Phát triển doanh nghiệp tư nhân vì một Việt Nam thịnh vượng

Tọa đàm thu hút sự tham gia của nhiều nhà khoa học, chuyên gia kinh tế, nhà quản lý và doanh nhân, tập trung làm rõ vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong tiến trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ, trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Trong 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, Đảng và Nhà nước ta luôn nhất quán quan điểm phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, trong đó kinh tế tư nhân là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân.

Qua các kỳ Đại hội Đảng, nhận thức về vai trò của khu vực kinh tế tư nhân ngày càng được khẳng định và phát triển, từ chỗ được thừa nhận là một thành phần kinh tế hợp pháp đến việc được xác định là một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW, ngày 3-6-2017, về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Nghị quyết khẳng định: phát triển kinh tế tư nhân lành mạnh theo cơ chế thị trường là yêu cầu khách quan, vừa cấp thiết vừa lâu dài trong quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

Đây là phương thức quan trọng để giải phóng sức sản xuất, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân và bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, vai trò của khu vực kinh tế tư nhân ngày càng được nhấn mạnh. Ngày 17-3-2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đưa ra thông điệp quan trọng: “Phát triển kinh tế tư nhân - Đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng”.

Đây không chỉ là sự khẳng định về vị trí của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế quốc dân, mà còn là định hướng chiến lược nhằm phát huy tối đa tiềm năng của khu vực này trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Đặc biệt, Nghị quyết số 68-NQ/TW, ngày 4-5-2025, của Bộ Chính trị, về phát triển kinh tế tư nhân được xem là bước ngoặt quan trọng trong tư duy và chính sách phát triển khu vực kinh tế này. Nghị quyết đặt mục tiêu xây dựng khu vực kinh tế tư nhân phát triển nhanh, bền vững, có năng lực cạnh tranh cao, từng bước hình thành đội ngũ doanh nghiệp tư nhân lớn, có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Sau gần 1 năm triển khai, Nghị quyết số 68 đã bước đầu đi vào cuộc sống, tạo động lực thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn. Nhiều doanh nghiệp tư nhân đã mở rộng quy mô sản xuất, tăng cường đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh. Khu vực này đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, tăng thu ngân sách nhà nước và cải thiện đời sống xã hội.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy việc triển khai Nghị quyết vẫn còn nhiều hạn chế. Một số cơ chế, chính sách chưa được thể chế hóa đầy đủ; môi trường đầu tư, kinh doanh còn những rào cản; năng lực quản trị và sức cạnh tranh của nhiều doanh nghiệp tư nhân vẫn còn hạn chế. Phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa, nguồn lực tài chính còn yếu, khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu chưa cao.

Trong bối cảnh đó, việc tổ chức tọa đàm và xây dựng số Tạp chí Cộng sản - Chuyên đề với chủ đề “Phát triển doanh nghiệp tư nhân vì một Việt Nam thịnh vượng” có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, PGS, TS Nguyễn Ngọc Hà - Phó Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản - cho biết, mục tiêu của chuyên đề là làm rõ thực trạng phát triển doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam thời gian qua, đặc biệt sau gần 1 năm thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW; phân tích những kết quả đạt được, chỉ ra những hạn chế, bất cập và các “điểm nghẽn” đang cản trở sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Trên cơ sở đó, chuyên đề sẽ đề xuất các giải pháp mang tính chiến lược nhằm thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

Đồng chí cũng đề nghị các nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nhân tham gia đóng góp ý kiến vào đề cương, mục lục của chuyên đề; đồng thời đề xuất các nội dung nghiên cứu có thể tham gia viết bài, nhằm bảo đảm chất lượng khoa học và tính thực tiễn cao cho ấn phẩm.

Tại tọa đàm, các nhà khoa học và chuyên gia đã trao đổi nhiều ý kiến sâu sắc xoay quanh việc phát triển doanh nghiệp tư nhân trong bối cảnh mới.

