Đột phá trong cải cách hành chính ở Quảng Ninh: Từ suy nghĩ đến hành động
Tôi rất được vinh dự khi được tham luận về những đột phá trong cải cách hành chính ở Quảng Ninh. Như tất cả chúng ta đã biết, Quảng Ninh là địa phương nổi lên như một hiện tượng về phát triển trong những năm gần đây. Có thể nhận thấy đó qua một vài kết quả: kinh tế liên tục tăng trưởng cao và giữ vững đà tăng trưởng 2 con số 7 năm liên tiếp (2016 - 2022) lập nên kỳ tích trong giai đoạn đổi mới. GRDP năm 2022 ước đạt 10,28%, thu ngân sách nhà nước đạt hơn 55.000 tỷ đồng, thuộc nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước.
Để có được những kỳ tích như vậy trong phát triển kinh tế, không thể không nhắc tới những đột phá trong công tác cải cách hành chính (CCHC) ở Quảng Ninh. Được biết, Quảng Ninh là địa phương duy nhất trong cả nước đưa mục tiêu giữ vị trí nhóm đầu 4 chỉ số CCHC vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh và ban hành riêng Nghị quyết chuyên đề của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về vấn đề này.
Nghị quyết đã thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của tỉnh nhằm hướng đến phục vụ ngày một tốt hơn, ngày một hiệu quả hơn đối với người dân và doanh nghiệp. Ở đây, chúng ta có thể hiểu điều mà Quảng Ninh luôn mong muốn là: xây dựng một hình ảnh địa phương đi đầu về đổi mới, sáng tạo, xây dựng văn hóa cam kết và đồng hành của chính quyền địa phương với người dân và doanh nghiệp.
Đặc biệt, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành kế hoạch chuyên đề về “Đổi mới công tác chỉ đạo, điều hành nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả tổ chức thực hiện công tác CCHC trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”. Và để triển khai thành công, sự thay đổi về tư duy, tầm nhìn cũng phải gắn liền với hành động cụ thể. Chính vì vậy, lãnh đạo tỉnh thường xuyên chỉ đạo việc tổ chức, đối thoại, tháo gỡ vướng mắc, khó khăn của người dân, doanh nghiệp để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, đời sống của nhân dân, giúp các cấp chính quyền có giải pháp khắc phục tồn tại, hạn chế, nâng cao hơn nữa chất lượng phục vụ người dân.
Tính đến năm 2023, Quảng Ninh đã có liên tục 10 năm thực hiện đánh giá chỉ số CCHC và 6 năm đánh giá chỉ số đo lường sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp đối với chính quyền các cấp. Kết quả chỉ số CCHC năm 2022, tỉnh Quảng Ninh vinh dự đón nhận những thành tựu nổi bật khi lần thứ 2 (2020 và 2022) chinh phục vị trí dẫn đầu cả nước cả 4 chỉ số CCHC (PCI, PAPI, PAR Index và SIPAS). Trong đó, Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 6 năm liên tiếp (2017 - 2022) giữ ngôi vị quán quân; Chỉ số CCHC (PAR Index) 5 năm dẫn đầu; Chỉ số đo lường sự hài lòng của người dân về sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) 4 năm dẫn đầu bảng xếp hạng và Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) 2 năm dẫn đầu vị trí xếp hạng.
Đây là những kết quả mà khó có địa phương nào có thể vượt được Quảng Ninh, ít nhất trong 10 năm tới. Và trong con mắt của những người từ phía ngoài đánh giá, nhất là những người làm trong lĩnh vực báo chí - truyền thông, những quả ngọt này không phải tự nhiên có mà nó đến từ những nỗ lực trong việc ươm mầm những hạt giống từ những những ngày đầu. Những kết quả đạt được trong công tác CCHC ở Quảng Ninh thể hiện qua những điểm sau:
Thứ nhất, Quảng Ninh có đơn vị hành chính đặc thù được thành lập theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ - Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh trực thuộc UBND tỉnh; thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp huyện, chịu sự quản lý, theo dõi hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công (PVHCC) tỉnh.
