Thanh Hóa có 661 sản phẩm OCOP

Phát triển sản phẩm OCOP - điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa nhiệm kỳ 2025 - 2030 đặt mục tiêu đến năm 2030 toàn tỉnh có ít nhất 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có 35% số xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, 10% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại; không còn xã dưới 15 tiêu chí nông thôn mới.

Để đạt mục tiêu này, trong nhiệm kỳ qua, Thanh Hóa triển khai mạnh mẽ chương trình OCOP gắn với xây dựng nông thôn mới. Chương trình phát triển sản phẩm OCOP được đánh giá là một trong những điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới của tỉnh.

Là một trong những địa phương có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp, với gần 200 làng nghề truyền thống và hơn 600 hợp tác xã (HTX) nông nghiệp. Sau 7 năm thực hiện Chương trình OCOP đã tạo được bước chuyển biến rõ nét trong phát huy thế mạnh vùng miền. Số lượng sản phẩm OCOP của Thanh Hóa không ngừng tăng và chất lượng ngày càng được nâng lên, tính đến cuối năm 2025, Thanh Hóa có 661 sản phẩm OCOP, cao hơn nhiều so với mục tiêu đề ra.

Thực hiện Chương trình OCOP, các ban, ngành, địa phương, tổ chức - đoàn thể trong tỉnh đã tuyên truyền, hướng dẫn và phát triển sản phẩm OCOP theo hướng thực chất, bền vững. Đặc biệt, tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm mô hình sản xuất OCOP về đất đai, vốn, công nghệ, xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm OCOP, các sản phẩm đặc trưng ở các vùng miền.

Các sản phẩm OCOP nông nghiệp đều được sản xuất theo các tiêu chuẩn ISO, HACCP, VietGAP, GlobalGAP, có tem truy xuất nguồn gốc, mẫu mã, bao bì đẹp, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, trong đó có thị trường xuất khẩu.

Hướng tới mô hình “nông thôn mới thông minh”, giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã mở nhiều lớp tập huấn về chuyển đổi số và thương mại điện tử cho gần 400 chủ thể OCOP và tổ chức các lớp đào tạo phát triển du lịch cộng đồng. Sản phẩm nông nghiệp hiện nay không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn vươn ra thị trường lớn, gắn với du lịch, văn hóa và kinh tế số.

Thời gian tới, Thanh Hóa sẽ xây dựng các làng thông minh, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý xã hội ở nông thôn (các dịch vụ công trực tuyến đến tận thôn, bản); hỗ trợ nông dân tiếp cận thương mại điện tử, đưa nông sản lên sàn giao dịch số; phát triển du lịch nông thôn thông minh (làng du lịch thông minh) để quảng bá sản phẩm OCOP và văn hóa địa phương.

Tỉnh cũng định hướng hình thành đội ngũ “nông dân số” - những nông dân trẻ, nhạy bén công nghệ, dẫn dắt cộng đồng áp dụng kỹ thuật mới. Mục tiêu đến năm 2030, có 100% số hợp tác xã và chủ thể OCOP ở Thanh Hóa tham gia sàn thương mại điện tử; mỗi xã có ít nhất 1 mô hình thôn thông minh thí điểm, tạo sức lan tỏa.

Nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, giúp sản phẩm của vùng quê có thể cạnh tranh được với các sản phẩm nhập khẩu. Những năm qua, các chủ thể sản phẩm OCOP đã chủ động đầu tư mua sắm trang thiết bị, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại vào trong sản xuất để nâng cao giá trị sản phẩm.

Sản phẩm OCOP khơi dậy tiềm năng, tạo sinh kế cho người nông dân

Chương trình OCOP đã khơi dậy tiềm năng, tạo sinh kế cho người nông dân, góp phần phát triển sản phẩm chủ lực của địa phương, từng bước chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp manh mún, nhỏ lẻ sang liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, có truy xuất nguồn gốc, đáp ứng nhu cầu thị trường. Nhiều đặc sản như nước mắm Lê Gia, chiếu cói Nga Sơn, ống hút tre Thăng Thọ,... đã chinh phục được các thị trường khó tính trong và ngoài nước.

Trước đây, nhiều sản phẩm nông nghiệp của tỉnh chủ yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng tại cộng đồng, hiệu quả không cao, do chất lượng, mẫu mã sản phẩm, hình thức kinh doanh còn đơn điệu. Tuy nhiên, từ khi triển khai thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm, các chủ thể đã tích cực sáng tạo, đầu tư nâng cấp sản phẩm, trở thành thương hiệu của vùng miền, đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Đặc biệt, tại các xã thuộc khu vực miền núi - nơi có điều kiện thuận lợi để khai thác du lịch sinh thái cộng đồng và phát triển nông nghiệp dưới tán lá rừng - ngay sau khi Chương trình OCOP được triển khai, các địa phương đã chủ động đăng ký tham gia, chuyển đổi từ sản xuất thô sang chế biến để nâng cao giá trị, giải quyết việc làm cho nhiều lao động ở địa phương.

