Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Khánh Hòa: Dòng vốn ưu đãi giữ thế ổn định cho miền biển - du lịch

Dòng vốn chính sách giữa nhịp tăng trưởng biển – du lịch

Nhìn vào quy mô và tốc độ tăng trưởng của tín dụng chính sách tại Khánh Hòa những năm gần đây có thể thấy rõ: đây không còn là một “khoản hỗ trợ bên lề”, mà đã trở thành trụ cột an sinh song hành với chiến lược phát triển kinh tế biển và du lịch của tỉnh.

Năm 2024, NHCSXH Khánh Hòa giải ngân gần 1.496 tỷ đồng cho 36.880 lượt hộ vay; đến cuối năm, tổng nguồn vốn tín dụng chính sách đạt xấp xỉ 4.597 tỷ đồng, trong đó dư nợ hơn 4.588 tỷ đồng với 113.925 khách hàng, nợ quá hạn duy trì ở mức rất thấp so với tổng dư nợ.

Đó là những con số không hề nhỏ nếu đặt cạnh quy mô dân số và cơ cấu kinh tế của một tỉnh ven biển, đồng thời cho thấy dòng vốn ưu đãi đã “phủ sóng” tới hầu hết các nhóm đối tượng chính sách trên địa bàn.

Đến cuối tháng 9-2025, dư nợ các chương trình tín dụng chính sách trên địa bàn Khánh Hòa đã vượt mốc 9.495 tỷ đồng, tăng hơn 1.089 tỷ đồng so với đầu năm, tương ứng mức tăng trưởng gần 13%; doanh số cho vay 9 tháng đạt 2.963 tỷ đồng với 51.945 lượt hộ được tiếp cận vốn.

Cùng với đó, nguồn vốn ủy thác từ ngân sách địa phương tăng thêm gần 485 tỷ đồng chỉ trong 3 quý đầu năm - một con số cho thấy sự quan tâm của tỉnh vào tín dụng chính sách trong giai đoạn thực hiện Chỉ thị số 39-CT/TW, ngày 30-10- 2024, của Ban Bí thư Trung ương Đảng, về nâng cao hiệu quả của tín dụng chính sách xã hội trong giai đoạn mới.

Trong khoảng 10 năm qua, tổng doanh số cho vay qua NHCSXH Khánh Hòa đạt khoảng 13.693 tỷ đồng, hỗ trợ hơn 356.700 lượt khách hàng; trong đó gần 84.983 lượt hộ thoát khỏi ngưỡng nghèo và 85.061 việc làm được tạo mới hoặc duy trì từ nguồn vốn ưu đãi.

Cùng với đó là hàng nghìn công trình nước sạch, vệ sinh môi trường, nhà ở cho hộ nghèo và đối tượng chính sách được xây dựng, cải tạo, góp phần tạo nền tảng đời sống tối thiểu ở nông thôn và vùng núi.

Từ những kết quả đạt được có thể thấy rằng:

Thứ nhất, Khánh Hòa không để tín dụng chính sách tập trung ở khu vực đô thị hay những nơi dễ giải ngân, mà phân bổ theo cả trục ngang (ven biển - đô thị - nông thôn - miền núi) và trục dọc (từ hộ nghèo, cận nghèo đến hộ mới thoát nghèo, hộ sản xuất kinh doanh vùng khó, học sinh, sinh viên, lao động đi làm việc ở nước ngoài, nhà ở xã hội, nước sạch, vệ sinh môi trường). Đó là điều kiện tiên quyết để giảm chênh lệch vùng miền trong một tỉnh có địa hình rất phân hóa như Khánh Hòa.

Thứ hai, chất lượng tín dụng được giữ ở mức an toàn. Tỷ lệ nợ quá hạn, theo nhiều báo cáo, luôn nằm trong vùng kiểm soát thấp; mạng lưới tổ tiết kiệm và vay vốn được duy trì ở hầu khắp thôn, tổ dân phố, tạo kênh vừa giám sát, vừa hỗ trợ sử dụng vốn ngay tại cộng đồng.

