếu chính quyền cơ sở thiếu chủ động trong cung cấp thông tin, thiếu nhạy bén trong nắm bắt dư luận, thiếu bản lĩnh trong giải thích và phản hồi, khoảng trống thông tin ấy rất dễ bị lấp đầy bởi suy diễn, hoài nghi và những luận điệu sai trái.

Chính vì vậy, “trận địa tư tưởng” ở cơ sở ngày nay không còn là một khái niệm trừu tượng, mà hiện diện rất cụ thể trong từng quyết định quản lý, từng hồ sơ giải phóng mặt bằng, từng điểm nóng dân sinh, từng cách thức ứng xử của cán bộ với người dân.

Giữ vững trận địa ấy không thể chỉ bằng lời kêu gọi, mà phải bằng hiệu quả quản trị, bằng tính công khai, minh bạch, bằng khả năng giải quyết đúng và trúng những vấn đề người dân quan tâm, bằng thái độ trách nhiệm, liêm chính, gần dân, trọng dân của đội ngũ cán bộ, công chức ở cơ sở.

Thực tiễn tại phường Long Biên

Sau sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phường Long Biên là địa bàn có quy mô rộng, dân số đông, nhiều nhiệm vụ mới phát sinh, đồng thời phải xử lý khối lượng lớn công việc trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, quản lý đô thị, đất đai, đầu tư công, giải phóng mặt bằng, môi trường và an ninh trật tự.

Năm 2025, phường hoàn thành 10/10 nhiệm vụ thành phố giao; công tác chỉ đạo, điều hành được duy trì ổn định; các lĩnh vực quản lý đất đai, trật tự xây dựng, trật tự đô thị, duy tu hạ tầng kỹ thuật, tiếp nhận và giải quyết phản ánh dân sinh được triển khai đồng bộ.

Quý I-2026, phường tiếp tục kiện toàn bộ máy, vận hành theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; tăng cường kiểm tra hiện trường, hậu kiểm; đẩy mạnh tiếp dân, đối thoại, xử lý phản ánh kiến nghị; triển khai thực hiện các nhiệm vụ khắc phục “điểm nghẽn” về ngập úng, ùn tắc giao thông, môi trường và trật tự đô thị.

Trong lĩnh vực quản lý đất đai, hạ tầng và giải phóng mặt bằng, phường Long Biên đang triển khai nhiều dự án có tác động lớn đến đời sống nhân dân. Theo báo cáo quý I-2026, phường đang triển khai 63 dự án, trong đó có 22 dự án chuẩn bị đầu tư và 41 dự án thực hiện; công tác giải phóng mặt bằng đã phê duyệt 402 phương án, thu hồi đất đối với 276 hộ dân với diện tích hơn 70.000m², di chuyển hơn 500 ngôi mộ, tổ chức công khai văn bản pháp lý và chính sách bồi thường đối với nhiều dự án.

Cùng với đó, phường tổ chức các đợt kiểm tra, xử lý vi phạm trật tự đô thị, trật tự xây dựng, vệ sinh môi trường; tiếp nhận, xử lý các phản ánh dân sinh qua hệ thống số và từ tổ dân phố.

Những công việc đó cho thấy một thực tế: ở cơ sở, mỗi vấn đề về hạ tầng, đất đai, đô thị đều có thể trực tiếp tác động đến niềm tin của người dân và đến sự ổn định xã hội nếu không được xử lý đúng, kịp thời, thuyết phục.

Từ thực tiễn đó, có thể khẳng định rằng quản lý hạ tầng đô thị ở cơ sở là một “phép thử” đối với năng lực quản trị và sức bền của niềm tin xã hội. Khi người dân thấy chủ trương đúng, được thực hiện bằng phương pháp đúng; khi thông tin được công khai, quy trình được minh bạch, cán bộ có trách nhiệm giải trình, các kiến nghị được tiếp nhận và phản hồi kịp thời, niềm tin được củng cố, sự đồng thuận được tăng cường, các thông tin sai trái, xuyên tạc sẽ khó có đất tồn tại.

Ngược lại, nếu để kéo dài vướng mắc, thiếu nhất quán trong xử lý, thiếu giải thích hoặc né tránh đối thoại, chính những khoảng trống đó sẽ làm nảy sinh hoài nghi, tạo môi trường cho các luận điệu sai trái len lỏi vào đời sống xã hội.

Vì vậy, muốn giữ vững “trận địa tư tưởng” từ cơ sở, phường Long Biên xác định trước hết phải nâng cao chất lượng quản trị nhà nước trên các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân.

Đối với công tác quản lý hạ tầng đô thị, đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa chuyên môn và chính trị, giữa pháp lý và dân vận, giữa xử lý công việc với định hướng nhận thức xã hội.

Mỗi quyết định quản lý phải vừa đúng pháp luật, vừa trúng thực tiễn, vừa kịp thời về tiến độ, vừa thuyết phục về phương pháp. Không thể coi tuyên truyền, giải thích, đối thoại là khâu đi sau; trái lại, trong nhiều trường hợp, đó phải là công việc đi trước một bước để tạo nền tảng đồng thuận cho quá trình triển khai.