HTX Nông Lâm Thành Chung (xã Quang Chiểu) là một ví dụ với sản phẩm OCOP gạo nếp Cay Nọi. Xã Quang Chiểu có khoảng 400ha đất nông nghiệp thì có 300ha trồng gạo nếp Cay Nọi. Trước đây, người dân chủ yếu sản xuất phục vụ nhu cầu của gia đình, từ khi có Chương trình OCOP, HTX Thành Chung đã quy hoạch vùng nguyên liệu, chuẩn hóa các quy trình sản xuất thành sản phẩm OCOP.

Từ đó, giá trị sản phẩm không ngừng được nâng cao. Sản phẩm thu hoạch đến đâu tiêu thụ hết đến đấy, thậm chí nhiều thương lái còn phải vào tận nơi đặt tiền trước mới mua được.

Trước khi triển khai thực hiện Chương trình OCOP, các hộ trồng dong riềng ở xã Yên Lạc chủ yếu phục vụ nhu cầu gia đình, số ít bán thô cho các thương lái nên hiệu quả kinh tế thấp. Từ khi được tư vấn về xây dựng thương hiệu OCOP, HTX Dịch vụ nông nghiệp Yên Lạc đã quy hoạch, mở rộng vùng nguyên liệu, đầu tư máy móc, sản xuất miến dong đem lại hiệu quả kinh tế cao. Đến nay, sản phẩm miến dong Yên Lạc được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao.

Hay như sản phẩm OCOP dưa kim hoàng hậu được sản xuất theo tiêu chuẩn Global Gap của HTX dịch vụ nông nghiệp Kiên Thọ, mỗi năm, HTX canh tác 3 vụ, thu hoạch khoảng 35 tấn dưa kim hoàng hậu. Để xây dựng thương hiệu, HTX hoàn thiện về tạo mã QR, in nhãn mác, thiết kế bao bì sản phẩm, xác lập quyền sở hữu trí tuệ, xây dựng website bán sản phẩm trực tuyến.

Xã Cẩm Thạch có 7 sản phẩm OCOP, trong đó có 2/3 số sản phẩm trà thảo dược được phát triển dựa trên những bài thuốc dân gian của dân tộc Dao, Mường.

Là địa phương tiêu biểu của tỉnh về phát triển sản phẩm OCOP, sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Nga Sơn có 25 sản phẩm OCOP; trong đó, có 2 sản phẩm 4 sao và 23 sản phẩm 3 sao thuộc các nhóm hàng thủ công mỹ nghệ, thực phẩm, đồ uống...

Việc tập trung phát triển sản phẩm OCOP đã phát huy lợi thế về làng nghề truyền thống, đồng thời tạo đà cho Nga Sơn phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Hiện nay, mô hình phát triển sản phẩm OCOP gắn với du lịch cộng đồng cũng đang phát triển mạnh ở Thanh Hóa. Tại Bá Thước, thực hiện mô hình này đã góp phần hình thành nông thôn mới giàu có, trù phú - nơi trước đây là vùng cao nghèo đói, lạc hậu.

Sự thành công của mô hình phát triển sản phẩm OCOP gắn với du lịch cộng đồng đang minh chứng đây là một hướng đi bền vững trong bảo tồn đa dạng sinh thái, bản sắc văn hóa dân tộc gắn phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân ở vùng nông thôn, miền núi.

Chương trình OCOP đã góp phần thúc đẩy khởi nghiệp nông thôn, hình thành các chuỗi giá trị sản phẩm hàng hóa gắn với mỗi địa phương, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân. Nhiều sản phẩm OCOP Thanh Hóa hiện đã vươn ra thị trường toàn quốc, khẳng định thương hiệu nông sản thực phẩm địa phương và đóng góp vào phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Việc phát triển sản phẩm OCOP cũng thúc đẩy bảo tồn các làng nghề truyền thống, nâng cao chất lượng, mẫu mã sản phẩm theo tiêu chuẩn cao, qua đó nâng tầm hình ảnh nông thôn mới Thanh Hóa.

Theo khảo sát của Văn phòng Điều phối Chương trình Xây dựng nông thôn mới của tỉnh, sau sáp nhập đơn vị hành chính, hầu hết các xã, phường trong tỉnh đều có sản phẩm OCOP, trừ một số xã miền núi, kinh tế - xã hội khó khăn.

Tỉnh sẽ tiếp tục tập công tác chỉ đạo, hỗ trợ nguồn lực cho Chương trình mỗi xã một sản phẩm và nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Mục tiêu trong 5 năm tới của tỉnh là có thêm nhiều sản phẩm OCOP đạt 4 sao, 5 sao cấp quốc gia, khẳng định vị thế top đầu cả nước./.

Bảo An