Thành phố Thâm Quyến (tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc) thúc đẩy đổi mới sáng tạo và một số hàm ý đặt ra cho tỉnh Quảng Ninh

Tháng 4-2023, Tổng Bí thư Tập Cận Bình trong chuyến thị sát tại Quảng Đông đã nhấn mạnh: “Chúng ta phải tăng cường vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp, thúc đẩy hội nhập sâu rộng chuỗi đổi mới sáng tạo, chuỗi công nghiệp, chuỗi vốn và chuỗi nhân tài, không ngừng nâng cao trình độ chuyển đổi và công nghiệp hóa thành tựu khoa học, công nghệ, xây dựng trung tâm đổi mới khoa học công nghệ công nghiệp có tầm ảnh hưởng toàn cầu”[1]. 

Thực hiện sâu sắc các chỉ thị quan trọng của Tổng Bí thư Tập Cận Bình, thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, đang đẩy nhanh việc xây dựng hệ thống đổi mới sáng tạo lấy doanh nghiệp làm trọng tâm. Trong những năm gần đây, tổng mức đầu tư cho R&D của Thâm Quyến liên tục tăng; đến năm 2024, giá trị gia tăng của các ngành công nghiệp mới nổi đạt 1,56 nghìn tỷ NDT, chiếm 42,3% GDP của khu vực, đánh dấu ba năm liên tiếp vượt mốc 100 tỷ NDT/năm.

Ở các thành phố khác, các công ty công nghệ thường tập trung tại các khu công nghiệp cụ thể, nhưng ở Thâm Quyến, chúng phân tán khắp thành phố như những mao mạch. Không giống như nhiều thành phố khác phụ thuộc vào các viện nghiên cứu và bị chi phối bởi chính sách, sự đổi mới của Thâm Quyến thường bắt nguồn từ thị trường. Thâm Quyến luôn nhạy bén với thị trường, chủ động đầu tư vào R&D và liên tục cải tiến thông qua thử nghiệm.

Mô hình đổi mới công nghệ của Thâm Quyến đã phát triển từ mô hình OEM “ba trong một” sang phương pháp tiếp cận “dựa trên nhu cầu” và thị trường, hình thành nên một hệ thống đổi mới sáng tạo do doanh nghiệp dẫn dắt và hướng đến thị trường. Hiện nay, Thâm Quyến đã thiết lập một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện bao gồm nghiên cứu cơ bản, đột phá công nghệ, ứng dụng kết quả nghiên cứu, đầu tư tài chính công nghệ và hỗ trợ nhân tài. 

Tuy nhiên, khi cạnh tranh công nghệ toàn cầu bước vào giai đoạn mới, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, đổi mới sáng tạo truyền thống và chuỗi cung ứng đang phải đối mặt với những thách thức mới. Đây cũng là lý do Thâm Quyến có thể nâng cấp mô hình đổi mới sáng tạo, đạt được nhiều thành tựu độc đáo hơn và mở ra con đường đột phá cho hệ thống đổi mới sáng tạo của Trung Quốc.

Đổi mới hướng đến thị trường

Công viên Sinh thái Khoa học và Công nghệ vịnh Thâm Quyến là trung tâm quan trọng của ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) Thâm Quyến và là cái nôi của những công nghệ hiện đại. Trong một tòa nhà văn phòng ở quận Nam Sơn, có hơn 100 công ty khởi nghiệp AI. Được gọi là “Doanh trại Mô hình” - tập trung cộng đồng sinh thái AI quy mô lớn đầu tiên tại Khu vực vịnh Lớn Quảng Đông - Hồng Kông - Ma Cao. 

