Dấu chân điện tử
Khi bé đọc truyện cảnh giác truy tìm biệt kích, tôi rất thích. Trên cát in dấu chân đi ra phía biển, nhưng thực ra tên biệt kích đã đi giật lùi từ biển vào làng. Hắn không thể lừa quân dân ta và nhanh chóng bị tóm gọn. Từ dấu chân trên cát xưa, chợt nghĩ về dấu chân điện tử ngày nay.
Dấu vết trên Internet, đó là thứ khó xóa nhất. Chỗ ẩn náu của Bin Laden bị phát hiện cũng vì trùm khủng bố quốc tế không thể xóa được dấu chân điện tử.
Ngày học ở Canada, tôi còn nhớ mãi chuyện “lần đầu tiên trong đời đóng dấu”. Miền Đông Canada nổi tiếng với Hopewell Rocks -nơi thủy triều cao nhất thế giới, Confederation Bridge - cầu trên băng dài nhất thế giới và Niagara Falls - thác nước hùng vĩ nhất Bắc Mỹ, có thể đóng băng trong những ngày đông giá. Năm 2010, từ nơi học tập ở thành phố Saint John, chúng tôi lên Toronto, thăm thác Niagara.
Khách sạn Village Inn ở trung tâm Toronto Downtown. Sau khi nộp tiền, tôi bảo anh chàng ở quầy lễ tân đưa biên lai. Anh ấy bảo không cần đâu, tiền đã nhập vào máy tính rồi, đã lưu điện tử. Theo thói quen, tôi vẫn bảo anh ấy in ra.
Anh chàng vui vẻ in ra một tờ giấy, không khác chi một tờ giấy trắng thông thường nếu trên đó không ghi số tiền. Tôi bảo không thấy có chữ ký trên tờ giấy. Anh ấy lại bảo không cần đâu, mọi thủ tục đã có trong hệ thống điện tử rồi. Nhưng theo ý tôi, anh ấy lại vui vẻ ký tên. Tôi lại đề nghị đóng dấu. Lần này anh ấy lắc đầu.
Tôi thuyết phục, rằng nếu không có đóng dấu, mai ngày về nước, chúng tôi sẽ không được thanh toán khoản tiền này. Lúc đầu tưởng chúng tôi đùa, nhưng sau thấy vẻ mặt rất chi là nghiêm túc của tôi, anh ấy đành lấy ra một cái búa, giống như búa bưu chính bên ta, đóng dấu mực đen vào tờ giấy trắng làm biên nhận cho chúng tôi. Nhún vai cười, trao tờ giấy cho tôi, anh ấy bảo: “tôi đã làm ở đây 20 năm, đây là lần đầu tiên trong đời tôi đóng dấu như thế này”.
Trong thời gian học tập tại Canada, tôi đã cố tìm và không thấy có văn bản nào được đóng dấu. Từ thư mời chúng tôi nhập học của Hiệu trưởng Đại học Trường New Brunswick, bằng xác nhận kết quả học tập đến công văn, các văn bản hành chính..., không thấy chỗ nào có đóng dấu.
Các bạn Canada nói quản lý điện tử là tinh vi nhất. Ở châu Âu, đã nhập cảnh một nước là bạn có thể đi lại trong 29 nước khối Schengen, không cần thêm thủ tục gì. Vậy mà các đoàn nước ngoài đã được vào Việt Nam, đến làm việc với khu vực công, ở mỗi tỉnh lại một quy định riêng. Các địa phương không nên đứng ngoài dòng chảy hội nhập của đất nước.
Từ ngày 1-1-2026, Nghị định số 337/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về hợp đồng lao động điện tử (eContract) có hiệu lực thi hành. Đây là hợp đồng lao động được giao kết, thiết lập dưới dạng thông điệp dữ liệu, giao dịch điện tử, có giá trị pháp lý như hợp đồng lao động bằng văn bản giấy.
Hợp đồng lao động điện tử cho phép người lao động và người sử dụng lao động tạo lập, ký số, lưu trữ, truy xuất, quản lý hợp đồng lao động thông qua phương tiện điện tử, thay vì ký và đóng dấu trên giấy.
Phiên họp không giấy (paperless meeting) là giải pháp hội họp sử dụng phần mềm và thiết bị công nghệ để thay thế tài liệu giấy, cho phép phân phối, thảo luận, biểu quyết và lưu trữ tài liệu trực tuyến, giúp tiết kiệm chi phí, tăng hiệu quả, linh hoạt và phổ biến.
Thói quen mang hàng chồng tài liệu, hàng tập giấy tờ đi họp sẽ gây tốn kém chi phí giấy mực. Sản xuất giấy phải tiêu thụ rất nhiều gỗ, hạn chế phạm vi bao phủ rừng, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường, khí hậu. Việt Nam đang khuyến khích thực hiện ngay họp không giấy ở những nơi có điều kiện. Họp không giấy chính là chống lãng phí.
Ngày cuối cùng của năm 2025, thành phố Hà Nội đã công bố thêm 18 dịch vụ công trực tuyến toàn trình và sẽ tiếp tục công bố hằng tháng, phấn đấu không phải dùng giấy, người dân, doanh nghiệp không phải đến cơ quan công quyền; nếu phải đến, chỉ cần đến một điểm là hoàn thành thủ tục giấy tờ, tiến tới tăng dần tỷ lệ giải quyết trực tuyến ngang bằng với các nước trên thế giới.
Không thể lãnh đạo, chỉ đạo giai đoạn phát triển mới bằng tư duy, công cụ và phương thức cũ. Trong thời đại kết nối, hội nhập hiện nay, Việt Nam đang chủ động, tích cực tham gia định hình luật chơi mới trên thế giới. Bài học cổ xưa, cụ An Dương Vương mất nỏ thần vào tay người nước ngoài, nhắc dân tộc ta không bao giờ được lơ là cảnh giác. Nhưng quản trị thời nay thì không thể giống thời bắt biệt kích hơn nửa thế kỷ trước./.