Trong bối cảnh nhiều địa phương phải đối mặt với áp lực nợ xấu khi mở rộng cho vay, việc Khánh Hòa mở rộng quy mô mà vẫn giữ chất lượng là một chỉ dấu quan trọng cho thấy cơ chế phối hợp giữa NHCSXH, cấp ủy, chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội đang vận hành tương đối hiệu quả.

Thứ ba, dòng vốn chính sách được lồng ghép với các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, thay vì chạy riêng lẻ như một “chính sách thiện nguyện”.

Điều này giúp mỗi đồng vốn không chỉ giải quyết một nhu cầu trước mắt, mà còn gắn với các tiêu chí hạ tầng, sinh kế, dịch vụ cơ bản - tức là gắn với thay đổi cấu trúc phát triển ở cấp địa phương.

Nói cách khác, tín dụng chính sách ở Khánh Hòa những năm gần đây đã vượt ra khỏi vai trò “cấp cứu ngắn hạn” cho hộ nghèo, để trở thành một phần trong kiến trúc phát triển của tỉnh: nơi dòng vốn, hạ tầng, việc làm và an sinh được đặt trên cùng một bàn tính.

Sinh kế và an cư: khi vốn ưu đãi đi vào đời sống biển – núi

Điểm kiểm chứng thuyết phục nhất cho hiệu quả của tín dụng chính sách không nằm trên báo cáo, mà nằm ở sự dịch chuyển sinh kế cụ thể của người dân, đặc biệt là những nhóm dễ tổn thương nhất trong một nền kinh tế dựa mạnh vào du lịch và biển như Khánh Hòa.

Ở dải ven biển Nha Trang, Cam Ranh, Vạn Ninh, nhiều hộ trước đây sống chủ yếu nhờ đánh bắt ven bờ quy mô nhỏ, thu nhập bấp bênh, nay đã có thêm lựa chọn: sửa lại nhà thành phòng cho thuê homestay, chuyển một chiếc ghe nhỏ thành phương tiện chở khách câu cá, lặn ngắm san hô; mở quán ăn gia đình chuyên hải sản tươi; bán đặc sản biển qua thương mại điện tử.

Đằng sau những mô hình đó thường là một khoản vay vài chục triệu đồng từ chương trình cho vay hộ sản xuất, kinh doanh vùng khó khăn hoặc giải quyết việc làm.

Khi thị trường du lịch lao dốc vì dịch bệnh COVID-19, lượng khách giảm sâu, nhiều lao động dịch vụ mất việc, khối người làm thuê theo mùa ở các nhà hàng, khách sạn, tàu du lịch rơi vào trạng thái “đứt gãy” thu nhập.

Trong bối cảnh đó, việc được tiếp cận khoản vay ưu đãi để mở quán nhỏ, mua chiếc xe máy làm dịch vụ giao hàng, quay trở lại quê nhà trồng trọt, chăn nuôi với quy mô bài bản hơn đã giúp không ít gia đình “hạ cánh mềm”, tránh rơi vào vòng xoáy vay nóng, nợ đen.

Trên các đảo nhỏ và vùng ven Vịnh Vân Phong, vốn tín dụng chính sách được thiết kế bám sát nhu cầu thực tế: hỗ trợ đầu tư lồng bè nuôi thủy sản, trang bị áo phao, dụng cụ an toàn, hệ thống nước sạch hộ gia đình.

Ở những nơi mà mỗi đợt bão mạnh có thể cuốn trôi toàn bộ tài sản trên mặt nước, khả năng tiếp cận một nguồn vốn lãi suất thấp, thời hạn phù hợp để tái sản xuất sau thiên tai không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn là “cứu sinh tinh thần” để người dân không rời bỏ biển.