Tiêu chí tuyển chọn không xem xét doanh thu hay ngưỡng giá trị đầu ra cố định, mà chỉ xem xét công nghệ và tiềm năng. Trong số hơn 100 công ty được chọn, hơn một nửa đến từ các địa phương khác hoặc nước ngoài. Không giống như các công ty AI ở Bắc Kinh và các nơi khác tập trung vào nghiên cứu và phát triển mô hình quy mô lớn, các công ty khởi nghiệp này chủ yếu tập trung vào phần cứng AI và các hướng phát triển ở nước ngoài, phát triển các sản phẩm như đồ chơi thông minh và kính thông minh, nhắm đến thị trường nước ngoài với mức chi trả cao.

Đây chính là con đường đổi mới được hình thành ở Thâm Quyến trong hơn 40 năm qua. Không giống như Bắc Kinh và Thượng Hải, nơi có nhiều viện nghiên cứu và trường đại học lớn, Thâm Quyến không có hệ thống nghiên cứu khoa học độc lập với hệ thống kinh tế. Doanh nghiệp là chủ thể của đổi mới. 

Được thúc đẩy bởi nhu cầu và được thị trường chi phối, nơi đây đã sản sinh ra một nhóm các công ty công nghệ có sức cạnh tranh quốc tế, như Huawei, ZTE và BGI. Tính đến năm 2024, số lượng doanh nghiệp công nghệ cao quốc gia của Thâm Quyến sẽ vượt 25.000 doanh nghiệp, với mật độ trung bình 12 doanh nghiệp/km², đứng đầu Trung Quốc về mật độ.

Bên cạnh Bắc Kinh được biết đến với tên gọi là “Kinh đô” và Thượng Hải được biết đến là “Thành phố Kỳ diệu”, nhiều người gọi Thâm Quyến là “Thành phố của Khởi nghiệp”. Thành phố có phần lớn là lao động nhập cư trẻ tuổi, với độ tuổi trung bình chỉ là 32,5, tự hào có một nền văn hóa cởi mở và hòa nhập, cùng với chuỗi công nghiệp toàn diện và chính sách hỗ trợ về cơ sở hạ tầng, thu hút các doanh nghiệp và nhà khởi nghiệp từ khắp cả nước. 

Mô hình đổi mới sáng tạo của thành phố Thâm Quyến khác biệt đáng kể so với Bắc Kinh và Thượng Hải. Ở Thâm Quyến, đổi mới công nghiệp không chỉ đơn thuần là công nghiệp hóa hay sản xuất hàng loạt mà còn là đổi mới về vật liệu, thiết bị, quy trình và các liên kết khác. 

Khuyến khích năng lực đổi mới của các doanh nghiệp tư nhân

Trong những năm 1980 và 1990, Thâm Quyến đã nỗ lực hỗ trợ các doanh nghiệp nhà nước phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, nhưng cuối cùng, nỗ lực này đã thất bại. Động lực thực sự đằng sau làn sóng đổi mới của Thâm Quyến nằm ở các doanh nghiệp tư nhân, vốn được trời phú cho khả năng đưa ra quyết định nhanh chóng và đổi mới sáng tạo trước sự cạnh tranh của thị trường. 

Trong nhiều thập niên, Thâm Quyến đã kiên trì cải cách theo định hướng thị trường và mạnh dạn khám phá, hình thành một loạt đổi mới thể chế nhằm giải quyết những bất cập mối quan hệ giữa chính phủ và thị trường, doanh nghiệp tư nhân và nhà nước, độc lập và mở cửa với thế giới bên ngoài.

Bước ngoặt đến vào năm 1987. Thâm Quyến ban hành “Quyết định số 18”, khuyến khích các nhà khoa học và kỹ sư thành lập các công ty công nghệ tư nhân và làm rõ quyền sở hữu. Động thái này đã sản sinh ra hơn 70 công ty công nghệ tư nhân chỉ trong vòng một năm. Sự gia tăng này đã thu hút một lượng lớn nhân tài trên toàn quốc, khơi mào làn sóng khởi nghiệp công nghệ tư nhân.

