Những “mắt thần” canh giữ vùng trời quê hương miền Trung – Tây Nguyên

Trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam ghi dấu ấn núi Sơn Trà có vị trí vô cùng trọng yếu về quốc phòng và an ninh, có thể kiểm soát vùng lãnh hải rộng lớn. Vào thời kỳ nhà Nguyễn, Vua Minh Mạng đã xây dựng một ngôi “pháo đài phòng thủ trên biển” tại đây, để phòng vệ và kiểm soát thuyền tàu ra vào mạn phía Đông vịnh Đà Nẵng.

Tháng 9-1858, quân đội Pháp và Tây Ban Nha chọn lựa bán đảo Sơn Trà, coi là mục tiêu tiến công và chiếm đóng đầu tiên, mở đầu sự xâm lược của thực dân Pháp đối với Việt Nam. Quân và dân bán đảo phối hợp mật thiết với triều đình đã anh dũng chiến đấu, làm tổn thất nặng nề cho quân Pháp, góp phần làm thất bại âm mưu “đánh nhanh thắng nhanh” của chúng.

Sau khi hoàn thành công cuộc giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (ngày 30-4-1975) và trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng, Nhà nước và Quân đội nhân dân Việt Nam luôn đặc biệt xem trọng vị trí vô cùng trọng yếu về quốc phòng, an ninh của bán đảo Sơn Trà nói chung, núi Sơn Trà nói riêng.

Trạm ra đa 29 nằm trong đội hình chiến đấu của Trung đoàn 290, Sư đoàn 375 được thành lập ngày 10-2-1975 tại Quảng Ngãi. Đến tháng 2-1976, đơn vị cơ động về tiếp quản trận địa Sơn Trà trên điểm cao 621m (thuộc phường Thọ Quang, quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng).

Sau thời gian ổn định biên chế, khắc phục điều kiện khắc nghiệt của thời tiết, đơn vị đã tổ chức huấn luyện, đúng 0h ngày 10-3-1976 đơn vị được lệnh phát sóng chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu với nhiệm vụ là mở máy chiến đấu quan sát phát hiện, tổng hợp, xử lý tình báo từ các đài ra đa, vọng quan sát mắt (QSM) truyền về Sở chỉ huy Trung đoàn, tạo thành bức tranh tình huống trên không tổng quát trong khu vực miền Trung, Tây Nguyên và Biển Đông.

Ngoài lực lượng chính đang thực hiện nhiệm vụ tại bán đảo Sơn Trà, trạm còn được biên chế 1 bộ phận lẻ đó là Đài KASTA 2E2 ở Điện Bàn Đông, Đà Nẵng. Hiện nay, với yêu cầu đòi hỏi nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu - quản lý vùng trời ngày càng cao, mật độ bay trong khu vực quản lý của đơn vị lớn, tính chất mục tiêu hết sức phức tạp; thời tiết khí hậu khắc nghiệt.

Từ tháng 3 đến tháng 9 trong năm, nước sinh hoạt khan hiếm, bộ đội phải đi bộ hơn 6km đường dốc để tắm giặt và mang theo can 5 lít đựng nước lên đơn vị để sinh hoạt đánh răng, rửa mặt; từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau khí hậu ẩm ướt, mây mù bao phủ kèm theo hơi nước biển mặn, nền nhà luôn ẩm ướt, các cơn bão quét qua địa bàn hằng năm, làm ảnh hưởng đến sức khỏe của bộ đội và khí tài trang bị có trong biên chế của đơn vị.

Trung tá Ngô Trung Thành - Chủ nhiệm chính trị, Trung đoàn 290, Sư đoàn 375 (Quân chủng Phòng không - Không quân) - cho biết: để hoàn thành tốt nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, quản lý vùng trời trong điều kiện hiện nay, cán bộ, chiến sĩ Trạm ra đa 29 luôn nêu cao tinh thần đoàn kết, chủ động khắc phục khó khăn, nêu cao tinh thần cảnh giác, canh trực nghiêm túc, quản lý chặt chẽ bầu trời miền Trung - Tây Nguyên, quyết tâm không để Tổ quốc bị bất ngờ vì các tình huống trên không.

Trong 3 năm liền, 2023 – 2025, Trạm được Bộ Tư lệnh Quân chủng tặng danh hiệu đơn vị quyết thắng, chi bộ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và nhiều tập thể, cá nhân được cấp trên khen thưởng.

Trạm ra đa 29 trong thời gian qua cũng luôn được đón các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Quân chủng Phòng không - Không quân, Sư­ đoàn Phòng không 375, thành phố Đà Nẵng đến thăm, động viên cán bộ, chiến sĩ trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Để chuẩn bị cho cán bộ, chiến sĩ đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Trạm ra đa 29 đã triển khai làm công tác chuẩn bị về vật chất, sân bãi, các khu vực trò chơi, trang trí biển bảng, củng cố cảnh quan môi trường để tạo không khí vui tươi, lành mạnh, đậm đà bản sắc dân tộc, góp phần động viên cán bộ, chiến sĩ yên tâm tư tưởng, gắn bó với đơn vị, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao trong dịp tết.

Bên cạnh đó, đơn vị đã chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động vui xuân, đón tết phù hợp với điều kiện thực tế; duy trì nghiêm chế độ trực, bảo đảm quân số, vũ khí trang bị, an toàn đơn vị. Công tác bảo đảm hậu cần, kỹ thuật được triển khai chu đáo, đầy đủ; đời sống vật chất, tinh thần của bộ đội được quan tâm, nhất là đối với các đồng chí có hoàn cảnh khó khăn, xa gia đình, trực tết tại đơn vị.

Thông qua các hoạt động chuẩn bị và tổ chức Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị phấn khởi, đoàn kết, tin tưởng, quyết tâm cao, góp phần xây dựng đơn vị ổn định, an toàn, đón tết vui tươi, tiết kiệm và sẵn sàng chiến đấu cao.

Cán bộ, chiến sĩ của Trạm ra đa 29 đa phần là những người con của quê hương miền Trung, miền Bắc, trong điều kiện công tác xa nhà, ở lại đơn vị đón tết làm nhiệm vụ, phía sau các anh có gia đình, vợ, con là hậu phương vững chắc, nơi gửi gắm niềm tin, tình cảm giúp các anh luôn vững vàng tay súng nơi núi cao, gian khó./.

Dương Huy Đức