Trung Quốc thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp tương lai

Thành quả bước đầu

Khái niệm “công nghiệp tương lai” được Tổng Bí thư Trung Quốc Tập Cận Bình đề cập lần đầu tiên vào năm 2020. Đây là các lĩnh vực sử dụng công nghệ nền tảng còn non trẻ, nhưng được kỳ vọng sẽ mang lại tiềm năng phát triển vượt bậc. Danh sách này đang được mở rộng, khi chính phủ dần bổ sung thêm các lĩnh vực ưu tiên mới.

Trong “Kiến nghị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc về việc xây dựng Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 phát triển kinh tế và xã hội quốc dân” đã đề ra “Kế hoạch hướng tới các ngành công nghiệp tương lai”.

Bước đi chiến lược này không chỉ làm rõ định hướng trong cơ cấu của các ngành công nghiệp Trung Quốc, mà còn chỉ ra động lực then chốt cho việc thúc đẩy nâng cấp nền tảng công nghiệp và hiện đại hóa chuỗi cung ứng công nghiệp, từ đó xây dựng trụ cột chính mới cho tăng trưởng kinh tế đất nước.

Đề xuất trong “Kế hoạch 5 năm lần thứ 15” nêu bật sự cần thiết phải chủ động phát triển các ngành công nghiệp tương lai, bao gồm công nghệ lượng tử, công nghệ sinh học, năng lượng hydro và năng lượng nhiệt hạch.

Ngoài ra, Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2021 - 2025) của Trung Quốc xác định các lĩnh vực ưu tiên bao gồm trí tuệ mô phỏng não bộ, thông tin lượng tử, công nghệ gene, mạng lưới tương lai, phát triển không gian và đại dương sâu.

Năm 2025, nhiều bộ, ngành của Trung Quốc đã ban hành một loạt chính sách hỗ trợ thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp tương lai. Các địa phương tận dụng lợi thế của mình để tập trung vào các đột phá công nghệ, xây dựng các cụm công nghiệp, để các ngành công nghiệp tương lai này có thể đi từ phòng thí nghiệm đến ứng dụng thực tiễn.

Trong giai đoạn 2012 - 2024, tổng chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển (R&D) của Trung Quốc đã tăng từ 1,03 nghìn tỷ nhân dân tệ (NDT) (tương đương 146,546 tỷ USD) lên 3,61 nghìn tỷ NDT (tương đương 513,623 tỷ USD).

Hiện nay, một số dự án trọng điểm cho các ngành công nghiệp tương lai đang được đẩy nhanh tiến độ. Thiết bị thí nghiệm phản ứng tổng hợp hạt nhân nhỏ gọn đầu tiên của Trung Quốc (BEST) đã bước vào giai đoạn lắp ráp cuối cùng.

Là một thành phần cốt lõi của ngành công nghiệp năng lượng hạt nhân trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, thiết bị này nhằm mục đích thương mại hóa năng lượng tổng hợp và thúc đẩy phản ứng tổng hợp hạt nhân từ giai đoạn kiểm chứng khoa học sang giai đoạn kỹ thuật và ứng dụng quy mô lớn.

Trong lĩnh vực truyền thông lượng tử, Trung Quốc đã xây dựng thành công mạng lưới truyền thông trực tiếp lượng tử kết nối hoàn toàn ở cấp độ 300km và hoàn thành việc phóng và thu hồi thiết bị truyền thông lượng tử cấp module gắn trên tên lửa.

Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, Trung Quốc dẫn đầu thế giới trong việc đạt được tốc độ sản xuất hàng loạt và thương mại hóa robot hình người quy mô lớn.

Các ngành công nghiệp tương lai của Trung Quốc còn đạt được những kết quả mang tính bước ngoặt trong các lĩnh vực trọng điểm, đẩy nhanh quá trình ứng dụng công nghiệp. Hiện nay, Trung Quốc đã tự phát triển được một số cảm biến lượng tử, ứng dụng vào các thiết bị trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Tại Thâm Quyến, hệ thống “chu trình carbon biển nhân tạo” mới nhất của Trung Quốc đã hoạt động ổn định hơn 500 giờ trong môi trường nước biển thực tế, với hiệu suất thu giữ carbon dioxide đạt hơn 70%.

Hệ thống này có thể chuyển đổi carbon dioxide trong nước biển thành “nguyên liệu thô xanh” để sản xuất các sản phẩm nhựa, từ đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi sản xuất sinh học từ phòng thí nghiệm sang sản phẩm công nghiệp.

Tại Thiên Tân, công nghệ giao diện não - máy tính đã được tích hợp vào lĩnh vực y tế. Các bệnh viện địa phương đã thành lập các khoa chuyên biệt, hơn 10 loại thiết bị phục hồi chức năng não - máy tính đã được đưa vào thử nghiệm lâm sàng.