Công ty trách nhiệm hữu hạn kỹ thuật Huawei (Hoa Vi) được thành lập cùng năm 1987 là một ví dụ điển hình. Nhậm Chính Phi, người sáng lập Huawei, từng thừa nhận: “Nếu không có Quyết định số 18, tôi đã không nghĩ đến việc thành lập Huawei”. 

Khởi nghiệp là nhà phân phối cho các tổng đài điện thoại Hồng Kông, Huawei đã nhanh chóng phát triển các thiết bị chuyển mạch nhỏ của riêng mình và giành được nhiều đơn đặt hàng. Đến năm 1992, doanh số của Huawei đã vượt quá 100 triệu NDT, khẳng định vị thế vững chắc trên con đường nghiên cứu và phát triển độc lập.

Nhờ sự bùng nổ của công nghệ thông tin tại Trung Quốc, giới trẻ Thâm Quyến đã đổ xô đến Hoa Cường Bắc ở Phúc Điền. Năm 1998, Mã Hóa Đằng thành lập Tencent tại đây. Hoa Cường Bắc tấp nập người qua lại mỗi ngày, các quầy hàng và cửa hàng kết nối một chuỗi ngành công nghiệp điện tử và thông tin hoàn chỉnh. Các thương nhân điện tử có thể dễ dàng tìm thấy mọi thứ, từ linh kiện, sản xuất đến tiếp thị khách hàng.

Năm 2000, đổi mới công nghệ của Thâm Quyến đã đạt đến bước ngoặt quan trọng thứ hai. 20 năm sau khi thành lập, Đặc khu Kinh tế Thâm Quyến đã phải đối mặt với một nút thắt trong mô hình phát triển: sự phụ thuộc lâu dài vào thương mại gia công là không bền vững và mật độ dày đặc các nhà máy điện tử mang đến những thách thức. như thiếu hụt năng lượng, khan hiếm đất đai, áp lực môi trường và dân số tăng nhanh chóng. 

Người dân từ mọi tầng lớp đều đặt câu hỏi: Bước đột phá tiếp theo của Thâm Quyến nằm ở đâu? Thâm Quyến đã quyết định theo đuổi đổi mới sáng tạo độc lập và xây dựng trở thành một thành phố đổi mới sáng tạo. Theo báo cáo, Lưu Anh Lực, nguyên Phó Thị trưởng điều hành Chính quyền thành phố Thâm Quyến, đã đề xuất trong một bài phát biểu rằng cụm từ “sản xuất tại Thâm Quyến” nên được chuyển đổi thành “sáng tạo tại Thâm Quyến”.

Quan trọng hơn, với sự tập trung của các doanh nghiệp lớn, như Huawei, Tencent và DJI, những năm qua, Thâm Quyến đã hình thành một hệ sinh thái chuỗi công nghiệp thượng nguồn và hạ nguồn xoay quanh các doanh nghiệp hàng đầu này. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) đã bày tỏ lựa chọn Thâm Quyến vì chuỗi công nghiệp thông tin điện tử toàn diện và năng lực sản xuất phần cứng, cũng như mong muốn hội nhập với các nguồn lực thượng nguồn và hạ nguồn của các doanh nghiệp lớn. Đối với nhiều SME, điều này không chỉ giúp giảm thiểu chi phí triển khai mà còn giúp chính phủ hỗ trợ và tiếp cận nguồn lực từ các doanh nghiệp lớn. 

Bản chất của loại hình cụm công nghiệp này không chỉ nằm ở sự thuận tiện trong hợp tác mà còn ở năng lực công nghệ và khả năng dẫn đầu đổi mới của chính các doanh nghiệp hàng đầu. Ví dụ, tại Huawei, ngay cả các nhà cung cấp sản xuất các linh kiện nhỏ như miếng đệm kim loại cũng phải đổi mới toàn bộ sản phẩm để đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật. Mô hình này không chỉ thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp hàng đầu mà còn nâng cao giá trị của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong chuỗi ngành, hình thành cụm công nghiệp hữu cơ, hỗ trợ lẫn nhau.