Trong khi đó, miền núi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh - nơi đồng bào Raglai chiếm tỷ lệ đáng kể - lại cho thấy một câu chuyện khác. Ở đây, vốn ưu đãi không hướng vào du lịch, mà gắn với cây trồng, vật nuôi phù hợp điều kiện sinh thái: sầu riêng, mít, mắc ca, cây keo, dê, gà đồi…

Khi kết hợp với tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ tiêu thụ, nhiều hộ từ chỗ chỉ trông chờ vào nương rẫy tự cung tự cấp đã biết tính toán chi phí, lợi nhuận, hình thành mô hình kinh tế hộ gắn với thị trường. Sự giảm nghèo, vì thế, mang tính cấu trúc hơn, ít phụ thuộc vào trợ cấp.

Không thể không nhắc tới nhóm thanh niên và người lao động trẻ. Với đặc thù là tỉnh du lịch - dịch vụ, Khánh Hòa có nhiều bạn trẻ tốt nghiệp các ngành du lịch, ngoại ngữ, công nghệ thông tin, thiết kế…, nhưng không phải ai cũng có điều kiện khởi nghiệp.

Các khoản vay 50 - 100 triệu đồng từ nguồn vốn giải quyết việc làm, nếu được sử dụng đúng hướng, có thể biến một ý tưởng thành cơ sở kinh doanh nhỏ: studio chụp ảnh cưới ngoại cảnh, dịch vụ tour trải nghiệm cho khách quốc tế, xưởng chế biến hải sản khô, cơ sở sản xuất quà tặng du lịch, cửa hàng cà phê kết hợp không gian làm việc chung. Dù quy mô còn khiêm tốn, đó là cách tín dụng chính sách “bắt cầu” giữa chính sách an sinh với tinh thần khởi nghiệp tại chỗ.

Một trụ cột khác mang tính chiến lược là nhà ở xã hội và nhà ở phù hợp với thu nhập của người lao động. Khi các dự án như Khu kinh tế Vân Phong, các khu công nghiệp Suối Dầu, Nam Cam Ranh,… đi vào hoạt động, nhu cầu về lực lượng lao động kỹ thuật và công nhân sẽ tăng mạnh. Nếu không giải bài toán an cư, Khánh Hòa rất dễ rơi vào vòng xoáy đã thấy ở nhiều địa phương: công nhân ở trọ tạm bợ, gắn bó lỏng lẻo với địa phương, chi phí xã hội tăng cao.

Những năm gần đây, NHCSXH Khánh Hòa đã bắt đầu đẩy mạnh chương trình cho vay nhà ở xã hội, mua, thuê mua căn hộ giá phù hợp, song song với cho vay sửa chữa, nâng cấp nhà ở, đặc biệt tại các vùng thường xuyên chịu bão lũ, triều cường. Một căn hộ nhỏ nhưng ổn định không chỉ giúp một gia đình trẻ tránh cảnh “chạy trốn tiền thuê nhà”, mà còn tạo ra sự gắn bó, qua đó củng cố nền tảng nhân lực cho các khu công nghiệp, khu du lịch trong dài hạn.

Ở góc độ an sinh rộng hơn, hàng chục nghìn công trình nước sạch, vệ sinh môi trường được xây dựng, cải tạo từ vốn tín dụng chính sách đã góp phần thay đổi diện mạo nông thôn ven biển, vùng cát, vùng núi. Trong một tỉnh thường xuyên chịu mưa lớn, ngập úng, bão mạnh, việc người dân có nước sạch, nhà kiên cố, công trình vệ sinh đạt chuẩn không chỉ là câu chuyện “tiện nghi sinh hoạt”, mà là điều kiện tối thiểu để duy trì sức lao động, chất lượng học tập của trẻ em, và giảm chi phí y tế cho toàn hệ thống.

Tín dụng chính sách Khánh Hòa đã đi từ “đỡ đói, đỡ nghèo” tới “tạo sinh kế, tạo chỗ đứng và tạo nền tảng an cư” cho nhiều nhóm dân cư khác nhau từ ngư dân, nông dân miền núi, lao động dịch vụ du lịch, công nhân nhập cư, tới thanh niên khởi nghiệp và học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn./.

Phương Dung