Hợp tác Nga - Ấn Độ: Động lực và triển vọng trong giai đoạn mới
Trong bối cảnh trật tự thế giới đang điều chỉnh sâu sắc theo hướng đa cực, quan hệ giữa các nước lớn và trung tâm quyền lực mới ngày càng mang tính đan xen lợi ích, vừa hợp tác, vừa cạnh tranh. Năm 2025, hợp tác Nga - Ấn Độ tiếp tục được duy trì và củng cố, bất chấp những biến động phức tạp của môi trường quốc tế. Trên nền tảng quan hệ truyền thống và lợi ích chiến lược dài hạn, 2 nước từng bước điều chỉnh phương thức hợp tác nhằm thích ứng với bối cảnh mới. Thực tiễn cho thấy, hợp tác Nga - Ấn Độ đang ngày càng khẳng định vai trò là một trục quan trọng trong cấu trúc quan hệ quốc tế khu vực và toàn cầu.
Nền tảng quan hệ truyền thống và lợi ích chiến lược dài hạn
Quan hệ Nga - Ấn Độ được xây dựng trên nền tảng hợp tác truyền thống, hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn lịch sử. Trong suốt nhiều thập niên, mối quan hệ này được duy trì ổn định, bất chấp những biến động sâu sắc của tình hình khu vực và quốc tế.
Sự ổn định, bền vững đã tạo dựng mức độ tin cậy chiến lược cao giữa 2 nước, trở thành cơ sở quan trọng để mở rộng và làm sâu sắc hơn hợp tác song phương trong giai đoạn hiện nay.
Trong bối cảnh đó, chuyến thăm chính thức Ấn Độ của Tổng thống Nga Vladimir Putin (từ ngày 4 đến 5-12-2025) tiếp tục khẳng định mức độ tin cậy chính trị cao và xuyên suốt trong quan hệ Nga - Ấn Độ. Các cuộc tiếp xúc cấp cao cho thấy hai bên đều coi trọng việc duy trì và củng cố quan hệ đối tác chiến lược.
Bên cạnh trụ cột chính trị - an ninh, hợp tác kinh tế - thương mại giữ vai trò quan trọng trong nền tảng quan hệ song phương. Kim ngạch thương mại Nga - Ấn Độ giai đoạn 2023 - 2024 đạt khoảng 60 - 65 tỷ USD, tăng đáng kể so với những năm trước, cho thấy rõ nét xu hướng mở rộng hợp tác thực chất giữa 2 nền kinh tế.
Trong đó, năng lượng chiếm tỷ trọng lớn, khi Nga trở thành một trong những nguồn cung dầu thô quan trọng của Ấn Độ, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh thị trường toàn cầu nhiều biến động. Đồng thời, hai bên thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực như phân bón, than đá, công nghiệp và hạ tầng, qua đó tăng cường tính bổ trợ và gắn kết lợi ích dài hạn.
Sự gắn kết về lợi ích chiến lược dài hạn là một trong những đặc điểm nổi bật của quan hệ Nga - Ấn Độ. Hai nước đều coi trọng nguyên tắc độc lập, tự chủ trong hoạch định chính sách đối ngoại, ủng hộ việc xây dựng một trật tự thế giới đa cực, dựa trên luật pháp quốc tế và sự cân bằng lợi ích giữa các trung tâm quyền lực. Sự tương đồng về quan điểm này tạo điều kiện thuận lợi để hai bên duy trì đối thoại thường xuyên và phối hợp lập trường trong nhiều vấn đề quốc tế.
| Nga và Ấn Độ đều là những thành viên tích cực trong nhiều cơ chế hợp tác đa phương quan trọng như Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS), Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) và Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G-20). Hai nước thường xuyên duy trì trao đổi và phối hợp lập trường trong các vấn đề toàn cầu, từ cải cách thể chế quản trị quốc tế đến thách thức an ninh phi truyền thống. Việc tăng cường phối hợp trong khuôn khổ đa phương giúp Nga và Ấn Độ mở rộng không gian đối thoại, khẳng định vai trò của các nước đang phát triển trong bối cảnh trật tự thế giới đang chuyển dịch theo hướng đa cực. |
Hợp tác quốc phòng - an ninh tiếp tục là trụ cột quan trọng khác trong quan hệ song phương. Nga từ lâu là một trong những đối tác quốc phòng hàng đầu của Ấn Độ, với mức độ hợp tác sâu rộng trên nhiều phương diện. Trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế diễn biến phức tạp, hợp tác quốc phòng - an ninh góp phần củng cố lòng tin chiến lược và tính ổn định của quan hệ 2 nước.
Nhìn tổng thể, nền tảng quan hệ truyền thống, sự gắn kết về lợi ích chiến lược cùng với hợp tác kinh tế - thương mại ngày càng đi vào chiều sâu đã tạo nên điểm tựa vững chắc cho quan hệ Nga - Ấn Độ trong giai đoạn mới. Đây là cơ sở quan trọng để 2 nước mở rộng hợp tác ổn định, nâng cao khả năng thích ứng và phối hợp trước những biến động phức tạp của môi trường quốc tế.
