Bác sĩ Lê Văn Cơ: Người đại biểu Quốc hội hết lòng vì dân

Bác sĩ Lê Văn Cơ sinh ra trong gia đình khá giả, ông học y sĩ Đông Dương và sau đó lấy bằng bác sĩ, mở phòng khám, chữa bệnh tại Quảng Yên và được người dân địa phương kính trọng vì tận tâm cứu chữa bệnh nhân không phân biệt giàu nghèo. Người Quảng Yên gọi ông với cái tên thân thương là Đốc-tờ Cơ. Phòng khám của ông được gọi là Nhà thương Đốc-tờ Cơ.

80 năm về trước, ngày 6-1-1946, đã diễn ra cuộc tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra Quốc dân đại hội - Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Quốc hội đầu tiên (Quốc hội khoá I) gồm có 403 đại biểu, trong đó khu Hồng Quảng có 3 đại biểu được bầu là Lê Văn Cơ, Trịnh Tam Tỉnh và Trần Danh Tuyên. Bác sĩ Lê Văn Cơ đã trúng cử với số phiếu cao nhất.

Không chỉ làm tròn phận sự của người đại biểu nhân dân trong suốt 14 năm (1946 - 1960), bác sĩ Lê Văn Cơ còn tham gia kháng chiến và cứu chữa bệnh cho nhiều người. Hòa bình lập lại, bác sĩ Cơ làm việc tại Bộ Y tế, giữ chức vụ phó.

Đại biểu Quốc hội Lê Văn Cơ luôn có tinh thần tận tụy phụng sự nhân dân. Trên nghị trường Quốc hội, ông tham gia thảo luận, đóng góp ý kiến vào việc xây dựng Hiến pháp đầu tiên, củng cố chính quyền non trẻ, việc chăm lo đời sống nhân dân trong điều kiện vô cùng khó khăn của những năm đầu độc lập.

Không chỉ làm tròn trách nhiệm của người đại biểu Quốc hội, ông cũng như 2 vị đại biểu còn lại là cầu nối bền chặt giữa Trung ương và địa phương giải quyết những vấn đề của vùng mỏ, vùng biển, của người lao động vùng Đông Bắc. Khi nghỉ hưu, bác sĩ Lê Văn Cơ không ở lại Hà Nội mà trở về sống tại căn nhà của mình ở Quảng Yên, tiếp tục khám chữa bệnh cho nhân dân, cho đến cuối đời.

Ông Nghiêm Xuân Vinh - một người sinh ra và lớn lên ở phường Quảng Yên - kể lại: “tôi rất xúc động khi hôm nay được đứng trước ngôi nhà này để tưởng nhớ bác sĩ Cơ, đại biểu Quốc hội từ 80 về trước. Những năm 50 của thế kỷ trước, tôi mới là một cậu bé ham chơi cùng chúng bạn. Bọn trẻ con chúng tôi thường hay la cà đến nhà Đốc-tờ Cơ chơi vì ông có một khu vườn trồng nhiều cây ăn quả. Mùa nào thức ấy quả nhiều lắm. Hơn nữa, Đốc-tờ lại rất thảo tính. Ông thường hái sẵn chờ chúng tôi đến mà phát quả ngọt cho bọn trẻ. Sau này lớn lên, tôi lại được nghe cha mẹ của mình kể nhiều hơn về Đốc-tờ Cơ. Tất cả những câu chuyện ấy làm tôi càng thêm phần kính trọng Đốc-tờ Cơ”.

Bác sĩ Lê Văn Cơ chữa bệnh cho dân đến năm 1980 thì qua đời. Ngôi nhà của vị đại biểu Quốc hội khoá đầu tiên ở năm xưa vẫn còn tại phường Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh gần với Bảo tàng Bạch Đằng với nhiều kỷ vật của cụ lúc sinh thời cũng như khi làm đại biểu Quốc hội.

Căn nhà của bác sĩ Cơ đã xuống cấp nhiều. Một thời gian dài sau khi bác sĩ Lê Văn Cơ mất, ông Lê Văn Lập - con trai bác sĩ Lê Văn Cơ - thừa kế gia sản và duy tu ngôi nhà. Đến nay, ông Lập cũng đã mất, căn nhà thuộc quyền sở hữu của con gái ông. Tuy vậy, căn nhà vẫn giữ nguyên hiện trạng như khi xưa, gần như không sửa chữa, thay mới.

Ngôi nhà quay mặt ra đường Ngô Quyền. Phía sau nhà có khoảng sân nhỏ, có vườn cây, bể nước, dãy nhà bếp. Ngôi nhà 2 tầng được xây bằng gạch đỏ, tường rất dày, trát vữa vôi. Toàn bộ ngói lợp nhà và bếp được nhập từ Pháp về. Ngói lợp còn rõ chữ tiếng Pháp Marseillaise Acier.