Tại Hàng Châu, nơi được mệnh danh là “Thung lũng Silicon” của Trung Quốc, các công ty khởi nghiệp công nghệ đang tạo tiếng vang lớn trên toàn cầu. Trong số này có 6 công ty nổi bật, được mệnh danh là “6 chú rồng nhỏ”: DeepSeek, Game Science (nhà phát triển game Black Myth: Wukong), 2 công ty robot gồm Unitree và Deep Robotics, BrainCo (công ty lấy cảm hứng từ Neuralink) và Manycore (chuyên về trí tuệ không gian). Trung Quốc hiện sở hữu 56% số công ty robot hình người được niêm yết công khai trên toàn thế giới và 45% các nhà tích hợp các hệ thống robot hình người.

Những vấn đề cần chú trọng

Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 đã đưa việc xây dựng hệ thống công nghiệp hiện đại và củng cố nền tảng của nền kinh tế thực trở thành ưu tiên hàng đầu. Để đạt được mục tiêu này, Trung Quốc nỗ lực nâng cấp các ngành công nghiệp truyền thống, mở rộng các ngành công nghiệp mới nổi và tương lai, thúc đẩy phát triển chất lượng cao ngành dịch vụ và xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng hiện đại.

Trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, Trung Quốc cần cạnh tranh giành lấy “tương lai của ngành công nghiệp” bằng cách phát triển “các ngành công nghiệp tương lai” và thúc đẩy chuyển đổi mạnh mẽ ngành công nghệ cao; tăng cường quy hoạch tổng thể, kết hợp nhu cầu quốc gia, năng lực địa phương và định hướng tương lai, thúc đẩy phát triển và chuyển đổi toàn diện khoa học - công nghệ, sản phẩm và ngành công nghiệp, mở ra dòng chảy về vốn, nhân tài và dữ liệu đến các ngành công nghiệp tương lai. Trong đó, Trung Quốc nhấn mạnh chú trọng:

Thứ nhất, cân bằng giữa nhu cầu phát triển các ngành công nghiệp tương lai theo cách phù hợp với điều kiện của từng địa phương; tôn trọng sự khác biệt về phát triển giữa các vùng, miền trong nước. Trung Quốc ưu tiên hỗ trợ khu vực Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc, đồng bằng sông Dương Tử, khu vực Vịnh lớn Quảng Đông - Hồng Kông - Macao và vòng tròn kinh tế Thành Đô - Trùng Khánh trở thành những khu vực tiên phong trong việc tạo ra các nguồn lực đổi mới và trung tâm phát triển cho các ngành công nghiệp tương lai.

Thiết lập các khu thí điểm quốc gia cho các ngành công nghiệp tương lai, đồng thời xây dựng nền tảng đổi mới, ươm tạo và phát triển doanh nghiệp, phát triển ứng dụng và hỗ trợ chính sách tài chính, nhân tài.

Thứ hai, tập trung tăng cường đột phá công nghệ, triển khai các dự án đổi mới công nghiệp và công nghệ trong các lĩnh vực chiến lược trọng yếu; cải thiện cơ chế đầu tư nghiên cứu cơ bản; tăng cường chuyển giao và chuyển đổi kết quả nghiên cứu, đẩy nhanh việc xây dựng các tổ chức ươm tạo như trung tâm kiểm chứng và khu công nghệ ngành công nghiệp tương lai, cũng như các tổ chức chuyển giao công nghệ và sở hữu trí tuệ; thúc đẩy sự phát triển tích hợp các doanh nghiệp lớn, vừa và nhỏ, hình thành các mô hình phát triển.

Thứ ba, sắp xếp hợp lý phân bổ nguồn lực, thu hút vốn đầu tư, nhân tài vào các ngành công nghiệp tương lai. Trong đó, chú trọng tận dụng vai trò của vốn đầu tư dài hạn, cải thiện các chính sách hỗ trợ cho đầu tư công nghệ quy mô nhỏ, giai đoạn đầu và mang tính cốt lõi; tận dụng vai trò của nhân tài, kích thích tiềm năng đổi mới và khởi nghiệp, thúc đẩy vòng tuần hoàn tích cực giữa khoa học, giáo dục và nhân tài; thúc đẩy việc mở rộng và chia sẻ dữ liệu khoa học; tăng cường xây dựng các nguồn dữ liệu chất lượng cao.

Đồng thời, thực hiện Kế hoạch hành động Khởi động ngành công nghiệp tương lai của các doanh nghiệp trung ương và doanh nghiệp nhà nước trọng điểm để đẩy nhanh việc bồi dưỡng các doanh nghiệp mới trong ngành công nghiệp tương lai.

Bên cạnh đó, xây dựng các trung tâm ươm tạo, bồi dưỡng các doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyên biệt và đổi mới sáng tạo, các doanh nghiệp công nghệ cao và các doanh nghiệp kỳ lân theo từng cấp bậc, tập trung hỗ trợ sự phát triển nhanh chóng của các tổ chức nghiên cứu và phát triển mới để bồi dưỡng các lực lượng đa dạng nhằm thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp tương lai./.

Phương Dung