Toàn bộ thành phố là nơi thử nghiệm

So với nhiều nơi khác, cách tiếp cận đặc trưng của Thâm Quyến đối với đổi mới công nghệ nằm ở cam kết của chính phủ trong việc cung cấp các dịch vụ vượt trội. Mặc dù chính sách, nguồn vốn và nền tảng rất quan trọng đối với các công ty công nghệ, nhưng ngay cả công nghệ tốt nhất cũng trở nên vô dụng nếu sản phẩm của họ không thể được thử nghiệm trong các tình huống thực tế. Thâm Quyến lựa chọn mở ra càng nhiều kịch bản ứng dụng càng tốt cho các công ty công nghệ, đặc biệt là trong khu vực công.

Build Your Dreams (BYD)[2] là một trong những đơn vị hưởng lợi nổi bật nhất. Cục Đổi mới Khoa học và Công nghệ thành phố Thâm Quyến cho biết, chính quyền thành phố Thâm Quyến đã hỗ trợ tối đa cho công ty tại mọi thời điểm quan trọng. Chính quyền thành phố Thâm Quyến đã hỗ trợ BYD thành lập một trung tâm nghiên cứu và phát triển cơ sở sản xuất, xây dựng một số lượng lớn các trạm sạc và hỗ trợ mua xe điện BYD. 

Hiện nay, xe buýt, taxi và dịch vụ gọi xe của Thâm Quyến đều sử dụng 100% điện, trở thành nền tảng điện khí hóa giao thông công cộng hàng đầu Trung Quốc. Phần lớn taxi lưu thông trên đường phố Thâm Quyến là xe điện BYD. Dữ liệu cho thấy Thâm Quyến hiện có 16.000 xe buýt và 22.000 taxi chạy hoàn toàn bằng điện.

Da-Jiang Innovations (DJI) cũng là doanh nghiệp được hưởng lợi từ môi trường này. Là công ty hàng đầu thế giới trong lĩnh vực sản xuất drone dân dụng và hình ảnh hàng không, quận La Hồ đã tích cực thúc đẩy việc sử dụng máy bay không người lái trong các hoạt động kiểm tra giao thông, giám sát cảnh quan đô thị, ứng phó khẩn cấp và bảo vệ môi trường. Để xác định các mối nguy hiểm tiềm ẩn dọc theo các tuyến đường dễ xảy ra tai nạn, các cơ quan thực thi pháp luật đã triển khai nhiều “Sân bay DJI” - buồng lái thông minh cho máy bay không người lái, có khả năng thực hiện các nhiệm vụ được thiết lập sẵn và tự động hoàn thành việc sạc, cất cánh, thực hiện và quay trở lại. 

Chỉ cần chạm nhẹ vào màn hình, một chiếc máy bay không người lái sẽ cất cánh từ khoang chứa chưa đầy một mét vuông, thực hiện tuần tra dọc theo các tuyến đường được thiết lập sẵn vào buổi sáng và ngoài giờ cao điểm. Hệ thống AI sẽ phân tích các cảnh quay được truyền theo thời gian thực, tự động xác định các vi phạm và đưa ra cảnh báo. Tính đến tháng 4-2025, quận La Hồ đã triển khai 15 sân bay drone, đạt phạm vi phủ sóng toàn diện. 

Drone có thể tiếp cận bất kỳ không phận nào của quận trong vòng 10 phút với hơn 20 lần kiểm tra tự động mỗi ngày, tăng hiệu suất hơn 200% so với kiểm tra thủ công. Cục Đổi mới Khoa học và Công nghệ Thành phố Thâm Quyến cho biết, Thâm Quyến hiện đang sử dụng toàn bộ thành phố làm nơi thử nghiệm các công nghệ và sản phẩm mới. Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, thành phố đã công bố gần 200 kịch bản ứng dụng “thành phố + AI”.