Theo PGS, TS Nguyễn Hồng Sơn - nguyên Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương - cần tăng cường các bài viết mang tính lý luận nhằm làm rõ những điểm mới trong quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân trong giai đoạn hiện nay. Đặc biệt, cần phân tích sâu hơn vai trò của kinh tế tư nhân trong mô hình tăng trưởng mới, trong phát triển các mô hình kinh tế mới và trong tiến trình đổi mới sáng tạo của nền kinh tế.

PGS, TS Nguyễn Hồng Sơn cũng đề xuất mở rộng phạm vi chuyên đề từ doanh nghiệp tư nhân sang kinh tế tư nhân nói chung, nhằm phản ánh đầy đủ hơn các thành tố cấu thành của khu vực kinh tế này, bao gồm doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các hình thức kinh tế cá thể.

Về nội dung thực tiễn, nhiều ý kiến cho rằng cần chia thành 2 hướng nghiên cứu chính. Hướng thứ nhất là phân tích chính sách và môi trường kinh doanh, bao gồm các vấn đề như chính sách thuế, tiếp cận nguồn lực, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực, bảo vệ quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh. Hướng thứ hai là nghiên cứu thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp tư nhân, thông qua các trường hợp cụ thể ở các ngành, lĩnh vực và địa phương khác nhau.

Bên cạnh đó, một số chuyên gia đề xuất bổ sung các bài viết mang tính “diễn đàn”, tập trung làm rõ các vấn đề lý luận quan trọng như mối quan hệ giữa kinh tế tư nhân và định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam; quan hệ giữa kinh tế tư nhân với kinh tế nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Theo GS, TS Trần Thọ Đạt - nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân - cấu trúc của số chuyên đề dự kiến gồm nhiều nhóm nội dung khác nhau là hợp lý, tuy nhiên cần tăng cường các bài viết tổng kết thực tiễn.

Đồng chí cho rằng, nếu Việt Nam muốn đạt được tốc độ tăng trưởng cao trong những thập niên tới, việc hình thành và phát triển những doanh nghiệp tư nhân lớn, có khả năng cạnh tranh quốc tế là yêu cầu tất yếu.

Theo đó, chuyên đề nên có thêm các bài viết về vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong đổi mới sáng tạo, trong tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, trong chuyển đổi xanh và trong phát triển liên kết vùng kinh tế.

TS Nguyễn Đình Cung - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương - cho rằng, chuyên đề cần tăng cường tính phân tích lý luận và thực tiễn, đặc biệt là các nghiên cứu về đầu tư tư nhân theo ngành và theo lĩnh vực. Đồng thời, cần làm rõ vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Một số ý kiến khác cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh cá thể thành doanh nghiệp, bởi đây là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân trong tương lai.

Từ góc nhìn của doanh nhân, ông Nguyễn Hoài Bắc - Việt kiều Canada, Chủ tịch Đại Sơn Group - chia sẻ rằng, khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã trải qua nhiều thăng trầm trong suốt quá trình phát triển, song vẫn luôn thể hiện tinh thần đổi mới, sáng tạo và khát vọng vươn lên.

Theo ông, để doanh nghiệp tư nhân có thể đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của đất nước, cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và thị trường.

Một số chuyên gia cũng cho rằng, việc phát triển doanh nghiệp tư nhân không chỉ nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần quan trọng trong việc xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, có khả năng thích ứng cao trước những biến động của kinh tế toàn cầu.

Số Tạp chí Cộng sản - Chuyên đề với chủ đề “Phát triển doanh nghiệp tư nhân vì một Việt Nam thịnh vượng” được kỳ vọng sẽ đóng góp quan trọng vào việc hoàn thiện đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân trong giai đoạn tới.

Đồng thời, chuyên đề cũng sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các doanh nhân và nhà quản lý doanh nghiệp trong việc xây dựng chiến lược phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế.

Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, việc phát triển mạnh mẽ khu vực doanh nghiệp tư nhân không chỉ là yêu cầu kinh tế mà còn là động lực quan trọng để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc./.

Thu Thanh