Còn nhớ, ngày 26-3-2014, Trung tâm Hành chính công của tỉnh Quảng Ninh chính thức được khai trương. Thời điểm này, dường như các tỉnh, thành phố khác còn lạ lẫm với khái niệm “hành chính công”. Đây là một mô hình hoàn toàn mới khi đó trong cả nước, làm việc với phương châm “Công khai - Minh bạch - Chính xác - Đúng pháp luật”. Đây chính là tiền đề để sau này Trung tâm phục vụ hành chính công ra đời.
Thứ hai, Quảng Ninh là trong số ít các địa phương thực hiện tiếp nhận và trả kết quả theo mô hình “5 tại chỗ”: trên 80% số hồ sơ tiếp nhận được để tại Trung tâm PVHCC, không chuyển về cơ quan chuyên môn (trừ hồ sơ phải trình UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh). Việc thẩm định, phê duyệt (lãnh đạo sở, ngành phải đến Trung tâm ký duyệt), đóng dấu, trả kết được thực hiện tại chỗ.
Thứ ba, Quảng Ninh thực hiện cắt giảm 40% - 60% thời hạn giải quyết của tất cả các thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh, việc cắt giảm thời hạn giải quyết chủ yếu do các ngành đề xuất. Tuy nhiên, có một số thủ tục hành chính thuộc các lĩnh vực giao cho Trung tâm PVHCC tỉnh, trên cơ sở theo dõi, giám sát, đề xuất cắt giảm thời hạn giải quyết cho phù hợp với tình hình giải quyết thực tế.
Thứ tư, công tác kiểm tra đánh giá hoạt động của bộ phận một cửa các cấp được triển khai đồng bộ. Quảng Ninh trang bị camera để giám sát tại bộ phận một cửa các cấp kết nối đến phòng làm việc của lãnh đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương.
Thứ năm, Quảng Ninh đã tiến hành đánh giá, xếp loại trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, địa phương, đơn vị trên địa bàn một cách nghiêm túc, bài bản và nền nếp; kết quả xếp loại trách nhiệm người đứng đầu hằng năm được làm cơ sở để cấp có thẩm quyền xem xét biểu dương, khen thưởng hoặc xử lý trách nhiệm.
Thứ sáu, Quảng Ninh có chế độ đặc thù đối với công chức, viên chức làm việc tại bộ phận một cửa. Cụ thể, các công chức một cửa được tỉnh hỗ trợ với mức 2 triệu đồng/người/tháng. Đặc biệt, có quy định rõ ràng về công chức cấp phòng muốn được xem xét quy hoạch, bổ nhiệm phải trải qua công tác tại Trung tâm PVHCC.
Một điều nữa cũng phải nhấn mạnh trong đột phá về CCHC ở Quảng Ninh chính là công tác chuyển đổi số được thực hiện hết sức quyết liệt và mạnh mẽ. Với phương châm “nhận thức” là quyết định, “người dân, doanh nghiệp” là trung tâm, “thể chế và công nghệ số” là động lực, “nền tảng số” là đột phá, “an toàn, an ninh thông tin” là then chốt, “chính quyền” là tiên phong, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, hành động đồng bộ ở các cấp và sự tham gia của toàn dân là yếu tố bảo đảm sự thành công trong chuyển đổi số, Quảng Ninh là một trong những địa phương đi đầu chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính, xây dựng chính quyền điện tử hướng tới xây dựng chính quyền số và cơ quan nhà nước “không giấy tờ”...
Quảng Ninh cũng luôn xác định: xây dựng xã hội số an toàn, nhân văn, dựa trên 3 trụ cột thiên nhiên - văn hóa - con người để hình thành công dân số, xã hội số, bảo đảm an toàn, an ninh mạng gắn với bảo đảm vững chắc quốc phòng an ninh và chủ quyền số quốc gia.