Sau cơn bão Yagi năm 2024, căn nhà bị hư hại rất nhiều do gió bão và nước mưa. Trần nhà bong tróc nhiều để lộ ra những miếng đan bằng tre, gỗ, không có cốt sắt. Mặt sàn tầng 1 của ngôi nhà, nền lát gạch hoa thời Pháp. Tầng 1 có phòng làm việc, phòng tiếp khách, phòng bếp, nơi nghỉ ngơi, lò sưởi kiểu Pháp.

Trong gian bếp vẫn còn chiếc chạn gỗ lim. Trong chạn gỗ, còn nguyên vỏ 2 chai rượu nhãn hiệu Hennessy, 1 bộ phin pha cà phê bằng nhôm với cốc thuỷ tinh sản xuất bên Pháp. Hệ thống đường ống nước trong nhà và bếp có từ thời Pháp đã hoen rỉ, đứt gãy.

Cầu thang và cả sàn tầng hai ngôi nhà đều làm bằng gỗ lim. Trên tầng có chiếc bàn vuông vốn là bàn làm việc của bác sĩ Cơ, chiếc hòm gỗ màu xanh có những chữ Pháp Masse De Fils, những chiếc móc treo quần áo bằng mây, cốc chén, một chiếc đồng hồ kiểu Pháp, nhiều cặp kính mang những thương hiệu của Pháp.

Gia đình bác sĩ Lê Văn Cơ đã giữ lại nhiều kỷ vật ghi nhận những thành tích của bác sĩ như: Huân chương Lao động hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến, Kỷ niệm chương kháng chiến, Huy chương Chiến sĩ thi đua ái quốc, Huy hiệu Bác Hồ, Huy hiệu kháng chiến, Huy hiệu đại biểu Quốc hội, Kỷ niệm chương của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Huy hiệu phụ lão 3 giỏi và nhiều huy hiệu kỷ niệm chương của ngành y tế, huy hiệu của Pháp trên mặt ghi 3 chữ WWH...

Ngôi nhà và những kỷ vật của bác sĩ, đại biểu Quốc hội khoá I Lê Văn Cơ ở Quảng Yên không chỉ thể hiện ký ức của một con người, một gia đình mà còn là hiện vật quý về một vị đại biểu Quốc hội khóa đầu tiên, có giá trị lịch sử cần được ngành văn hóa quan tâm, nghiên cứu, bảo tồn, lưu giữ.

Ông Vũ Trọng Thanh - Trưởng phòng Văn hoá - Xã hội, phường Quảng Yên - cho biết: “vùng đất Quảng Yên rất tự hào khi có 3 vị đại biểu Quốc hội đầu tiên. Những hoạt động của bác sĩ Lê Văn Cơ và các vị đại biểu đầu tiên được nhân dân Quảng Yên nhiều thế hệ ghi nhận. Hiện ở trên địa bàn phường Quảng Yên còn di tích Nhà máy kẽm và ngôi nhà cổ của bác sĩ Cơ như nhân chứng nhắc nhớ một thời về vùng đất này. Việc tìm hiểu về cuộc đời và di sản của 3 vị đại biểu Quốc hội đầu tiên càng có ý nghĩa trong dịp bầu cử Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp, nhiệm kỳ 2026 - 2031”.

Ông Lê Duy Thái - nguyên Phó Giám đốc phụ trách Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ - cho rằng: những di tích liên quan đến 3 vị đại biểu Quốc hội như là Nhà máy kẽm Quảng Yên hay căn nhà cổ của bác sĩ Lê Văn Cơ tuy không còn nguyên vẹn nhưng đều rất quý giá. Đối với căn nhà cổ của cụ Cơ, tôi nghĩ ngành văn hoá nên tham mưu để con cháu cụ chuyển nhượng lại căn nhà này làm bảo tàng. Chúng tôi mong các cấp có thẩm quyền quan tâm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích để làm nơi giáo dục truyền thống cho các thế hệ sau này.

Tương tự, ông Đỗ Quyết Tiến - Giám đốc Bảo tàng Quảng Ninh - cho rằng: “những kỷ vật của bác sĩ Lê Văn Cơ cần được đưa về Bảo tàng Quảng Ninh lưu giữ, bảo tồn, trưng bày và phát huy giá trị để giới thiệu đến công chúng về thân thế cuộc đời làm đại biểu Quốc hội của ông gắn với lịch sử văn hoá vùng đất này”.

Bác sĩ Lê Văn Cơ cùng 2 vị đại biểu Quốc hội đầu tiên của tỉnh đã đặt những viên gạch đầu tiên cho truyền thống đại biểu Quốc hội của Quảng Ninh. Nhìn lại chặng đường đã qua, cử tri Quảng Ninh luôn tự hào về người đại biểu có trách nhiệm, bản lĩnh và gắn bó máu thịt với nhân dân.

Tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến của bác sĩ Lê Văn Cơ vẫn tiếp tục được kế thừa, bồi đắp, trở thành động lực để các thế hệ đại biểu Quốc hội hôm nay và mai sau không ngừng nỗ lực vì sự phát triển của quê hương Quảng Ninh ngày càng giàu đẹp./.

Phạm Học