10 công nghệ định hình năm 2025: Kỷ nguyên của hội tụ

1. Agentic AI (AI tác nhân)

Đứng đầu mọi danh sách bình chọn, tạo ra làn sóng ảnh hưởng mạnh mẽ nhất năm nay là Agentic AI. Khác với các chatbot thụ động chờ lệnh (như ChatGPT đời đầu), Agentic AI có khả năng lập kế hoạch và thực thi chuỗi nhiệm vụ phức tạp một cách độc lập.

Đầu tư vào lĩnh vực này đã tăng vọt hơn 900%. Các mô hình nền tảng từ OpenAI và Google đang là động lực chính thúc đẩy Agentic AI. Hãy tưởng tượng: một trợ lý ảo không chỉ nhắc lịch họp mà còn tự động đặt phòng, chuẩn bị tài liệu và gửi thư mời, đó không phải là viễn tưởng.

Trong logistics và sản xuất, nó giúp tăng năng suất lên tới 40%. Thách thức lớn nhất với việc ứng dụng Agentic AI là: với tiềm năng kinh tế ước tính 4 - 6 nghìn tỷ USD đến năm 2030, các nền kinh tế phải có chiến lược cấp bách đào tạo lại kỹ năng cho toàn bộ nguồn nhân lực - thời gian không còn nhiều.

2. Máy tính lượng tử và mật mã hậu lượng tử

Năm 2025 đã được Liên hợp quốc công nhận là năm quốc tế về khoa học và công nghệ lượng tử. Đây là thời điểm máy tính lượng tử bước ra khỏi phòng thí nghiệm để giải quyết các bài toán thực tế.

Điểm đột phá công nghệ trong năm qua là sự kiện chip Willow của Google với 105 qubit đang phá vỡ các giới hạn vật lý cũ. Song song đó, mật mã hậu lượng tử ra đời như một tấm khiên bảo vệ dữ liệu trước sức mạnh giải mã khủng khiếp của chính máy tính lượng tử.

Một số ứng dụng cho phép rút ngắn thời gian phát triển dược phẩm, tối ưu hóa hệ thống tài chính. Dù chi phí đầu tư lớn, đây sẽ là chìa khóa cho các vấn đề vĩ mô trong tương lai.

3. Liệu pháp sinh học

Công nghệ sinh học bước sang một giai đoạn mới: các liệu pháp sinh học sống. Thay vì dùng thuốc hóa học, loài người sẽ sử dụng các tế bào hoặc vi khuẩn đã được chỉnh sửa gene để chữa bệnh từ bên trong.

Đây là bước tiến lớn với ứng dụng GLP-1 (mô phỏng hormone do ruột tiết ra, có tác dụng điều hòa đường huyết, kiểm soát cơn đói) cho các bệnh thoái hóa thần kinh và sử dụng nanozymes trong chẩn đoán.

Công nghệ này, với thị trường tiềm năng 2 - 4 nghìn tỷ USD, hứa hẹn cách mạng hóa việc điều trị ung thư, và tạo bước ngoặt về nông nghiệp bền vững. Tuy nhiên, thời gian tới chắc chắn sẽ có nhiều tranh luận gay gắt liên quan đến đạo đức sinh học.

4. Năng lượng hạt nhân thế hệ mới

Sự bùng nổ của AI đòi hỏi nguồn điện năng khổng lồ, và năng lượng hạt nhân quay trở lại đường đua với diện mạo mới: nhỏ gọn và an toàn hơn.

Các gã khổng lồ công nghệ như Microsoft đang trực tiếp đầu tư vào các lò phản ứng module nhỏ (SMR) để nuôi sống các trung tâm dữ liệu. Công nghệ này giúp giảm 20% lượng phát thải carbon, giải quyết bài toán năng lượng sạch ổn định mà điện gió hay Mặt trời chưa đáp ứng đủ.

5. Pin cấu trúc

Một cuộc cách mạng trong vật liệu học: vật liệu vừa là khung sườn chịu lực, vừa là nơi lưu trữ năng lượng. Cơ chế hoạt động của pin cấu trúc là kết hợp sợi carbon với pin lithium-ion, giúp loại bỏ trọng lượng thừa của vỏ pin truyền thống.

Ý tưởng này giúp giảm trọng lượng xe điện và máy bay, từ đó tăng hiệu quả năng lượng lên 30%. Rõ ràng đây là cú hích lớn cho ngành giao thông vận tải xanh.

