Chiến sự Trung Đông ngày càng leo thang, kinh tế toàn cầu chấn động và những biến chuyển chiến lược
Tuần qua (2 - 8-3), bức tranh quốc tế bị bao trùm bởi sức nóng từ chiến dịch quân sự “Operation Epic Fury” (tạm dịch là “Cơn thịnh nộ dữ dội”) khi cuộc xung đột do Mỹ và Israel phát động chính thức vượt khỏi ranh giới Trung Đông để lan sang châu Á và Địa Trung Hải. Chiến sự tại Iran làm dấy lên lo ngại khủng hoảng sâu rộng, gây ảnh hưởng lớn đến kinh tế và tình hình địa-chính trị thế giới. Cùng chuyên trang điện tử Hồ sơ sự kiện điểm lại những sự kiện thế giới nổi bật tuần qua.
Chiến dịch Operation Epic Fury tiến về phía Đông: Xung đột Iran đã lan khỏi Trung Đông
Chiến dịch quân sự “Operation Epic Fury” do Mỹ và Israel phát động vào ngày 28-2 nhằm vào Iran hiện không còn giới hạn ở khu vực Trung Đông mà đã lan rộng toàn diện sang châu Á và khu vực Địa Trung Hải.
Điển hình cho sự leo thang này là việc tàu ngầm Mỹ đánh chìm tàu khu trục IRIS Dena của Iran ngày 4-3 tại Ấn Độ Dương ngay ngoài khơi Sri Lanka, trong khi lực lượng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cũng phải can thiệp để đánh chặn một tên lửa đạn đạo của Iran rơi xuống lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ.
Trước áp lực bị tiêu diệt hàng loạt khí tài hải quân, Tehran không ngừng mở rộng vòng vây tấn công đáp trả nhắm vào hơn 10 quốc gia, bao gồm cả căn cứ của Anh tại Síp, đồng thời có khả năng sẽ rút các cơ sở chỉ huy chiến lược về khu vực phía Đông giáp biên giới Afghanistan và Pakistan để né tránh hỏa lực.
Những diễn biến này khẳng định cuộc chiến đã hoàn toàn vượt ra khỏi ranh giới địa lý ban đầu, đặt cộng đồng quốc tế từ Nam Á, Kavkaz đến sườn đông NATO vào tình thế phải khẩn trương thay đổi chiến lược ứng phó.
Ngày 5-3-2026, Tổng thống Donald Trump sa thải Bộ trưởng An ninh nội địa Kristi Noem
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thông báo sa thải Bộ trưởng An ninh nội địa (DHS) Kristi Noem và chỉ định Thượng nghị sĩ Markwayne Mullin lên thay thế từ ngày 31-3-2026.
Quyết định này được đưa ra ngày 5-3, sau khi bà Noem vướng phải hàng loạt rắc rối khiến cả Nhà Trắng và các đồng minh Đảng Cộng hòa tức giận, bao gồm các sai lầm trong quản lý, chi tiêu ngân sách; xử lý yếu kém trong vụ xả súng làm 2 công dân Mỹ thiệt mạng tại Minneapolis; gây tranh cãi kéo dài về việc thực thi chính sách nhập cư và các vấn đề quản lý nội bộ tại Bộ An ninh nội địa.
Việc lựa chọn ông Mullin - một đồng minh trung thành, cựu võ sĩ MMA và là người có khả năng gắn kết nội bộ đảng - được cho là xuất phát từ sự ưu ái của ông Trump khi thường xuyên theo dõi vị thượng nghị sĩ này trên truyền hình, đồng thời kỳ vọng ông sẽ giúp giải quyết tình trạng đóng cửa hiện tại của DHS.
Giá khí đốt và dầu mỏ tăng vọt, chứng khoán lao dốc trước lo ngại xung đột leo thang
Sự leo thang xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang gây chấn động nền kinh tế toàn cầu khi đẩy giá khí đốt tại Anh lên mức cao nhất trong 3 năm và đưa giá dầu thô Brent vượt mốc 85 USD/thùng.
Tình trạng bất ổn này đã khiến hàng loạt thị trường chứng khoán lớn tại Mỹ, châu Âu và châu Á đồng loạt chìm trong sắc đỏ, đồng thời làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lạm phát bùng phát khiến các ngân hàng trung ương phải hoãn kế hoạch cắt giảm lãi suất.