Các sáng kiến ​​của chính quyền địa phương đã hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng sản phẩm và cũng cung cấp thông tin thị trường. Sự xuất hiện của các mô hình nhỏ và sự cởi mở của Chính phủ Trung Quốc đối với các kịch bản cụ thể đã thúc đẩy nhiều nhà sản xuất hướng đến người tiêu dùng áp dụng AI. Điều này đã dẫn đến sự phát triển của phần cứng gốc AI như kính thông minh và AI hóa phần cứng truyền thống, tạo ra những điểm tăng trưởng mới trong kỷ nguyên AI.

Tìm hướng đi mới cho hệ sinh thái đổi mới

Năm 2018 đánh dấu một giai đoạn quan trọng cho việc nâng cấp các chính sách đổi mới khoa học và công nghệ của Thâm Quyến. Khi căng thẳng thương mại leo thang giữa Trung Quốc và Mỹ, Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các công nghệ then chốt, Thâm Quyến với tư cách là tiền tuyến đổi mới khoa học và công nghệ của Trung Quốc đã phải gánh chịu hậu quả nặng nề. 

Các doanh nghiệp lớn là những người đầu tiên nhận ra rằng phương pháp tiếp cận truyền thống “giới thiệu, tiếp thu, tiếp thu và sau đó đổi mới” không còn bền vững và cần một hướng đi mới. Thế mạnh của Thâm Quyến trước đây nằm ở việc chuyển giao kết quả nghiên cứu và đổi mới công nghiệp, nhưng nền tảng phát triển công nghệ và nghiên cứu khoa học cơ bản của thành phố vẫn còn yếu.

Năm 2023, tổng vốn đầu tư cho R&D của Thâm Quyến đã vượt qua Thượng Hải, đứng thứ hai trong số các thành phố lớn và vừa trên toàn quốc. Để nâng cao năng lực nghiên cứu cơ bản, Thâm Quyến đã cam kết đầu tư không dưới 30% ngân sách của thành phố vào nghiên cứu cơ bản và ứng dụng. Chính quyền Thâm Quyến đã đẩy mạnh nỗ lực nghiên cứu cơ bản, bao gồm việc phát triển cơ sở hạ tầng khoa học và công nghệ trọng điểm, như Pengcheng Cloud Brain giai đoạn III và Trung tâm Siêu máy tính quốc gia Thâm Quyến giai đoạn II, cũng như xây dựng các phòng thí nghiệm quốc gia và Trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia. Những nỗ lực này đã mang lại một số kết quả nghiên cứu khoa học đáng kể trong những năm gần đây.

Mặc dù Thâm Quyến là một thành phố có mức độ thị trường hóa cao ở Trung Quốc, tuy nhiên, nền tảng phát triển của thành phố này không thể tách rời khỏi quy hoạch ban đầu của Chính phủ và cơ cấu của các doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp Trung ương. Trong những giai đoạn đặc biệt như chiến tranh thương mại Trung Quốc - Mỹ, khi các lĩnh vực then chốt như nghiên cứu cơ bản cần được hỗ trợ, Chính phủ cần phải nhanh chóng vào cuộc.

Không phải công ty nào cũng có khả năng thực hiện đổi mới công nghệ độc đáo. Điều này đòi hỏi đầu tư ban đầu lớn và rủi ro cao, những nghiên cứu như vậy thường khó chuyển hóa trực tiếp thành lợi nhuận. Một ví dụ điển hình là vào năm 2023, tổng đầu tư cho R&D của Thâm Quyến đạt 223,66 tỷ NDT, trong đó 208,578 tỷ NDT được dành cho R&D của doanh nghiệp. Riêng Huawei đã đầu tư 164,7 tỷ NDT vào R&D, Tencent đầu tư 70,7 tỷ NDY. Mặc dù không phải tất cả các khoản đầu tư này đều tập trung ở Thâm Quyến nhưng các công ty hàng đầu vẫn chiếm phần lớn trong khoản đầu tư này.