Cùng với đó, phường chuyển mạnh từ tư duy “xử lý phát sinh” sang tư duy “chủ động phòng ngừa rủi ro”. Trong quản lý hạ tầng đô thị hiện nay, việc dự báo sớm những vấn đề có thể phát sinh về tư tưởng, dư luận, kiến nghị, phản ánh, thậm chí khủng hoảng thông tin, phải trở thành một phần của quy trình quản trị.

Điều này đòi hỏi đội ngũ cán bộ không chỉ nắm chắc chuyên môn, mà còn phải có năng lực phân tích tâm lý xã hội, nắm chắc địa bàn, nắm chắc đối tượng, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để chủ động xử lý từ đầu, từ xa, từ cơ sở.

Một yêu cầu đặc biệt quan trọng khác mà phường Long Biên đề ra là phải lấy sự hài lòng và đồng thuận của người dân làm thước đo quan trọng đối với hiệu quả quản lý. Trong lĩnh vực hạ tầng, điều này càng có ý nghĩa bởi đây là lĩnh vực gắn trực tiếp với quyền, lợi ích của người dân.

Sự đồng thuận không phải là kết quả của áp đặt hành chính, mà là kết quả của một quá trình tổ chức thực hiện minh bạch, công bằng, có đối thoại và có trách nhiệm. Nơi nào người dân hiểu, tin, đồng hành với chính quyền thì nơi đó nền tảng tư tưởng của Đảng được củng cố bằng chính thực tiễn đời sống.

Một số kinh nghiệm rút ra

Trước hết, tiếp tục nâng cao nhận thức của cấp ủy, chính quyền, đội ngũ cán bộ, công chức về mối quan hệ hữu cơ giữa quản lý chuyên môn với công tác tư tưởng.

Phải quán triệt rõ rằng làm tốt quản lý đất đai, giải phóng mặt bằng, trật tự xây dựng, môi trường, giao thông, hạ tầng kỹ thuật chính là góp phần trực tiếp bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ cơ sở.

Thứ hai, đẩy mạnh công khai, minh bạch và đối thoại với nhân dân. Những vấn đề liên quan đến quy hoạch, tiến độ dự án, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, xử lý vi phạm, tổ chức giao thông cần được thông tin đầy đủ, rõ ràng, dễ tiếp cận và đúng thời điểm.

Khi người dân được biết, được nghe, được trao đổi và được tôn trọng, nhiều mâu thuẫn có thể được tháo gỡ ngay từ đầu, không để tích tụ thành “điểm nóng”.

Thứ ba, nâng cao chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ và bản lĩnh chính trị của đội ngũ cán bộ cơ sở. Cán bộ làm công tác hạ tầng, đô thị phải thật sự chắc luật, giỏi nghiệp vụ, sâu hiện trường, sát dân, đồng thời có kỹ năng dân vận, kỹ năng giao tiếp hành chính, kỹ năng xử lý tình huống thông tin và tinh thần nêu gương trong thực thi công vụ.

Chính thái độ và hành vi của cán bộ nhiều khi là yếu tố quyết định việc người dân chấp nhận hay không chấp nhận một chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Thứ tư, phát huy hiệu quả chuyển đổi số, các nền tảng tiếp nhận phản ánh và truyền thông chính thống. Chính quyền cơ sở phải chủ động hơn trong cung cấp thông tin nhanh, đúng, đủ, dễ hiểu; tăng cường phản hồi chính thức đối với những vấn đề dư luận quan tâm; hướng dẫn người dân nhận diện tin giả, thông tin sai lệch; tạo thế chủ động trên không gian mạng thay vì chỉ xử lý khi đã phát sinh điểm nóng.

Thứ năm, tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các lực lượng, các phòng, ban, đơn vị và tổ dân phố trong xử lý các vụ việc phức tạp. Quản lý hạ tầng đô thị là lĩnh vực liên ngành, liên lĩnh vực; càng phức tạp càng phải phối hợp chặt chẽ, chia sẻ thông tin thống nhất, thống nhất đầu mối, tránh đùn đẩy, né tránh trách nhiệm và để kéo dài vụ việc.

***

Có thể khẳng định rằng, trong điều kiện đô thị hóa nhanh và tác động mạnh mẽ của không gian mạng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở cơ sở không thể tách rời việc nâng cao chất lượng quản lý nhà nước đối với những vấn đề gắn trực tiếp với đời sống nhân dân.

Đối với địa bàn đô thị như Hà Nội nói chung, phường Long Biên nói riêng, mỗi dự án hạ tầng, mỗi vụ việc đất đai, mỗi vấn đề trật tự đô thị, môi trường hay dân sinh đều đồng thời là một “bài kiểm tra” đối với hiệu lực quản lý và sức thuyết phục của chính quyền cơ sở.

Nếu quản lý hạ tầng đô thị tốt, giải quyết từng vấn đề tốt, công khai, minh bạch, đúng pháp luật, có đối thoại và có trách nhiệm, đó sẽ là cách thiết thực nhất để giữ vững niềm tin của nhân dân bằng chất lượng quản trị, bằng trách nhiệm công vụ và bằng hiệu quả thực tiễn của từng việc làm cụ thể hằng ngày. Qua đó, bồi đắp niềm tin của nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội, giữ vững “trận địa tư tưởng” của Đảng từ cơ sở./.

Nguyễn Văn Luyện