Khủng hoảng năng lượng và chuỗi cung ứng càng trở nên trầm trọng hơn khi tập đoàn khổng lồ QatarEnergy buộc phải ngừng sản xuất do các cơ sở bị tấn công, trong khi tuyến giao thương hàng hải huyết mạch qua eo biển Hormuz gần như bị đóng băng hoàn toàn trước các lời đe dọa quân sự cứng rắn từ phía Iran.
Hệ quả từ việc cước vận tải biển và chi phí bảo hiểm tăng phi mã này được dự báo sẽ sớm giáng đòn trực tiếp lên người tiêu dùng toàn cầu thông qua hóa đơn năng lượng và giá nhiên liệu đắt đỏ trong thời gian tới.
Đầu tháng 3, Trung Quốc chính thức thiết lập mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức thấp hơn, từ 4,5% đến 5% cho năm 2026
Tại kỳ họp của Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc (NPC), Trung Quốc đã chính thức công bố mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 nằm trong khoảng 4,5% - 5%, đánh dấu năm mở màn cho Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026 - 2030) của nước này.
Giới phân tích đánh giá việc thiết lập một biên độ tăng trưởng thay vì một con số cố định phản ánh sự thận trọng của Bắc Kinh trước những bất ổn địa-chính trị toàn cầu, đồng thời tạo ra không gian chính sách linh hoạt để tập trung vào phát triển chất lượng cao, ưu tiên công nghệ và đời sống nhân dân thay vì chạy theo tốc độ bằng mọi giá.
Cùng với mục tiêu GDP, Chính phủ Trung Quốc cũng đề ra các chỉ tiêu quan trọng khác nhằm đảm bảo an sinh và ổn định vĩ mô, bao gồm giữ tỷ lệ thất nghiệp thành thị quanh mức 5,5%, tạo hơn 12 triệu việc làm mới, kiểm soát lạm phát (CPI) ở mức 2% và ấn định tỷ lệ thâm hụt ngân sách khoảng 4% GDP.
Giám đốc cấp cao trong tập đoàn OpenAI từ chức
Giám đốc bộ phận phần cứng tiêu dùng và robot của OpenAI, Caitlin Kalinowski, vừa tuyên bố từ chức để phản đối thỏa thuận triển khai mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) của công ty trên mạng lưới đám mây tuyệt mật của Lầu Năm Góc.
Trên mạng xã hội X, bà chỉ trích OpenAI đã vội vã đưa ra quyết định mà không thiết lập đủ các rào cản an toàn, đặc biệt bày tỏ lo ngại sâu sắc về nguy cơ công nghệ bị lạm dụng cho mục đích giám sát người dân Mỹ thiếu sự kiểm soát tư pháp cũng như phát triển vũ khí tự trị gây sát thương.
Phản hồi lại sự việc này, OpenAI khẳng định thỏa thuận với Bộ Quốc phòng Mỹ đã đi kèm các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc bất di bất dịch của công ty là tuyệt đối không cho phép sử dụng công nghệ AI vào mục đích giám sát trong nước hay chế tạo vũ khí tự động.
Iran tấn công vào hệ thống radar của Mỹ tại vùng Vịnh
Ngày 8-3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã thực hiện các đòn tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái, phá hủy một hệ thống radar AN/TPY-2 thuộc tổ hợp phòng không THAAD của Mỹ tại căn cứ Muwaffaq Salti (Jordan), cũng như nhắm vào các căn cứ tại UAE và Qatar.
Đây được giới phân tích đánh giá là một trong những đòn giáng mạnh nhất của Tehran vào cơ sở hạ tầng an ninh đắt đỏ của Washington tại khu vực tính đến thời điểm hiện tại.
Tập đoàn bảo hiểm Thụy Sĩ thâu tóm Beazley
Vào đầu tháng 3-2026, tập đoàn bảo hiểm khổng lồ của Thụy Sĩ là Zurich Insurance Group thông báo đã huy động thành công 3,9 tỷ CHF (tương đương 5 tỷ USD) thông qua việc phát hành cổ phiếu mới. Nguồn vốn khổng lồ này được sử dụng để tài trợ một phần cho thương vụ thâu tóm chiến lược đối với công ty chuyên về bảo hiểm rủi ro Beazley plc của Anh.
Thương vụ tỷ đô này không chỉ cho thấy tham vọng mở rộng thị phần mạnh mẽ của Zurich, mà còn là tín hiệu cho thấy một làn sóng mua bán và sáp nhập (M&A) quy mô lớn đang diễn ra nhằm tái cấu trúc ngành tài chính - bảo hiểm toàn cầu trước những biến động kinh tế mới./.