Đến nay, tỉnh đã tạo lập được một kết cấu hạ tầng công nghệ thông tin vững chắc như: 100% số cơ quan hành chính nhà nước từ cấp tỉnh đến xã tham gia vào hệ thống chính quyền điện tử của tỉnh; thủ tục hành chính trên toàn tỉnh được rà soát, đơn giản hóa thành phần, giảm thời gian giải quyết trung bình từ 40% - 60% so với quy định; 100% số thủ tục hành chính tại Trung tâm PVHCC cấp tỉnh, cấp huyện và bộ phận tiếp nhận và trả kết quả cấp xã được rà soát và chuẩn hóa theo quy trình ISO bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ thời gian giải quyết đối với từng thủ tục hành chính gắn với trách nhiệm của từng bộ phận, từng cán bộ.
Nhờ đó, lãnh đạo tỉnh có thể nắm bắt quy trình, tiến độ giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp từ cấp xã trở lên, đồng thời công khai, minh bạch tất cả những thông tin, văn bản của chính quyền các cấp lên cổng thông tin điện tử từ cấp tỉnh cho đến xã, phường; sử dụng các mạng xã hội, fanpage để thông tin, trao đổi trực tiếp với người dân, doanh nghiệp.
Đáng chú ý, Quảng Ninh đã xây dựng quy trình 5 bước giải quyết thủ tục hành chính hoàn toàn trên môi trường điện tử (tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt, ký số, trả kết quả) gắn với việc áp dụng chữ ký số trong tất cả các bước giải quyết trên cơ sở hướng dẫn của Văn phòng Chính phủ.
Bên cạnh đó, qua hệ thống chính quyền điện tử tỉnh, nhiều giải pháp đổi mới về chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính đã được Trung tâm PVHCC tỉnh triển khai thực hiện có hiệu quả, có thể kể đến như việc niêm yết thủ tục hành chính bằng mã QR; sử dụng biên lai thu phí, lệ phí điện tử; thanh toán phí, lệ phí trực tuyến...
Tính đến thời điểm này, Quảng Ninh là 1 trong 6 tỉnh, thành phố đầu tiên triển khai thực hiện thành công hệ thống hóa đơn điện tử giai đoạn 1. Qua đó, tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp, rút ngắn thời gian thanh toán. Những kết quả, thành tựu đạt được trong công tác CCHC, xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số của tỉnh Quảng Ninh, thời gian qua đã tạo được niềm tin, sự tin tưởng của người dân, doanh nghiệp vào chất lượng điều hành của chính quyền và môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi của tỉnh.
Quảng Ninh cũng đã đặt mục tiêu đến năm 2025 đứng trong nhóm 3 địa phương dẫn đầu về chỉ số đánh giá chuyển đổi số, trở thành mô hình mẫu về chuyển đổi số toàn diện cấp tỉnh.
Tuy nhiên, đây cũng là những thách thức rất lớn đối với tỉnh Quảng Ninh trong thời gian tới, vì để tiếp tục duy trì được niềm tin, sự hài lòng của người dân, cộng đồng doanh nghiệp, các cấp chính quyền trên địa bàn tỉnh sẽ phải liên tục nỗ lực, đổi mới, sáng tạo trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện CCHC gắn với chuyển đổi số. Tuy nhiên, với sự đồng lòng, quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự năng động, sáng tạo, đổi mới của đội ngũ lãnh đạo cũng như sự tận tâm cống hiến của đội ngũ cán bộ, Quảng Ninh sẽ tiếp tục gặt hái những quả ngọt trong công tác CCHC, duy trì và giúp cho Quảng Ninh trở thành trung tâm phát triển kinh tế hàng đầu cả nước, xứng đáng vị trí đầu tàu cực Bắc - luôn đi đầu về mọi mặt./.