6. Đóng dấu nội dung AI (GW)

Trong bối cảnh tin giả lan tràn, công nghệ gắn dấu ẩn (watermarking) vào nội dung do AI tạo ra trở thành “tấm khiên” của sự thật. Các công cụ như ChatGPT đang tích hợp công nghệ này để xác thực nguồn gốc nội dung.

Dù giá trị kinh tế trực tiếp của GW không ấn tượng như các ngành khác, nhưng vai trò của nó trong việc bảo vệ niềm tin xã hội và giáo dục là vô giá.

7. Hệ thống năng lượng thẩm thấu

Một hướng đi mới đầy triển vọng cho năng lượng tái tạo là tạo ra điện từ sự chênh lệch nồng độ muối giữa nước ngọt và nước mặn, kết hợp với sản xuất phân bón xanh.

Công nghệ này mang lại lợi ích kép: vừa cung cấp năng lượng sạch, vừa hỗ trợ nông nghiệp bền vững. Nó được kỳ vọng giảm khí thải nông nghiệp tới 15%, đóng góp trực tiếp vào an ninh lương thực toàn cầu.

8. Thực tế mở rộng

Ranh giới giữa thực và ảo đang bị xóa nhòa hơn bao giờ hết bởi sự kết hợp của VR (thực tế ảo), AR (thực tế tăng cường) và AI.

Thị trường dành cho công nghệ này được dự báo tăng trưởng từ 110 tỷ USD lên 1,7 nghìn tỷ USD vào năm 2033. Công nghệ mới không còn giới hạn phạm vi ứng dụng trong game. XR (thực tế mở rộng) đang thâm nhập sâu vào giáo dục với mô hình lớp học ảo, và ngành bán lẻ với trải nghiệm thử đồ ảo. Các chuyên gia cho rằng, nó sẽ thay đổi hoàn toàn cách con người tương tác với dữ liệu.

9. Niềm tin số và an ninh mạng

Khi mọi thứ đều được số hóa, niềm tin trở thành đơn vị tiền tệ mới. Thiệt hại do tội phạm mạng có thể lên tới 10 nghìn tỷ USD mỗi năm. Các chuyên gia an ninh đã áp dụng giải pháp sử dụng AI để dự đoán tấn công trước khi chúng xảy ra (predictive security) và dùng blockchain để minh bạch hóa dữ liệu. Đây sẽ là nền tảng bắt buộc cho tài chính và y tế số, cùng với nhiều lĩnh vực quản trị cũng như kinh tế số khác.

10. Bán dẫn chuyên dụng và điện toán thần kinh

Định luật Moore (dự đoán về sự gia tăng số lượng bóng bán dẫn trên chip, dấn đến tăng tốc độ tính toán theo cấp số nhân trong khi chi phí giảm) đang chậm lại, nhường chỗ cho các chip chuyên dụng mô phỏng não bộ con người (một vài mẫu ví dụ đã được công bố như EDABK, Speck...).

Ưu điểm của chip bán dẫn chuyên dụng là tăng tốc độ xử lý song song và giảm tiêu thụ năng lượng. Nó sẽ là hạ tầng phần cứng không thể thiếu để đưa AI vào các thiết bị di động (Edge AI) mà không phụ thuộc hoàn toàn vào điện toán đám mây.

***

Nhìn vào bức tranh tổng thể dựa trên dữ liệu từ nhà tư vấn McKinsey và WEF (Diễn đàn Kinh tế thế giới), chúng ta thấy sự bổ trợ lẫn nhau. Các công nghệ nền tảng như Agentic AI và sinh học số đang dẫn đầu về tiềm năng kinh tế (tổng cộng gần 10 nghìn tỷ USD), đóng vai trò là động cơ tăng trưởng. Năng lượng hạt nhân thế hệ mới, pin cấu trúc và năng lượng thẩm thấu đóng vai trò là “nhiên liệu” bền vững, đảm bảo cỗ máy tăng trưởng không hủy hoại môi trường.

Năm 2025 là năm của sự hội tụ: thành công không còn đến từ việc áp dụng riêng lẻ một công nghệ, mà là khả năng kết hợp chúng: AI vận hành lưới điện hạt nhân, máy tính lượng tử tìm ra vật liệu pin mới, và blockchain bảo vệ dữ liệu sinh học./.

Gia Ngọc