Hầu hết các doanh nghiệp vừa và nhỏ có xu hướng tập trung vào các ứng dụng công nghệ cụ thể và cải tiến quy trình để giải quyết các vấn đề sản xuất cụ thể. Tuy nhiên, nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu công nghệ hướng đến cộng đồng là nền tảng quan trọng của đổi mới khoa học và công nghệ. Mặc dù nghiên cứu có thể không tạo ra lợi nhuận tài chính ngay lập tức, nhưng nó có ý nghĩa sâu sắc đối với sự phát triển lâu dài của xã hội và ngành công nghiệp, đòi hỏi sự hỗ trợ của Chính phủ thông qua đầu tư và chính sách.

Không chỉ các doanh nghiệp lớn, mà cả các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng đang ngày càng chú trọng đến tầm quan trọng của R&D trong vòng chuyển đổi công nghệ này. Trong bối cảnh các công ty khởi nghiệp AI đang bùng nổ, hơn một nửa số nhóm khởi nghiệp trong “Doanh trại mô hình” đều có bằng tiến sĩ, nhiều người đến từ các trường đại học nổi tiếng, như Đại học Thanh Hoa, Đại học Bắc Kinh và Viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân, hoặc các nhà nghiên cứu có nền tảng ở nước ngoài. 

Những cá nhân này sở hữu các công nghệ cốt lõi hoặc kết quả nghiên cứu cơ bản, và họ cũng tham gia vào các hoạt động hợp tác giữa doanh nghiệp - trường đại học - nghiên cứu. Đối với các công ty khởi nghiệp phần mềm, mạch tích hợp, thậm chí cả các mô hình quy mô lớn, R&D đầu cuối đã trở nên thiết yếu cho sự tồn tại và phát triển lâu dài.

Zhong Ruoyu, giáo sư Khoa Kinh tế, Đại học Thâm Quyến, nhận định rằng hệ thống dịch vụ chuyên nghiệp và xã hội hóa đã đóng vai trò then chốt trong hành trình đổi mới công nghệ trước đây của Thâm Quyến. Tuy nhiên, trước một thị trường quốc tế ngày càng phức tạp, nhiều quy tắc đã thay đổi. Ngoài sự hỗ trợ của chính phủ cho nghiên cứu cơ bản, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thâm Quyến còn phải đối mặt với những thách thức mới, như thiếu hụt nguồn lực dịch vụ chuyên nghiệp quốc tế chất lượng cao, gây khó khăn cho việc thích ứng với nhu cầu cạnh tranh công nghệ toàn cầu trong tương lai. 

Điều này rất quan trọng đối với sự chuyển đổi toàn diện của hệ thống đổi mới sáng tạo khoa học và công nghệ của Thâm Quyến. Lấy ví dụ về dịch vụ pháp lý liên quan đến nước ngoài, Thâm Quyến chỉ có 27 luật sư được Bộ Tư pháp chọn vào danh sách 1.000 luật sư được công nhận trên toàn quốc chuyên xử lý các vấn đề liên quan đến nước ngoài, so với 170 luật sư ở Bắc Kinh và hơn 100 luật sư ở Thượng Hải. Điều này rõ ràng không tương xứng với vị thế là một địa phương xuất khẩu hàng đầu của Thâm Quyến. Mặc dù sở thương mại ở tất cả các cấp của Thâm Quyến đã ban hành các chính sách dịch vụ công phù hợp, nhưng chỉ dựa vào sự hỗ trợ của Chính phủ là chưa đủ.

Một số hàm ý cho tỉnh Quảng Ninh

Dựa trên kinh nghiệm của Thâm Quyến, có thể rút ra một số hàm ý chính sách và định hướng phát triển cho Quảng Ninh - địa phương đang phấn đấu trở thành tỉnh “kiểu mẫu về chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững”.