Những động lực mới thúc đẩy hợp tác song phương
Hiện nay, hợp tác Nga - Ấn Độ không chỉ dựa trên nền tảng quan hệ truyền thống, mà còn được thúc đẩy bởi những động lực xuất phát từ bối cảnh quốc tế đang thay đổi nhanh chóng. Sự điều chỉnh trong cấu trúc quyền lực toàn cầu, cùng với những thách thức an ninh và phát triển mới, đã tạo thêm không gian và nhu cầu hợp tác thực chất giữa 2 nước.
Một trong những động lực quan trọng là sự bổ trợ về lợi ích kinh tế và năng lượng. Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động, cả Nga và Ấn Độ đều có nhu cầu đa dạng hóa đối tác và bảo đảm an ninh năng lượng.
Việc tăng cường hợp tác trong lĩnh vực dầu khí, năng lượng truyền thống và năng lượng mới không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp, mà còn góp phần củng cố tính ổn định và lâu dài của quan hệ song phương.
Bên cạnh đó, sự điều chỉnh trong chính sách đối ngoại và chiến lược phát triển của mỗi nước cũng tạo thêm dư địa hợp tác. Nga thúc đẩy mở rộng quan hệ với các đối tác châu Á, trong khi Ấn Độ theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ và đa dạng hóa quan hệ. Sự giao thoa lợi ích chiến lược giúp hai bên duy trì không gian hợp tác, hạn chế bị cuốn vào các cấu trúc liên kết mang tính đối đầu.
Hợp tác trong các khuôn khổ đa phương là một động lực đáng chú ý. Việc tham gia nhiều cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế tạo điều kiện để Nga và Ấn Độ tăng cường đối thoại, phối hợp lập trường trong những vấn đề cùng quan tâm, qua đó bổ sung nền tảng chính trị cho quan hệ song phương.
Ngoài ra, nhu cầu thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực mới như khoa học - công nghệ, công nghiệp, hạ tầng và logistics đang ngày càng rõ nét. Đây là những lĩnh vực có tiềm năng tạo ra giá trị gia tăng cao, góp phần đưa quan hệ Nga - Ấn Độ vượt ra ngoài khuôn khổ hợp tác truyền thống, hướng tới sự gắn kết sâu rộng và thực chất hơn.
Có thể thấy, sự kết hợp giữa nền tảng quan hệ truyền thống và các động lực mới đang làm phong phú nội hàm hợp tác Nga - Ấn Độ, tạo điều kiện để quan hệ song phương ngày càng phát triển ổn định, bền vững.
Triển vọng hợp tác trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động
Trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, hợp tác Nga - Ấn Độ đứng trước cả cơ hội và thách thức đan xen. Sự gia tăng cạnh tranh giữa các trung tâm quyền lực, xu hướng phân mảnh kinh tế và những điều chỉnh trong chính sách đối ngoại của nhiều quốc gia đặt ra yêu cầu 2 nước phải chủ động thích ứng nhằm duy trì và phát triển quan hệ song phương.
Về triển vọng, các chuyên gia cho rằng, quan hệ Nga - Ấn Độ có cơ sở để duy trì được sự ổn định. Nền tảng tin cậy chính trị, sự tương đồng về lợi ích chiến lược và cách tiếp cận đối ngoại độc lập giúp quan hệ 2 nước không bị chi phối hoàn toàn bởi những tác động bên ngoài. Trong bối cảnh trật tự thế giới đang dịch chuyển theo hướng đa cực, Nga và Ấn Độ đều có lợi ích trong việc duy trì không gian hợp tác cân bằng, hạn chế đối đầu và phân cực.
Tuy nhiên, triển vọng hợp tác Nga - Ấn Độ cũng chịu tác động từ nhiều yếu tố khách quan. Áp lực từ môi trường quốc tế, sự khác biệt về ưu tiên chiến lược và yêu cầu cân bằng quan hệ với các đối tác khác có thể ảnh hưởng đến nhịp độ và phạm vi hợp tác.
Điều này đòi hỏi hai bên duy trì đối thoại thường xuyên, xử lý linh hoạt các vấn đề phát sinh, đồng thời lựa chọn những lĩnh vực hợp tác có tính bổ trợ và mức độ nhạy cảm thấp.
Trong trung hạn và dài hạn, việc mở rộng hợp tác theo hướng thực chất, cân bằng và bền vững sẽ là yếu tố quyết định triển vọng quan hệ Nga - Ấn Độ. Gắn kết lợi ích kinh tế với hợp tác chính trị - an ninh, tăng cường phối hợp trong các khuôn khổ đa phương có thể giúp 2 nước nâng cao vai trò và vị thế trong cấu trúc quan hệ quốc tế đang tái định hình.
Nhìn chung, triển vọng hợp tác Nga - Ấn Độ trong giai đoạn tới phụ thuộc vào khả năng duy trì cân bằng lợi ích, thích ứng với môi trường quốc tế biến động và phát huy hiệu quả những nền tảng hợp tác sẵn có. Trong bối cảnh đó, quan hệ song phương Nga - Ấn Độ được kỳ vọng sẽ tiếp tục giữ vai trò nhất định trong bức tranh quan hệ quốc tế đang chuyển động./.