Một là, hoàn thiện thể chế và cơ chế khuyến khích đổi mới sáng tạo. Quảng Ninh cần tận dụng lợi thế “tự chủ cao” về hành chính, đẩy mạnh phân cấp - ủy quyền trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, kinh tế số. Có thể nghiên cứu thiết lập “khu thí điểm chính sách đổi mới sáng tạo” (innovation sandbox) tại Hạ Long hoặc Uông Bí, cho phép doanh nghiệp thử nghiệm mô hình mới trong khung pháp lý linh hoạt.

Hai là, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo địa phương. Cần có sự kết nối giữa: Nhà nước - Trường đại học - Doanh nghiệp; phát triển Khu công nghiệp - đô thị - sáng tạo theo mô hình “Shenzhen Bay Tech” (công nghệ vịnh Thâm Quyến); thu hút doanh nghiệp công nghệ cao, trung tâm R&D, startup công nghệ xanh về Quảng Ninh, đặc biệt trong các lĩnh vực: năng lượng sạch, logistics thông minh, du lịch số, đô thị thông minh.

Ba là, phát triển nguồn nhân lực và thu hút nhân tài sáng tạo. Tỉnh Quảng Ninh cần ban hành chính sách đặc thù về thu hút nhân tài khoa học, công nghệ, tạo điều kiện về nhà ở, thu nhập, môi trường làm việc. Đồng thời, phối hợp với Trường Đại học Hạ Long, các trường đại học khu vực, viện nghiên cứu để hình thành Trung tâm ươm tạo nhân lực đổi mới sáng tạo vùng Đông Bắc.

Bốn là, đầu tư hạ tầng số và chuyển đổi số toàn diện. Quảng Ninh nên tiếp tục đi đầu trong xây dựng chính quyền số, xã hội số và kinh tế số, lấy dữ liệu làm tài nguyên phát triển. Việc hình thành Trung tâm dữ liệu lớn (Data Center) và kết nối 5G toàn tỉnh sẽ tạo nền tảng cho hệ sinh thái công nghệ phát triển tương tự Thâm Quyến.

Năm là, hình thành và nuôi dưỡng văn hóa đổi mới sáng tạo. Khuyến khích tinh thần dám nghĩ, dám làm trong cán bộ, doanh nghiệp, thanh niên. Cần tổ chức thường xuyên các diễn đàn khởi nghiệp, ngày hội sáng tạo, giải thưởng đổi mới sáng tạo Quảng Ninh, qua đó lan tỏa tư duy đổi mới trong toàn xã hội.

Thành phố Thâm Quyến là hình mẫu tiêu biểu cho chiến lược phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo - từ một địa phương nghèo trở thành trung tâm công nghệ toàn cầu. Kinh nghiệm của Thâm Quyến cho thấy đổi mới sáng tạo không chỉ là công nghệ mà là tổng hòa của thể chế linh hoạt, văn hóa tiên phong, nhân lực chất lượng và môi trường cởi mở. 

Đối với tỉnh Quảng Ninh, trong bối cảnh chuyển hướng sang mô hình tăng trưởng xanh và bền vững, việc học hỏi kinh nghiệm từ Thâm Quyến để xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo địa phương, phát triển kinh tế tri thức và thu hút doanh nghiệp công nghệ cao là hướng đi cần thiết. Thâm Quyến là “ngọn hải đăng” của đổi mới sáng tạo ở châu Á và Quảng Ninh với vị trí, tiềm năng, quyết tâm, hoàn toàn có thể trở thành “Thâm Quyến của Việt Nam” trong tương lai gần./.

[1] 深圳持续完善全过程创新生态链 (tạm dịch: Thâm Quyến tiếp tục cải thiện hệ sinh thái đổi mới toàn diện), https://cpc.people.com.cn/n1/2024/0327/c64387-40204106.html

[2] Một tập đoàn đa ngành của Trung Quốc, hoạt động chính trong các lĩnh vực, như ô tô điện, pin sạc và năng lượng tái tạo. Công ty cũng sản xuất các sản phẩm khác, như linh kiện điện tử, xe buýt điện, xe tải điện và đang phát triển cả giải pháp vận tải đường sắt